“Ortaq gələcək naminə dialoq”

2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimi keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin mərasimdə iştirakı və çıxışı tədbirin əsas məqamlarından biri olub. Müxtəlif ölkələrdən dövlət və hökumət nümayəndələrini, beynəlxalq təşkilatların təmsilçilərini, alimləri və ekspertləri bir araya gətirən forum mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqun inkişafı, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və qlobal problemlərin birgə müzakirəsi baxımından mühüm beynəlxalq platforma kimi diqqət çəkib. Forumun “Ortaq gələcək naminə dialoq: parçalanmış dünyada körpülərin qurulması” mövzusu müasir dövrün aktual çağırışlarını özündə ehtiva edir. Dünyada münaqişələrin, qarşıdurmaların, dini və etnik zəmində anlaşılmazlıqların mövcud olduğu bir şəraitdə xalqlar və dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi, fərqli mədəniyyətlərə hörmətin təşviqi və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə bir platformanın Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq dialoq təşəbbüslərində iştirakını və bu sahədə əməkdaşlığa verdiyi önəmi bir daha gündəmə gətirir. Prezident İlham Əliyev çıxışında forumun 15 illik inkişaf yoluna toxunaraq tədbirin beynəlxalq əhəmiyyətinin getdikcə artdığını vurğulayıb. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, ilk dəfə 2011-ci ildə Azərbaycanın təşəbbüsü ilə təşkil olunan forum ötən illər ərzində mədəniyyətlərarası münasibətlərin müzakirə edildiyi geniş və əhatəli platformaya çevrilib. Bu il keçirilən tədbirdə 100-dən çox ölkədən 2000-dən artıq iştirakçının, o cümlədən 500-dən çox xarici qonağın qeydiyyatdan keçməsi forumun beynəlxalq miqyasını və müxtəlif tərəflər üçün yaratdığı dialoq imkanlarını göstərir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, tarixi keçmişi və zəngin mədəni irsi ölkəmizin Şərqlə Qərb arasında mədəni əlaqələrin inkişafında oynadığı rolu müəyyən edən mühüm amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin qovuşduğu məkan olduğunu, multikulturalizm, dini və etnik dözümlülük ənənələrinin xalqımızın həyat tərzində mühüm yer tutduğunu bildirib. Ölkəmizdə müxtəlif etnik qrupların və dinlərin nümayəndələrinin birgə yaşaması, qarşılıqlı hörmət və həmrəylik mühitinin qorunması bu ənənələrin müasir cəmiyyətdə də əhəmiyyətini saxladığını göstərir. Dövlət başçısı cəmiyyətdə birliyin və qarşılıqlı anlaşmanın Azərbaycanın inkişafı üçün mühüm amillərdən biri olduğunu diqqətə çatdırıb. Azərbaycançılıq ideyasının ölkədə yaşayan bütün xalqları birləşdirən ümumi dəyər kimi əhəmiyyətinə toxunulub. Bu yanaşma milli kimliyin qorunması ilə yanaşı, fərqli mədəni və dini mənsubiyyətə malik insanların hüquq bərabərliyinin, qarşılıqlı etimadın və ictimai həmrəyliyin təmin edilməsini də əhatə edir. Müxtəlifliyin qarşıdurma mənbəyi deyil, qarşılıqlı zənginləşmə imkanı kimi qəbul edilməsi dayanıqlı cəmiyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın müstəqillik dövründə keçdiyi inkişaf yoluna və milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına da diqqət yetirilib. Dövlət başçısı qeyd edib ki, müstəqilliyin bərpasından sonra Azərbaycan öz müqəddəratını müəyyən etmək, dövlətçiliyini möhkəmləndirmək və milli dəyərlərini inkişaf etdirmək imkanı qazanıb. Dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli kimliyin möhkəmləndirilməsi və cəmiyyətin ümumi məqsədlər ətrafında birləşməsi ölkənin inkişaf strategiyasında mühüm yer tutur.Çıxışda ideoloji təhlükəsizlik məsələsi də xüsusi vurğulanıb. Müasir dünyada dövlətlərin yalnız fiziki təhlükəsizlik deyil, milli kimliyin, tarixi yaddaşın və mənəvi dəyərlərin qorunması baxımından da müxtəlif çağırışlarla üzləşdiyi qeyd olunub. Bu baxımdan milli-mənəvi irsin yaşadılması, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi, tarixi həqiqətlərin qorunması və cəmiyyətin birliyinin möhkəmləndirilməsi mühüm vəzifələr sırasındadır. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası məsələsinə də toxunub. Dövlət başçısı uzun illər davam edən münaqişənin həlli prosesindən, 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsindən və 2023-cü ildə həyata keçirilmiş antiterror tədbirlərindən bəhs edib. O, Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini beynəlxalq hüquq normalarına uyğun şəkildə bərpa etdiyini bildirib. Çıxışda münaqişələrin həlli zamanı beynəlxalq hüququn prinsiplərinin və beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrasının əhəmiyyəti vurğulanıb.
Dövlət başçısı müharibələrin başlanmasının asan, başa çatdırılmasının isə mürəkkəb olduğunu qeyd edərək münaqişələrin davamlı sülhlə əvəz olunmasının vacibliyinə diqqət çəkib. Azərbaycanın münaqişədən sonrakı mərhələdə sülh gündəliyinə üstünlük verməsi və Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində irəli sürdüyü təşəbbüslər çıxışın diqqətçəkən məqamları sırasında olub. Bu kontekstdə qarşılıqlı etimadın yaradılması, beynəlxalq hüquqa hörmət və gələcək nəsillərin təhlükəsiz şəraitdə yaşaması üçün davamlı sülhün təmin edilməsi mühüm məsələlər kimi önə çıxır. Prezident İlham Əliyev beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların aradan qaldırılmasının vacibliyini də vurğulayıb. Dövlət başçısının fikrincə, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün dövlətlərə münasibətdə eyni şəkildə tətbiq olunmalı, beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrası üçün səmərəli mexanizmlər mövcud olmalıdır. Dövlətlərin suverenliyinə hörmət, onların daxili işlərinə qarışmamaq və xalqların öz gələcəklərini müstəqil müəyyən etmək hüququna yanaşmada bərabər prinsiplərin qorunması beynəlxalq əməkdaşlığın əsas şərtlərindəndir. Forumun əhəmiyyəti yalnız mədəniyyət və dinlərarası münasibətlərin müzakirəsi ilə məhdudlaşmır. Tədbir, eyni zamanda, qlobal təhlükəsizlik, sülh quruculuğu, gənclərin dialoq prosesində iştirakı, rəqəmsal mühitdə mədəni maarifləndirmə və tarixi-mədəni irsin qorunması kimi istiqamətlərdə fikir mübadiləsi üçün imkan yaradır. Bu mövzuların vahid platformada müzakirəsi müasir dünyanın mürəkkəb problemlərinə kompleks yanaşmanın vacibliyini ortaya qoyur. VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda beynəlxalq tərəfdaşların iştirakı da diqqətəlayiqdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sivilizasiyalar Alyansı, UNESCO, ICESCO və BMT-nin Turizm Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilən tədbir müxtəlif ölkələr və təşkilatlar arasında əlaqələrin inkişafına xidmət edir. Forumun iştirakçıları çıxışlarında dialoqun sülhün möhkəmləndirilməsi, dini və mədəni irsin qorunması, təhsil və gənclərin sülh quruculuğuna cəlb edilməsi baxımından əhəmiyyətini qeyd ediblər.Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan Bakı Prosesi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2008-ci ildə irəli sürülən, ilk Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu isə 2011-ci ildə keçirilən bu təşəbbüs müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə yönəlib. Bakı Prosesi çərçivəsində təşkil olunan tədbirlər dövlətlər, beynəlxalq qurumlar, ekspertlər və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri arasında təmasların genişləndirilməsinə şərait yaradır. Mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı həm də gələcək nəsillərin dünyagörüşünün formalaşması ilə sıx bağlıdır. Gənclərin fərqli mədəniyyətlərə hörmət ruhunda yetişməsi, informasiya mühitində tənqidi düşüncə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi və qarşılıqlı anlaşmaya əsaslanan ünsiyyət vərdişlərinin təşviqi davamlı sülhün mühüm şərtlərindəndir. Bu baxımdan beynəlxalq forumlarda aparılan müzakirələrin konkret təşəbbüslərə, birgə layihələrə və əməli əməkdaşlığa çevrilməsi xüsusi önəm daşıyır. Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışı Azərbaycanın mədəniyyətlərarası və dinlərarası münasibətlər, beynəlxalq hüquq, suverenliyə hörmət və sülh gündəliyi ilə bağlı mövqeyini əks etdirib. Forumun Bakıda keçirilməsi ölkəmizin müxtəlif mədəniyyətlərin təmsilçiləri arasında dialoq üçün platforma yaratmaq istiqamətində fəaliyyətini nümayiş etdirir. Müasir dünyada davamlı sülhün təmin olunması, qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və fərqli xalqlar arasında əməkdaşlığın inkişafı üçün dialoqun əhəmiyyəti getdikcə artır. Bu məqsədlərə nail olmaq yalnız bəyanatlarla deyil, beynəlxalq hüquqa hörmət, qarşılıqlı məsuliyyət və konkret əməkdaşlıq addımları ilə mümkündür. Bakı Forumunun əsas çağırışı da məhz dialoqun real nəticələrə çevrilməsi, xalqlar və dövlətlər arasında etimad körpülərinin qurulması və ortaq gələcək naminə birgə səylərin genişləndirilməsidir.

Lalə Məmmədova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı