Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat qovşağına çevrilməsi onun siyasi nüfuzunu artırır - ŞƏRH

Tanınmış rusiyalı iqtisadçı Mixail Belyayev "Moskva-Baku" portalına müsahibəsində Azərbaycanla Avrasiya İqtisadi Birliyi arasında əməkdaşlığı şərh edib. Ekspertin fikirlərini oxucularımıza təqdim edirik.

- Mixail Kimoviç, son illərdə Azərbaycanın Avrasiya İqtisadi Birliyi ilə yaxınlaşması mövzusu vaxtaşırı qaldırılıb. 2023-cü ildə İlham Əliyev Moskvada keçirilən Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının iclasında iştirak edib. Bundan əlavə, Azərbaycanın Baş naziri Əli Əsədov vaxtaşırı AİB iclaslarında iştirak edir. Rəsmi Bakının mövqeyi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi öz imkanlarını AİB tərəfdaşlarına təklif edir. Mövzu bir neçə gün əvvəl yenidən gündəmə gətirilib. Bakıda "Azərbaycan Avrasiya Logistika Mərkəzi kimi: AİB və Cənubi Qafqazın maraqlarının uzlaşdırılması" mövzusunda dəyirmi masa keçirilib. Azərbaycanın nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi artan əhəmiyyəti və onun AİB ilə yaxınlaşmasının Azərbaycanın özünə fayda verə biləcəyi vurğulanıb...

- Həqiqətən də, bu məsələ bəzən gündəmə gəlir, bəzən arxa plana keçir, amma həmişə, necə deyərlər, ön planda qalır. Söhbətlərimizdə dəfələrlə qeyd etdiyimiz kimi, coğrafiya və geosiyasət çox şey diktə edir. Azərbaycan Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat marşrutları üçün mərkəzdə yerləşir. Həmçinin, Rusiya iqtisadiyyatını cənub dənizləri ilə birləşdirən və Rusiyanın Qərbə tətbiq etdiyi müxtəlif maneələri keçməyə imkan verən Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizinə ev sahibliyi edir. Cənub dənizləri isə Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqə təmin edir. Bu, xüsusilə də həm Rusiya, həm də Azərbaycan hazırda Qlobal Cənub ölkələri ilə münasibətlər inkişaf etdirdiklərini nəzərə alsaq doğrudur. Yeri gəlmişkən, xarici ticarətin 80 faizi dəniz yolu ilə həyata keçirilir. Və Azərbaycan bir çox əsas marşrutlar üçün başlanğıc nöqtəsidir.

Niyə Azərbaycanla AİB arasında potensial yaxınlaşma mövzusu vaxtaşırı olaraq yenidən gündəmə gəlir? Tarixin müxtəlif dövrlərində aktuallıq dəyişir. Əvvəllər Azərbaycanla AİB arasında əməkdaşlıq ehtimalı sadəcə bir abstraksiya kimi qəbul edilirdisə, coğrafi xəritəyə və ərazinin nə qədər əlverişli yerləşdiyinə dair sonrakı düşüncələrə əsaslanırdısa, bu məlumatlılıq indi daha da aktuallaşır. Bu istiqamətə tələbat daha da aktuallaşır. Bundan əlavə, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi başa çatdı. Rusiya Azərbaycanla yaxşı, sabit münasibətlər qurmaq istəyir. Tarixən qurulmuş əlaqələrimiz və birgə layihələrimiz var. AİB üzv dövlətləri bir çox cəhətdən MDB dövlətləri ilə eynidir.

Rusiyanın Orta Asiya ölkələri ilə əla münasibətləri var, Azərbaycanın da eyni münasibətləri var. AİB iclaslarından birində iştirak edən İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, o, bu assosiasiyanın qonağıdır, eyni zamanda qonaq deyil, çünki Azərbaycan Respublikası Avrasiya İqtisadi Birliyinin bütün ölkələri ilə sıx əməkdaşlıq edir. Azərbaycanla AİB ölkələri arasında əlaqələrə tələbat yalnız artır və dialoq getdikcə konkret, maddi terminlərə çevrilir.

Azərbaycan coğrafi mövqeyində həqiqətən şanslıdır. Nəqliyyat mərkəzi olmaq və beynəlxalq axınları idarə etmək onun siyasi əhəmiyyətinin də artdığını göstərir. Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyət bu yaxınlarda nəqliyyat axınlarının vacibliyini nümayiş etdirdi. Nəqliyyat axınlarını idarə etməklə dövlət bu sahədə dominant qüvvəyə çevrilir. Nəqliyyat həm də biznesdir. Azərbaycan siyasi cəhətdən əhəmiyyətli bir yerdə yerləşir. Və bu mövqe Azərbaycanın regionda və daha geniş kontekstdə səsini gücləndirir. Bu, iqtisadi və siyasi amillərin birləşməsidir və nəticə etibarilə Azərbaycan üçün obyektiv olaraq faydalı coğrafi hədiyyədir.

Ticarət yolları haradan keçirsə, iqtisadiyyat inkişaf edir. Bu, qədim zamanlardan bəri belədir və aktuallığını itirməyib.

Qeyd etmək istərdim ki, Azərbaycanın təşkilata qoşulmadan AİB ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqədə ola və birgə layihələrdə iştirak edə biləcəyi nəzərdə tutulur. Bu, tamamilə mümkündür. Azərbaycan Respublikası qlobal xəritədə nisbətən neytral, müstəqil oyunçu hesab olunur. Biznes layihəsində iştirak etmək və bu təşkilatın üzvü olmaq tələb olunmur. Bəlkə də bir gün Azərbaycan AİB-ə qoşulmağı zəruri hesab edəcək.

Şübhəsiz ki, Azərbaycanın AİB ilə yaxınlaşması həm Azərbaycan Respublikasının özü, həm də Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzv dövlətləri üçün faydalı olacaq. İqtisadi faydalar göz qabağındadır, ticarət dövriyyəsinin potensial artımı da göz qabağındadır. Və ümumiyyətlə, iqtisadiyyat yumşaq gücdə və dövlətin imicində də rol oynayır. Birgə layihələrin və ticarət dövriyyəsinin artması digər sahələrin, xüsusən də turizmin və "dost" dövlət imicinin təşviqinin inkişafına da təkan verəcək. Bu, həmişə aktual olub. Cənubi Qafqazdakı gələcək çətinliklər və Qərbin regiona təsir göstərmək cəhdləri fonunda regional ölkələrin bütün cəbhələrdə birliyi yalnız onların sabitliyinə fayda verəcək və regionu gücləndirəcək.

Qərb güclərinin Cənubi Qafqaza iqtisadi cəhətdən hakim olmaq məqsədi nəzərə alınmaqla, bu, regional ölkələr üçün də fayda verəcək.

Yeri gəlmişkən, həm Azərbaycan diplomatları, həm də aparıcı biznes liderləri bu yaxınlarda Azərbaycanın Rusiya ilə daha aktiv iqtisadi qarşılıqlı əlaqədə və hətta müəyyən dərəcədə biznes inteqrasiyasında maraqlı olduğunu qeyd ediblər. Bu, həm də Azərbaycanla AİB arasında yaxınlaşma üçün müsbət əlamətdir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı