Türkiyə Ukraynaya kimin silahlarını verir? - REAKSİYA

Ticarət gəmilərinə zərbələrə baxmayaraq Amerika silah tədarükü planlaşdırılır

ABŞ Dövlət Departamenti Konqresə Türkiyənin Ukraynaya Amerika istehsalı olan böyük bir silah partiyası, o cümlədən Türkiyə ordusundan çıxarılan MLRS çoxmənzilli raket sistemi buraxılış sistemləri və ATACMS ballistik raketləri tədarük etmək niyyəti barədə məlumat verib. Kiyevə planlaşdırılan uzunmənzilli raketlərin satışı, Ankaranın Ukraynaya hərbi tədarüklə bağlı əvvəlki məhdudiyyətlərini aradan qaldırmaq istəyini nümayiş etdirir. Türkiyənin qərarı Ukraynanın Qara dənizdə Türkiyə ticarət gəmilərinə zərbələrinə və türk siyasətçiləri və bizneslərinin Kiyevlə münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməyə çağırışlarına baxmayaraq verilib. Bu barədə Rusiya mətbuatı yazır.

Rusdilli qəzetlər yazır ki, Ankaranın Kiyevə 255,9 milyon dollar dəyərində böyük bir Amerika silahı tədarük etmək planları 9 avqustda ABŞ Dövlət Departamentinin Konqresə göndərdiyi mesajda açıqlanıb. Dövlət Departamenti ABŞ qanunvericilərinə "Amerika Birləşmiş Ştatları hökumətinin bu tədarükü təsdiqləməyə hazır olduğunu" bildirib. ABŞ Dövlət Departamenti bu addımın səbəbi kimi Türkiyənin maliyyə resurslarını mövcud sistemlərin modernləşdirilməsinə və əməliyyat hazırlığının təmin edilməsinə yönəltmək üçün köhnəlmiş silah ehtiyatlarını azaltmaq istəyini rəsmi olaraq göstərib. Əgər Konqres hesabatı qəbul etsə və növbəti 30 gün ərzində heç bir etiraz bildirməsə, müqavilənin icrasına sentyabr ayından etibarən başlana bilər.

Eyni zamanda bildirilir ki, Vaşinqtonun qərarı Ankaraya 12 ədəd M270 MLRS çoxməqsədli raket sistemi buraxıcı qurğusunu, 2524 ədəd M26 İki Məqsədli Təkmilləşdirilmiş Kaset Sursatı (DPICM) raketlərini, 47.000 ədəd M509A1 203 mm artilleriya mərmisini və 70 ədəd M39 ATACMS ballistik raketini "Ukrayna hökumətinə daimi olaraq təhvil vermək" üçün kart blanşı verəcək. Amerika silahlarının Türkiyə anbarlarından Kiyevə köçürülməsinin Türkiyənin MKE, ASFAT və ARCA Savunma San. Tic. özəl şirkətləri, Bolqarıstanın VTIC International Ltd. özəl şirkəti və Amerikanın Pansophico və Patriot Defense Group özəl şirkətləri vasitəsilə həyata keçirilməsi gözlənilir.

Türkiyənin Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin arsenalını yeniləmək qərarı, Ankaranın bunu "köhnəlmiş silahların atılması" zərurəti ilə əsaslandırması ilə yanaşı, Prezident Ərdoğan hökumətinin əvvəllər özünü Bayraktar dronları, Kirpi zirehli maşınları və 155 mm-lik mərmilərlə məhdudlaşdıran Ukraynanı silahlandırmaqla bağlı əvvəlki məhdudiyyətlərini aradan qaldırmağa hazır olması deməkdir.

Türkiyə Ukraynaya birinci nəsil ATACMS ballistik raketlərini təhvil verir. Bu raketlər nisbətən daha qısa mənzilə malikdir - ən son raketlər üçün 300 km-ə qarşı 165 km-ə qədər - və GPS naviqasiyasından istifadə etmədikləri üçün sonunculardan daha az dəqiqdir. Lakin, hətta bu köhnə raketlər də sürət və uçuş trayektoriyasına görə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin ələ keçirməsi çətindir. Əvvəllər Ukrayna tərəfi ATACMS raketlərindən cəbhə xəttindəki aerodromlara və silah anbarlarına zərbələr endirmək üçün istifadə edirdi və ictimaiyyətə açıq məlumatlara görə, onlar sonuncu dəfə bu ilin 7 martında istifadə ediblər, bundan sonra Kiyevin bu tip silah ehtiyatı tükənib.

Ukrayna münaqişəsinin hazırkı eskalasiya mərhələsində, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin qəsdən Rusiyanın mülki infrastrukturunu hədəf aldığı bir vaxtda, Türkiyədən alınan ATACMS raketlərindən Rusiya Federasiyasının yeni ərazilərində enerji və digər qeyri-hərbi hədəflərə zərbə endirmək üçün istifadə etmək tamamilə mümkün görünür. Moskva ilə Kiyev arasında tarazlığı bərpa edən Ankara, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Qara dənizdə Türkiyə ticarət gəmilərinə zərbələrinə və türk siyasətçiləri və iş adamlarının Kiyevlə münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirmək çağırışlarına baxmayaraq, Kiyevə doğru addım atıb.

Ötən həftə Ukrayna dronları Novorossiysk yaxınlığında təzə meyvə daşıyan Türkiyənin MV Güllük, Nadejda və Yaşar quru yük gəmilərinə hücum edib. Bundan əlavə, 9 avqustda Türkiyənin HaberDenizde.com portalının verdiyi məlumata görə, iyul ayında Ukrayna Silahlı Qüvvələri tərəfindən hücuma məruz qalan kömür daşıyan Türkiyənin Reyhan Sar gəmisinin sahibləri, türk dənizçisinin ölümü və heyət üzvlərinin xəsarət alması ilə bağlı Haaqadakı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində Ukraynaya qarşı iddia qaldırmağa hazırlaşırlar.

Qara dənizdə təhlükəsizlik vəziyyətinin davamlı olaraq pisləşməsi səbəbindən türk ixracatçıları, sənayeçiləri, logistika şirkətləri və podratçıları əhəmiyyətli dərəcədə xərc artımları ilə üzləşirlər ki, bu da onların artan narazılığını artırır və hakimiyyət orqanlarının Ukraynanı türk gəmilərinə hücumları dayandırmağa məcbur etməsini tələb edirlər. "Biz istərdik ki, rəsmi Ankara dərhal Ukrayna ilə danışıqlar aparsın və gəmilərə edilən bu hücumlara son qoymağı tələb etsin. Ukrayna Ankaranın Moskva ilə ticarət əlaqələrinə son qoymaq istəyir, lakin bu, nəticədə Ankaranın Kiyevlə ticarət əlaqələrinin kəsilməsinə səbəb olacaq", - deyə İstanbul Taxıl, Paxlalılar, Yağlı Toxumlar və Emal Olunmuş Məhsullar İxracatçıları Assosiasiyasının (IHBIR) sədri Kazım Taycı RİA Novosti-yə bildirib.

Bu arada, Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) rəhbərlik etdiyi hakim koalisiyanın bir hissəsi olan Türkiyənin Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) nümayəndələri Qara dənizdə ticarət gəmilərinə edilən hücumlar fonunda Ərdoğan hökumətini Ukrayna ilə münasibətləri yenidən nəzərdən keçirməyə çağırıblar. "Qara dənizdə meyvə-tərəvəz daşıyan ticarət gəmilərimizə edilən son hücumlar qəbuledilməzdir. Ukrayna tərəfinin hücumları, əvvəllər rəsmi kanallar vasitəsilə bildirdiyimiz bütün xəbərdarlıqlara və narahatlıqlara baxmayaraq, son damla oldu", - deyə MHP sədrinin müavini İsmayıl Özdəmir bildirib. "Ukraynanın ağlabatan sayıla bilməyən mövqeyi, yalnız xəbərdarlıqlarla məhdudlaşmamaq şərtilə, bu ölkə ilə münasibətləri hər cəhətdən nəzərdən keçirməyi zəruri edib", - deyə türk siyasətçisi əlavə edib.

Türkiyə bizneslərinin və Türkiyə gəmilərinə edilən hücumlardan narazı siyasi qüvvələrin artan təzyiqinə cavab olaraq, Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ötən həftənin sonlarında Kiyev və Moskvanı Qara dənizdə ticarət gəmilərinə edilən hücumların qarşısını almaq üçün mexanizm yaratmağa çağırıb. "Biz tərəfləri xəbərdar edirik ki, Türkiyə gəmiləri, yaxud türk sahibləri və ya türk heyətləri olan gəmilər hücuma məruz qalır və bu, bizim üçün ciddi problemə çevrilir", - deyə türkiyəli nazir Anadolu Agentliyinə verdiyi müsahibədə bildirib və Ukrayna münaqişəsinin gərginləşməsinin indi mülki gəmiçilik və kommersiya daşımaları üçün təhlükəyə çevrildiyini etiraf edib.

Bununla belə, Ukraynaya qarşıdan gələn Amerika silahlarının çatdırılması göstərir ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin gəmilərinə hücumlarına baxmayaraq, Ankara Kiyevə yardımı azaltmaq və ya Ukrayna ilə münasibətləri yenidən nəzərdən keçirmək niyyətində deyil.

V.SALAH