Müharibə Avropanı əhatə edə bilər TƏHLİL

Ötən ilin fevralın 24-dən başlayan Rusiya-Ukrayna arasında genişmiqyaslı müharibə öz amansızlığına və dağıntılarının miqyasına görə 21-ci əsrin ən qanlı müharibəsi hesab olunur. Müharibə zamanı Ukrayna tərəfindən yüzlərlə şəhər az qala yer üzündən silinib, on minlərlə insan həyatını itirib, sağlamlığından məhrum olunub, 18 milyona yaxın ukraynalı doğma yurd-yuvasını tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Müharibə isə hələ də davam edir. Deməli, hələ çox canlar alınacaq, şəhərlər viran ediləcək. Siyasətçilər isə geniş, rahat kabinetlərində insan ölümlərini sakit şəkildə qarşılayıb, tabeliyində olan hərbi komandanlığa daha sərt və qətiyyətli mövqe sərgiləyin, daha güclü və yüksək dəqiqlik silahlardan istifadə edin - deyirlər. Biz bir millət olaraq erməni vəhşilərindən soyqırımılara, barbar əməllərə məruz qaldığımızdan bəlkə də başqa xalqlardan çox müharibənin nə demək olduğunu anlayırıq. Başa düşürük ki, müharibə ölüm-itim, bir sözlə, fəlakət deməkdir. Azərbaycan xalqı dünyanın ən dəhşətli soyqımılarından olan Xocalı soyqırımını yaşayıb, Ağdamda, Cəbrayılda, Kəlbəcərdə, Laçında, Qubadlıda və digər işğal olunmuş ərazilərdə yaşı min illər olan tarixi-memarlıq abidələri dağıdılıb, məscidlər yer üzündən silinib. Dünya birliyi isə susub.

Müharibə Moskvaya yaxınlaşır

Hazırda eyni aqibəti ukrayna xalqı yaşamaqdadır. Müharibəni dayandırmaq deyil, Ukrayna siyasətçilərinə ruh verməklə hərbçilərə silah-sursat ötürməklə savaşı bir qədər də qızışdırmağa çalışırlar. Nəticədə, yenə də əziyyət çəkən, fəlakətlərə düçar olan, evləri dağıdılan, yurd-yuvasından didərgin salınan sadə insanlar olur. Rusiya hərbçiləri tərəfindən Buça şəhərində dinc sakinlərin soyqırımı törədildi. Bir gecədə 320 Buça şəhər sakini öldürülərək xəndəklərdə basdırıldı. Yaşayış evlərini raketlərlə vurmaqla dağıdıldı. 8 aprel 2022-ci il də Rusiyanın Ukraynanın Donetsk vilayətinin Kramatorsk dəmiryolu vağzalını raket atəşinə tutması nəticəsində 50-dən çox sakin ölüb, 100-dən çox insan yaralanıb. 2022-ci ilin 1 iyulunda Rusiya ordusunun Ukraynanın Odessa vilayətini raket atəşinə tutması nəticəsində bir binanın dağıntıları arasından 19 mülki şəxsin cəsədi çıxarıldı, 34 nəfər isə yaralandı. Kiyevin, Xarkovun, Odessanın və digər iri şəhərlərin raket atəşinə tutulması nəticəsində 40 mindən çox dinc sakin öldürülüb. Müharibə isə davam edir… Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, artıq müharibə Rusiyanın ərazisinə keçməkdədir. Özlərini “Rusiya azadlığı legionu” və “Rusiya könüllülər korpusu” adlandıran qüvvələr Rusiyanın şəhərlərinə hücumlar təşkil edirlər. Belqorod vilayətinin Qrayvoron şəhərinə hücum edildiyi bildirilir. Daha sonra isə sosial şəbəkələrdə bu xəbəri təsdiqləyən videolar paylaşılmağa başlandı. Öncə bu məlumatları təsdiqləməyən Rusiya rəsmiləri Belqorod vilayətinin Qrayvoron şəhərinə "Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin təxribat-kəşfiyyat qrupu" daxil olduğu haqqında məlumat yaymağa başladılar. Belqorod vilayətinin qubernatoru Vyaçeslav Qladkov sərhəd xidmətinin qvardiya və təhlükəsizlik xidmətləri ilə birlikdə düşməni məhv etmək üçün lazımi tədbirlər gördüyü haqqında açıqlama yaydı. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Belqorod vilayətində baş verən hadisələrlə bağlı Vladimir Putinin məlumatlandırıldığını bilirdi. Peskov dedi ki, Müdafiə Nazirliyi, FTX və Sərhəd Xidməti Ali Baş Komandana Ukrayna diversiya qrupunun Belqorod vilayətinə soxulmaq cəhdi barədə məlumat verib: "Onların Rusiya ərazisindən sıxışdırılıb çıxarılması və bu təxribat qrupunun məhv edilməsi istiqamətində işlər aparılır". Peskov bildirdi ki, belə təxribatların məqsədi diqqəti Baxmut istiqamətindən yayındırmaq, Ukrayna tərəfinin Artemovski itirməsinin siyasi təsirini minimuma endirməkdir.

“Legion evə qayıdır”

“Rusiya azadlığı legionu”nun teleqram kanalında “Legion evə qayıdır” sözləri ilə ruslara müraciət ünvanlanıb. Müraciətdə insanlardan evlərində qalmaları xahiş edilir: “Sərhəd rayonların sakinləri! Evdə qalın, müqavimət göstərməyin və qorxmayın: biz sizin düşmənləriniz deyilik". Legionun ağ-göy-ağ bayraqları “azad edilmiş şəhərlərin üzərində" dalğalandığı foto dərc etdi. Legionun məlumatında "Rusiya könüllülər korpusu” ilə birlikdə Belqorod vilayətindəki Kozinka qəsəbəsini tamamilə azad etdiklərini və qabaqcıl dəstələrin Qrayvoron şəhərinə daxil olduqları da öz əksini tapdı: "Rusiyanın təhlükəsizlik qüvvələri bizi artilleriya ilə ört-basdır etməyə və hava zərbələri endirməyə çalışır. Vəziyyət çətindir, amma biz dayanıb davam edirik”.

Rusiyanın paytaxtı Moskvada yüksək mərtəbəli binalara kranla Pantsir hava hücumundan müdafiə sistemlərinin yerləşdirildiyi görülüb. Görüntülər, “Müharibə Rusiya torpağınamı gəlir” sualını ağla gətirib. Məlumatlara görə, zenit sistemləri Rusiya paytaxtının başqa yerlərində də yerləşdirilib. CNN-də yer alan xəbərə görə, “Pantsir” zenit sistemi Rusiya qüvvələrinin texnikasında ən müasir silah növlərindən biri kimi tanınır. Gözlənildiyi kimi, Ukrayna silahlı qüvvələri 25 PUA ilə Moskva şəhərinə hücüm ediblər. Həmin dronlardan 14-ü Moskva vilayətində vurulub. Üç partlayıcı qurğu olan pilotsuz təyyarə Leninski prospektində 30 mərtəbəli binaya çırpılıb. Rublevski şossesi üzərində beş pilotsuz təyyarə vurulub. Məlumata görə, PUA-lardan biri 14-cü mərtəbədəki mənzilə düşüb, lakin partlayıcı işə düşməyib. Evdən 300 nəfər təxliyə edilib, onlar ən yaxın məktəbə yerləşdiriləcək. Moskva meri Sergey Sobyanin PUA hücumu nəticəsində bir neçə binaya cüzi ziyanın dəydiyini açıqlayıb. “Şəhərin bütün təcili yardım xidmətləri hadisə yerindədir. Baş verənlər araşdırılır. Hazırda ciddi xəsarət alan yoxdur”, - şəhər meri deyib. Eyni zamanda, Sobyanin qeyd edib ki, fövqəladə hallar xidmətlərinin işi zamanı təhlükəsizlik məqsədilə PUA-nın çırpıldığı iki binanın sakinləri təxliyə edilib. “Moskvada Leninski prospektində hündürmərtəbəli binaya pilotsuz təyyarə tərəfindən hücum edilib. İlkin məlumata görə, xəsarət alanlar var”, - məlumatda bildirilir.

Rusiyalı ekspertlər Ukrayna silahlı qüvvələrinin Belqorod və Moskva şəhərini hədəf seçmələrini rəsmi Kiyevin Donbas və Luqanskidə ciddi itkilərə yol verməsini ört-basdır etmək istəyilə əlaqələndirirlər. Qeyd olunur ki, Rusiya Kiyev üçün həssas hədəfləri - NATO-nun iri silah-sursat anbarlarından tutmuş Amerikanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinə qədər - aktiv şəkildə vurmağa başladı, bu da Ukraynanın "əks-hücum" üçün istifadə edəcəyi potensialı kəskin şəkildə azaldıb. Məhz buna görə də ABŞ-dan olan ekspertlər Ukraynanın hücumunu yaya təxirə salmaq barədə danışmağa başlayıblar. Baxmayaraq ki, GUR-un rəhbəri - Müstəqil Baş Kəşfiyyat İdarəsi Kirill Budanov "yazın sonuna qədər Krıma girəcəyini" vəd etdi. Lakin o, ilin adını çəkməyib. Ümidsizlikdən Kiyev Belqorod vilayətinin hesabına döyüşlərin coğrafiyasını genişləndirmək qərarına gəldi. Qreyvoron və Şebekinoya edilən bu intihar hücumları və basqınlar, sadəcə, mənasız görünür. Əslində, Ukrayna gözləyir ki, Rusiya komandanlığı NVO zonasından Belqorod vilayətinə qoşun yeritməyə başlayacaq, oradakı müdafiəmizi zəiflədəcək. Silahlı Qüvvələr nədən istifadə etməyəcək”.

Belqorod mühasirə vəziyyətindədir

Rusiya Federasiyasının Müdafiə Nazirliyi məlumat yayaraq qeyd edib ki, Ukrayna bölmələri üç dəfə Krasnolimanski istiqamətində itirilmiş mövqelərini bərpa etməyə cəhd etsə də, Rusiya artilleriyasının zərbələri nəticəsində xeyli itki verərək geri çəkilib: “Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin 67-ci mexanikləşdirilmiş briqadasının bölmələri Serebryanski meşə ərazisində üç dəfə yarmaq cəhdi edib. “Mərkəz” qüvvələr qrupunun rus artilleriyası onlara atəşlə məğlub oldu, bundan sonra ağır itki verdilər və geri çəkilməyə məcbur oldular. HIMARS MLRS raketini və düşmənin bir neçə pilotsuz təyyarəsini məhv etmək mümkün olub, Rusiya Müdafiə Nazirliyi qeyd edib. Bundan əlavə, aviasiya Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvəsinin və atəş gücünün Kremennaya, Dibrova, Serebryanka və Çervonaya yaşayış məntəqələri ərazilərində cəmləşdiyi qalalara hədəfli zərbələr endirib. Bundan əvvəl Müdafiə Nazirliyi FSB ilə birlikdə Belqorod vilayətinə Ukraynanın üç tank hücumunu dəf etmək mümkün olduğunu bildirmişdi. Rusiya hərbçilərinin peşəkar hərəkətləri nəticəsində 30-dan çox yaraqlı və bir neçə zirehli texnika məhv edilib”. Rusiya KİV-lərində qeyd olunur ki, Belorod şəhərinə hücum Ukraynanın dinc sakinlərə qarşı həyata keçirdiyi terror hadisəsidir. Mətbuatın iddiasına görə, Rusiyanın Qərb qoşun qruplaşmasının bölmələrinin bacarıqlı və fədakar hərəkətləri Ukraynanın planlarının reallığa çevrilməsinə imkan verməyib. Rusiyanın rəsmi mətbuatında hadisələrin tam xronologiyası belə təqdim olunur: 2023-cü il iyunun 1-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin üç qrupuna zirehli texnika ilə soxulmaq cəhdi baş verib. Bir saat ərzində ukraynalı silahlılar Rusiya-Ukrayna sərhədindəki Şebekino beynəlxalq avtomobil keçid məntəqəsini atəşə tutub. Həmçinin, artilleriya atəşi ilə Ukrayna hərbçiləri Novaya Tavoljanka qəsəbəsinin yaşayış məntəqələrinə hücum ediblər. Bundan sonra, Moskva vaxtı ilə səhər saat 03:57-də üç zirehli döyüş maşını, dörd pikap və 30 silahlı Volçansk istiqamətində keçərək Şebekino keçid məntəqəsinə hücum etməyə cəhd göstərib. Lakin cəhd uğursuz oldu.- Qərb Hərbi Dairəsinin artilleriyası Kiyev rejiminin tərəfdarlarını atəşə tutub. Nəticədə, 10-a yaxın yaraqlı və bir zirehli döyüş maşını məhv edilib. Düşmən Pletenevkaya doğru geri çəkildi. İkinci hücum: - 15 yaraqlıdan ibarət terror qruplaşması Severski Donets çayının sol sahili boyunca Rusiya ərazisinə soxulmağa cəhd edib. Və sonra düşmən uğursuz oldu - əsgərlər minalanmış sahədə partladıldı və rus artilleriyası onlardan qalanı məhv etdi. Eyni zamanda, 20 yaraqlı və iki zirehli maşından ibarət daha bir terrorçu qrupu Siverski Donetsinin sağ sahili ilə Novaya Tavoljankaya doğru irəliləməyə cəhd edib. Ancaq uzağa getmədilər - dövlət örtükləri. Sərhədlər kiçik silahlarla döyüş zamanı düşməni darmadağın etdi. Düşmən tərəfdən 8 yaraqlı və bir zirehli texnika itirilib. Saat 04:45-də vahidləri əhatə edir. Sərhədlər zirehli dəstə ilə möhkəmləndirildi. Saat 04:57-də Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinin təyyarələri Ukrayna ərazisində düşmənin ehtiyatlarına iki zərbə endirib. Üçüncü hücum:- Saat 06:05-dən 06:45-dək Kiyev rejiminin terrorçu qruplaşmaları gecə saatlarında üçüncü dəfə Rusiya ərazisinə soxulmağa cəhd ediblər. Pletnevka və Volçansk ərazilərindən hücuma keçdilər. Bu dəfə düşmən tərkibi gücləndirdi - qrupa 70-ə qədər yaraqlı, beş tank, dörd zirehli döyüş maşını, yeddi pikap və bir "Kamaz" qoşuldu.- Əvvəlki iki dəfə olduğu kimi, hücum uğursuz alındı. Ağır atəş sistemləri, raket qoşunları və artilleriya ilə vurulan terrorçular 12 yaraqlı, iki zirehli maşın və bir kamyonet şəklində itki verdikdən sonra geri çəkiliblər. Saat 07:00-dan 09:50-dək Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinin təyyarələri qaçan terrorçulara və onların ehtiyatlarına 9 zərbə endirib. Ümumilikdə, səhər saat 03:57-dən səhər saat 09:50-dək Rusiya qüvvələri tərəfindən 50-dən çox silahlı, dörd zirehli döyüş maşını, BM-21 "Qrad" çoxillik raket sisteminin döyüş maşını və bir pikap məhv edilib.

Verilən məlumatlara görə, Belqorod şəhəri yarım mühasirə vəziyyətindədir. Şəhərlərin müdafiəçiləri ilə “Rusiya azadlığı legionu” və “Rusiya könüllülər korpusu” arasında qızğın döyüşlər gedir. Rəsmi Moskva yerli əhalinin köçürülməsinə başlasa da, savaşdan əziyyət çəkən insanların sayı günbəgün artmaqdadır. Vəziyyət belə davam edəcəyi təqdirdə, Belqorod “Rusiya azadlığı legionu” və “Rusiya könüllülər korpusu”nun nəzarətinə keçə bilər. Bu halda Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yeni mərhələsi başlayacaq.

İ.ƏLİYEV