Müstəqil Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi iqtisadi nailiyyətlər, həyata keçirilən genişmiqyaslı islahatlar və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin davamlı şəkildə genişləndirilməsi ölkəmizin dünya iqtisadi sistemində mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirib. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması və xarici investisiyaların cəlb edilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi strategiya Azərbaycanın yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, müxtəlif sahələrdə investisiya və əməkdaşlıq imkanları təqdim edən etibarlı iqtisadi tərəfdaş kimi tanınmasına şərait yaradıb. Bu gün ölkəmiz beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə fəal iştirak etməklə yanaşı, regional ticarət və nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə də mühüm töhfə verir.
Azərbaycanın iqtisadi inkişafında xarici tərəfdaşlarla qurulan uzunmüddətli və qarşılıqlı faydalı əlaqələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Böyük Britaniya ilə əməkdaşlıq ölkəmizin iqtisadi və investisiya siyasətində mühüm istiqamətlərdən biridir. İllər ərzində enerji sektorunda formalaşmış tərəfdaşlıq iki ölkənin biznes dairələri arasında əlaqələrin genişlənməsinə, qarşılıqlı investisiyaların artmasına və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsinə əlverişli zəmin yaradıb. Artıq bu əməkdaşlığın ənənəvi sahələrlə məhdudlaşmayaraq bərpaolunan enerji, infrastruktur, maliyyə, nəqliyyat və xidmət sektorlarını da əhatə etməsi üçün geniş imkanlar mövcuddur.
2026-cı il noyabrın 12-də Dublində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə məhz bu imkanların reallaşdırılması baxımından yeni mərhələnin əsasını qoyur. Sənəd iki ölkə arasında mövcud iqtisadi əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsini, ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsini və qarşılıqlı investisiya imkanlarının artırılmasını nəzərdə tutur. Burada diqqətçəkən məqamlardan biri iqtisadi əməkdaşlığın yalnız mövcud layihələrin davam etdirilməsi ilə deyil, yeni sahələrdə uzunmüddətli və dayanıqlı tərəfdaşlıqların qurulması ilə əlaqələndirilməsidir.
Bəyannamədə ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və hər iki ölkədə yeni iqtisadi imkanların yaradılması əsas hədəflər kimi müəyyənləşdirilir. Tərəflər bərpaolunan enerji, infrastruktur və xidmət sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin inkişafına, təcrübə və bilik mübadiləsinə xüsusi diqqət yetirirlər. Bu yanaşma Azərbaycan iqtisadiyyatına yeni investisiyaların cəlb olunması, müasir texnologiyaların tətbiqi, yeni iş yerlərinin yaradılması və yerli sahibkarlığın inkişafı baxımından mühüm perspektivlər açır. Xüsusilə kiçik və orta biznes subyektlərinin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrə daha fəal cəlb edilməsi iqtisadi fəallığın artırılmasına və sahibkarlıq mühitinin genişlənməsinə xidmət edə bilər.
Sənəddə xüsusi yer ayrılan istiqamətlərdən biri regional nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişafıdır. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, Şərqlə Qərb arasında mühüm tranzit məkanında yerləşməsi və son illərdə yaradılmış nəqliyyat infrastrukturu ölkəmizin beynəlxalq yükdaşımalar sistemində rolunu daha da artırıb. Bu baxımdan Orta Dəhlizin inkişafına verilən dəstək xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan və digər tranzit ölkələr vasitəsilə Avropaya uzanan bu marşrut beynəlxalq ticarətin genişlənməsi, yükdaşımaların səmərəliliyinin artırılması və yeni iqtisadi əlaqələrin qurulması üçün mühüm imkanlar yaradır. Azərbaycanın dəmir yolları, dəniz limanı və avtomobil yolları sahəsində həyata keçirdiyi layihələr Orta Dəhlizin rəqabətqabiliyyətliliyini artıran əsas amillərdəndir. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəqliyyat-logistika infrastrukturuna investisiyaların cəlbi və beynəlxalq ticarət əlaqələrinin inkişafı üçün əlavə imkanlar formalaşdıra bilər.
Müasir dövrdə iqtisadi inkişafın mühüm şərtlərindən biri də enerji təhlükəsizliyi ilə ekoloji tarazlığın uzlaşdırılmasıdır. Azərbaycan ənənəvi enerji resursları sahəsində zəngin təcrübəyə və geniş infrastruktura malik olmaqla yanaşı, bərpaolunan enerji potensialından səmərəli istifadəni də strateji hədəflərindən biri kimi müəyyən edib. Ölkəmizin külək və günəş enerjisi imkanları, xüsusilə Xəzər dənizinin enerji potensialı bu sahədə böyük perspektivlər yaradır. Birgə Bəyannamədə təmiz enerji keçidi, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi üzrə əməkdaşlığın nəzərdə tutulması Azərbaycanın yaşıl iqtisadiyyata keçid siyasəti ilə uzlaşır. Bu istiqamətdə Böyük Britaniyanın təcrübəsi, texnoloji imkanları və maliyyə resursları ilə Azərbaycanın enerji potensialının birləşdirilməsi qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yarada bilər.
İqtisadi tərəfdaşlığın daha bir mühüm istiqaməti maliyyə və kapital bazarları sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsidir. Bəyannamədə maliyyə qurumları arasında dialoqun inkişaf etdirilməsi, investisiya imkanlarının artırılması, kiçik və orta sahibkarlığın maliyyələşdirilməsi, yaşıl layihələrə vəsaitlərin cəlb olunması kimi məsələlərə diqqət yetirilir. Maliyyə sektorunda təcrübə mübadiləsi, şəffaflığın artırılması və beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi institutları üçün faydalı ola bilər. Bu prosesdə Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyaya xüsusi rol verilməsi də təsadüfi deyil. Komissiya iqtisadi əlaqələrin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi, yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi və razılaşdırılmış təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün əsas platforma kimi çıxış edir. İnvestisiya, iqtisadi şaxələndirmə, Orta Dəhliz və enerji sahəsində birgə təşəbbüslərin bu mexanizm vasitəsilə əlaqələndirilməsi nəzərdə tutulur.
Birgə Bəyannamənin iqtisadi müddəaları Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığının genişləndirilməsi və milli iqtisadiyyatın yeni inkişaf mərhələsinə uyğunlaşdırılması baxımından mühüm perspektivlər vəd edir. Bu sənəd ölkəmizin etibarlı tərəfdaş imicini möhkəmləndirməklə yanaşı, Böyük Britaniya ilə münasibətlərin konkret iqtisadi layihələr və qarşılıqlı investisiyalar əsasında daha da inkişafına xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin müəyyənləşdirdiyi iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas məqsədlərindən biri olan rəqabətqabiliyyətli, şaxələndirilmiş və dayanıqlı iqtisadiyyatın qurulması istiqamətində belə tərəfdaşlıqların xüsusi yeri vardır.
Xanım Abbasova,
YAP Salyan rayon təşkilatının gənc fəalı