Ortaq dəyərlər və ortaq gələcək - ŞƏRH

Bakıda keçirilən “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda Prezident cənab İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 27-də səsləndirdiyi fikirlər dövlətlərin suverenliyi, milli kimliyin qorunması, beynəlxalq hüququn aliliyi və müasir dünyanın üzləşdiyi siyasi çağırışlar kimi aktual məsələləri əhatə etdi. 100-dən artıq ölkənin nümayəndələrini bir araya gətirən Forum mədəniyyətlərarası dialoqun xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın, beynəlxalq sabitliyin və etimadın möhkəmləndirilməsində mühüm rolunu bir daha ön plana çıxardı.Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın tarixi multikulturalizm ənənələri, milli həmrəylik və dövlət müstəqilliyinin qorunması xüsusi yer tuturdu. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərin və dinlərin qarşılıqlı təmas məkanı olub. Bu ənənələrin müasir dövrdə davam etdirilməsi, fərqli etnik və dini qrupların birgəyaşayışı və azərbaycançılıq ideyasının birləşdirici rolu cəmiyyətimizin əsas xüsusiyyətlərindəndir.

Azərbaycançılıq ideyası milli kimliyi qorumaqla yanaşı, ölkənin bütün vətəndaşlarını vahid dövlətçilik məfkurəsi ətrafında birləşdirən mühüm dəyərdir. Tarixi təcrübəmiz göstərir ki, milli birlik, qarşılıqlı hörmət və həmrəylik dövlətin ən çətin sınaqlardan keçməsində mühüm rol oynayır. Müstəqilliyimizin bərpasından ötən 35 il ərzində xalqımızın dilini, milli dəyərlərini və dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlaması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət müstəqilliyi xalqın öz taleyini müəyyən etmək, milli maraqlarına uyğun qərarlar qəbul etmək və gələcəyini müstəqil şəkildə qurmaq hüququdur. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ölkəmizin müasir tarixində mühüm mərhələ olmaqla yanaşı, beynəlxalq hüququn prinsiplərinin ardıcıl tətbiqinin əhəmiyyətini də göstərir. Uzun illər davam edən münaqişə təcrübəsi sübut edir ki, beynəlxalq qərarların qəbul edilməsi qədər onların icrasının təmin olunması da vacibdir.

Cənab prezidentin çıxışında beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar probleminə diqqət yetirilməsi bu baxımdan düşündürücüdür. Beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün dövlətlərə münasibətdə eyni meyarlarla tətbiq edilmədikdə beynəlxalq institutlara inam zəifləyir, münaqişələrin həlli çətinləşir. Ədalətli beynəlxalq münasibətlər sistemi dövlətlərin suverenliyinə hörmət, qarşılıqlı məsuliyyət və qəbul olunmuş qərarların icrası üzərində qurulmalıdır.

Digər mühüm məsələ dövlətlərin daxili işlərinə müdaxilə edilməməsi və xalqların öz inkişaf yolunu seçmək hüququdur. Hər bir dövlətin milli maraqlarına, tarixi təcrübəsinə və cəmiyyətinin xüsusiyyətlərinə uyğun siyasət yürütmək hüququna hörmətlə yanaşılmalıdır. Eyni zamanda, beynəlxalq hüquqa və üzərinə götürülmüş öhdəliklərə riayət edilməsi dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsinin əsas şərtlərindəndir.

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin güclənməsi, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında iştirakı ölkəmizin regional və qlobal əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Lakin beynəlxalq əlaqələrin əsl dəyəri yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür. Bu imkanların sülhün möhkəmləndirilməsinə, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığa və xalqlar arasında etimadın artırılmasına xidmət etməsi də vacibdir.

Müasir dünyada müharibələr, regional qarşıdurmalar, dini və etnik zəmində gərginliklər mədəniyyətlərarası dialoqun əhəmiyyətini daha da artırır. Dialoq yalnız fərqli fikirlərin səsləndirilməsi deyil, qarşı tərəfi dinləmək, fikir ayrılıqlarını anlamaq və ortaq həll yolları tapmaq bacarığıdır. Bu prosesdə dövlətlərlə yanaşı, təhsil müəssisələri, media, elmi dairələr və gənclər də mühüm rol oynamalıdır. Xüsusilə gələcək nəsillərdə qarşılıqlı hörmətin, tənqidi düşüncənin və sülh mədəniyyətinin formalaşdırılması uzunmüddətli sabitliyin vacib şərtidir.

Mədəniyyətlərarası əməkdaşlığın əhəmiyyəti su ehtiyatları və ekoloji təhlükəsizlik kimi qlobal məsələlərdə də özünü göstərir. Azərbaycan üçün su ehtiyatlarının qorunması, sudan səmərəli istifadə və su təhlükəsizliyinin təmin edilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. İqlim dəyişiklikləri və su ehtiyatlarının məhdudluğu şəraitində elmi əsaslara söykənən əməkdaşlıq, məlumat mübadiləsi və məsuliyyətli idarəetmə xüsusi aktuallıq qazanır. Beləliklə, dialoq yalnız siyasi və mədəni münasibətlərin deyil, insanların həyatına birbaşa təsir edən ümumi problemlərin həllinin də mühüm vasitəsidir.

Prezident cənab İlham Əliyevin Forumdakı çıxışının əsas məqamlarından biri gələcəyin hansı dəyərlər üzərində qurulacağı məsələsidir. Güc və siyasi maraqlar beynəlxalq münasibətlərə təsir göstərsə də, davamlı sülh üçün ədalət, qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət zəruridir. Heç bir xalqın təhlükəsizliyi digər xalqların hüquqlarının inkar edilməsi üzərində uzunmüddətli şəkildə təmin oluna bilməz.

Nəticə etibarilə, VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bir daha göstərdi ki, ortaq gələcəyin qurulması milli kimliyə hörmətdən, dövlətlərin suverenliyinin tanınmasından, beynəlxalq hüququn ardıcıl tətbiqindən və real əməkdaşlıqdan asılıdır. Azərbaycan üçün bu prinsiplər milli dövlətçilik maraqlarının qorunması ilə yanaşı, beynəlxalq dialoqun inkişafına töhfə vermək baxımından da əhəmiyyətlidir.

Ortaq gələcək naminə dialoq o zaman həqiqi məna qazanır ki, sözlər əmələ, bəyanatlar məsuliyyətə, qarşılıqlı hörmət isə konkret əməkdaşlığa çevrilsin. Çünki gələcəyin təhlükəsizliyi yalnız dövlətlərin imkanlarından deyil, xalqların bir-birinə münasibətindən, ədalətə inamından və sülh naminə atdığı real addımlardan da asılıdır.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini.