Azərbaycanın müasir siyasi tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti yalnız bir tarixi hadisə ilə məhdudlaşmır. Həmin günlər xalqın taleyində yeni mərhələnin başlanğıcını, milli iradənin formalaşmasını və gələcəyə inamın möhkəmlənməsini ifadə edir. 21 noyabr 1992-ci il də məhz belə əlamətdar tarixlərdən biridir. Həmin gün Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis edilməsi müstəqil Azərbaycanın siyasi həyatında mühüm hadisəyə çevrilmişdir.
Bu tarixi hadisənin mahiyyətini düzgün qiymətləndirmək üçün ilk növbədə 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda hökm sürən ictimai-siyasi vəziyyətə nəzər salmaq lazımdır. Ölkəmiz müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş, mürəkkəb siyasi proseslər, iqtisadi çətinliklər, Ermənistanın hərbi təcavüzü, torpaqlarımızın işğalı və daxili qarşıdurmalarla üz-üzə qalmışdı. Dövlət idarəçiliyindəki problemlər, siyasi qeyri-sabitlik və gələcəklə bağlı narahatlıqlar cəmiyyətdə güclü siyasi iradəyə, təcrübəli rəhbərliyə və milli maraqları müdafiə edə biləcək təşkilatlanmış qüvvəyə ehtiyac yaratmışdı.
Belə bir tarixi şəraitdə Azərbaycan ziyalıları ölkənin gələcək taleyi ilə bağlı məsuliyyət hiss edərək Ümummilli Lider Heydər Əliyevə müraciət etdilər. 1992-ci il oktyabrın 16-da 91 nəfər tanınmış ziyalının imzaladığı müraciətdə yeni siyasi partiyanın yaradılması və Heydər Əliyevin həmin partiyaya rəhbərlik etməsi təklif olunurdu. Oktyabrın 24-də Heydər Əliyev bu müraciətə cavab verərək Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasını tarixi zərurət kimi qiymətləndirdi və bu təşəbbüsə rəhbərlik etməyə razılığını bildirdi.
Beləliklə, ölkənin müxtəlif bölgələrində yeni siyasi təşkilatın yaradılması istiqamətində hazırlıq işlərinə başlanıldı. Təşəbbüsün geniş ictimai dəstək qazanması Azərbaycanın müxtəlif təbəqələrini təmsil edən insanların bu ideya ətrafında birləşməsinə səbəb oldu.
Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının Bakıda keçirilməsi mümkün olmadığından, bu mühüm siyasi hadisə Naxçıvan şəhərində gerçəkləşdi. 1992-ci il noyabrın 21-də Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının binasında Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən gəlmiş 550 nəfərdən ibarət təşəbbüs qrupunun iştirakı ilə təsis konfransı keçirildi.
Konfransa Ümummilli Lider Heydər Əliyev sədrlik edirdi. Toplantıda Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul edildi, partiyanın Proqramı və Nizamnaməsi təsdiqləndi. Heydər Əliyev yekdilliklə partiyanın Sədri seçildi. Bununla da Azərbaycanın siyasi tarixində yeni bir təşkilatın əsası qoyuldu.
Həmin gün yalnız yeni siyasi partiyanın yaradılması ilə deyil, həm də Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gələcək inkişafına dair siyasi baxışların və məqsədlərin müəyyənləşdirilməsi ilə yadda qaldı.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması xalqın sabitlik, güclü dövlətçilik, milli birlik və müstəqilliyin qorunması ilə bağlı gözləntilərinin siyasi ifadəsi idi. Partiyanın adı da bu baxımdan xüsusi məna daşıyırdı: yeni müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulması və inkişafı.
1992-ci il dekabrın 18-də Yeni Azərbaycan Partiyası Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində dövlət qeydiyyatına alındı. Bununla partiyanın təşkilati və hüquqi fəaliyyəti rəsmiləşdi.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması Ümummilli Lider Heydər Əliyevin zəngin dövlətçilik təcrübəsi, siyasi uzaqgörənliyi və idarəçilik bacarığı ilə sıx bağlıdır. Onun uzun illər ərzində qazandığı siyasi təcrübə, Azərbaycan xalqı arasında nüfuzu və dövlətçilik prinsiplərinə sadiqliyi partiyanın formalaşmasında mühüm rol oynadı.
1993-cü ildə ölkədə vəziyyət daha da mürəkkəbləşdi. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü və gələcəyi ciddi təhlükələrlə üzləşdi. Xalqın tələbi və ölkənin qarşılaşdığı böhranlı vəziyyət fonunda Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 9-da Bakıya gəldi. İyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Sədri seçildi. Həmin tarix sonralar Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd olunmağa başladı.
1993-cü il oktyabrın 3-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bu dövrdən etibarən ölkədə siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsi, dövlət idarəçiliyinin yenidən qurulması, iqtisadiyyatın inkişafı və beynəlxalq münasibətlərin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın dünya enerji bazarına inteqrasiyasında və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsində mühüm mərhələ oldu. Bu saziş ölkənin iqtisadi potensialının reallaşdırılması üçün yeni imkanlar yaratdı.
Yeni Azərbaycan Partiyası da həmin dövrdə ölkənin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edən, dövlətçilik ideyalarını və siyasi proqramını həyata keçirməyə çalışan aparıcı siyasi təşkilatlardan birinə çevrildi.
Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyəti yalnız yarandığı dövrlə məhdudlaşmır. Partiya ötən onilliklər ərzində təşkilati baxımdan genişlənmiş, ölkənin müxtəlif bölgələrində yerli strukturlarını formalaşdırmış, qadınların və gənclərin ictimai-siyasi fəallığının artırılmasına yönəlmiş fəaliyyət istiqamətləri yaratmışdır.
1995-ci ildə keçirilən parlament seçkiləri partiyanın siyasi proseslərdə iştirakının yeni mərhələsini müəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə də YAP ölkənin seçki və siyasi həyatında iştirakını davam etdirdi.
2003-cü ildən sonra Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və sosial inkişafında yeni mərhələ başladı. Yeni Azərbaycan Partiyası da fəaliyyətini müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşdıraraq təşkilati strukturunu, proqram prioritetlərini və ictimai əlaqələrini inkişaf etdirdi.
2021-ci il martın 5-də keçirilən VII qurultayda Prezident İlham Əliyev partiyanın Sədri seçildi. Bu qərar partiyanın sonrakı fəaliyyət mərhələsinin siyasi və təşkilati istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm hadisələrdən biri oldu.
Bu gün Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixi ölkəmizin müasir siyasi tarixinin mühüm tərkib hissəsidir. Partiyanın keçdiyi yol, onun yaranma səbəbləri, qarşıya qoyduğu məqsədlər və fəaliyyəti müxtəlif tarixi mərhələlərin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir.
21 noyabr – Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması günü yalnız partiya üzvləri üçün deyil, Azərbaycanın siyasi tarixini öyrənən və dövlətçilik ənənələrinə dəyər verən hər kəs üçün əlamətdar gündür.
Bu tarix bizə bir daha xatırladır ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də milli birlik, siyasi məsuliyyət, qanunun aliliyi, ictimai həmrəylik və vətəndaşların gələcəyə inamı ilə ölçülür.
Hər bir siyasi təşkilatın əsas vəzifəsi xalqın etimadını doğrultmaq, cəmiyyətin inkişafına töhfə vermək, dövlətin və vətəndaşların maraqlarını qorumaqdır. Bu baxımdan siyasi fəaliyyətin nəticələri, ilk növbədə, ölkənin inkişafına, insanların rifahına, sosial ədalətə və gələcək nəsillərin təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələrlə dəyərləndirilməlidir.
Bu gün əminliklə demək olar ki, yaradıcısı Ümummilli Lider olan Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyətində Heydər Əliyevin ideya və arzuları yaşayır. Qarabağ Zəfərindən sonra yaranmış yeni reallıqlar fonunda Azərbaycan partiyanın Sədri, Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə parlaq gələcəyə doğru daha inamla irəliləyəcək.
Gülnaz Rüstəmova
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı