Ekspert: Ermənistana Qərbdən silah tədarükü 2003-cü ildən başlayıb və davam edir – MÜSAHİBƏ

Aleksey Fenenko: Separatçılar erməni lobbisinin və xarici qüvvələrin əlində alətdir. Amma heç nəyə nail olmayacaqlar

Rusiya Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının eksperti Aleksey Fenenko Ermənistan-Azərbaycan nizamlanması ətrafında baş verən son hadisələri “Moskva-Baku” portalına şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan hökumətin iclasında bəyan edib ki, onun Avropa Şurası rəhbərinin vasitəçiliyi ilə İlham Əliyevlə Brüsseldə keçirdiyi görüş Laçın yolunun “blokdan çıxarılması” məsələsində nəticə vermədi...

- Heç kim şübhə etmir ki, Paşinyana bu lazım deyil. Yolun açıq və ya bağlı olmasının fərqi yoxdur, İrəvanın şərhinə görə, Ermənistanın baş nazirinin məhz belə bir vəziyyəti təqdim etməsi sərfəlidir. Aydın idi ki, Brüssel danışıqları ilə bağlı Nikol Paşinyan Rusiya və Azərbaycan liderləri ilə imzalanmış üçtərəfli bəyanatı yerinə yetirmək yox, danışıqları sonsuza qədər uzatmaq üçün mütləq hansısa qarmaq tapacaq. Bəlkə də məsuliyyətdən yayınmaq üçün növbəti dəfə görüşü pozmaq istəyib. Amma alınmadı. Bütün bunlar bir daha təsdiqləyir ki, erməni tərəfi zamanla oynayır.

Laçın yolunun kəsilməsi yoxdur. Amma Ermənistan nəsə fikirləşməlidir ki, Azərbaycanla danışıqlar aparmasın, razılaşmaları yerinə yetirməsin və ya Bakını ömründə heç vaxt etmədiyi və etməyəcəyi şeylərdə ittiham etməsin.

İndi avropalılar çox fəal şəkildə qışqırırlar ki, Azərbaycan Laçın yolunu açmalıdır. Əksər hallarda Fransa bu cür isteriya dalğalarında maraqlıdır. Amma görürük ki, Avropa Şurasının rəhbəri də belə çağırışlar edir, Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi, Avstriya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri və s. Bizim vaxtaşırı gördüyümüz Avropa İttifaqının Azərbaycan əleyhinə müxtəlif qətnamələri də var.

Bu gün Aİ-də Cənubi Qafqaz istiqaməti Fransa tərəfindən ələ götürülüb. Paris öz mövqeyini bütün Avropa İttifaqının fikri kimi təqdim etməyə çalışır və bununla manipulyasiya etməyə çalışır.

Yeri gəlmişkən, diqqət yetirin, Qarabağdakı separatçıların nə qədər aydın isteriya yaratdıqlarına və onların “fəaliyyətlərinə”, özü də Avropa İttifaqı rəhbərinin vasitəçiliyi ilə Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Brüssel danışıqları fonunda.

Qarabağda separatçıların və qondarma “ümummilli hərəkat”ın yeni dalğalarının arxasında qızışmış erməni millətçiliyi, İkinci Qarabağ müharibəsinin qisasını almağa cəhd edən “Qarabağ klanı”nın qalıqları dayanır. Xaricdəki erməni diasporu həmişə separatçıların və qisasçıların tərəfindədirlər. Bu, onların “milli” ideyasıdır.

Üstəlik, separatçıların bu cür qəzəblənmələri ilə Paşinyan özü də oynayır. Onun üçün faydalıdır. O, Parisdən, dolayısı ilə Vaşinqtondan dəstək aldığını hiss etdi və danışıqları gecikdirmək və pozmaq kimi köhnə taktikadan istifadə etmək qərarına gəldi.

Separatçılar bütün günahlarda Ermənistanın baş nazirini ittiham edəndə Rusiyanın, ABŞ-ın, Fransanın səfirliklərini dolaşırlar- bu, belə bir tamaşadır.

Separatçılar əslində anlayırlar ki, şansları yoxdur. Beynəlxalq aləmdə heç kim onlara kömək etməyə qaçmayacaq, heç kim onlar üçün döyüşə getməyəcək- nə Rusiya, nə Fransa, nə də başqası. Hətta Ermənistan separatçı Qarabağı müstəqil kimi tanımayıb. Amma indi Paşinyanın başqa bir fürsəti var: “Mən əlimdən gələni etmişəm və edirəm, amma Qarabağ sakinləri mənə təzyiq edirlər və mən onlarla görüşməyə məcburam”.

Separatçılar və Paşinyan birgə “işləmir”, sadəcə olaraq, Ermənistanın baş naziri bu fürsətdən istifadə edir. Paşinyan hansısa yolla onların tərəfdarı olduğunu göstərməyə çalışır, lakin eyni zamanda separatçılardan qorxur, çünki onlar “Qarabağ kartı” ilə Ermənistan siyasətində mühüm amil olaraq qalırlar.

Separatçılar yalnız müxtəlif qüvvələrin alətidir. Və heç nəyə nail olmayacaqlar. Dəstək olmasaydı (o cümlədən İrəvandan) heç nə edə bilməzdilər, çoxdan əzilmişdilər. Bu isə Qarabağ ətrafında vəziyyətin sabitləşməsinə əsas maneələrdən biridir.

Biz xatırlayırıq ki, İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra erməni müxalifəti Paşinyanın devrilməsi çağırışı və revanş gündəliyi ilə əhalini necə ayağa qaldırmağa çalışdı və nəticədə əhalinin belə bir gündəmi qəbul etmədiyini özləri də etiraf etdilər. Əhali başqa şeylər arasında buna reaksiya vermədi, çünki hakimiyyət belə bir gündəmə müdaxilə etdi. Ermənistanın baş naziri sülh danışıqları aparacağını bildirsə də, faktiki olaraq onun mümkün qisas üçün Ermənistanı yenidən silahlandırmaq niyyətində olduğu nəzərdə tutulurdu. Onun bu işdə uğur qazanıb-qazanmaması başqa sualdır, amma o, belə taktika seçir.

Qeyd edək ki, Avropa Şurası rəhbərinin vasitəçiliyi ilə Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Brüssel danışıqlarının nəticələri çox həyəcanvericidir. Onlar erməni tərəfinin güzəştə getmək istəmədiyini çox gözəl nümayiş etdirirlər. Və bildiyimiz kimi, güzəştə getmək istəməmək adətən şiddətli toqquşma ilə müşayiət olunur.

Ümumiyyətlə, Çarlz Mişelin görüşdən sonra verdiyi bəyanatda ermənipərəst ifadələr yox idi. Ermənistan və separatçılar ABŞ, Fransa, Aİ-dən Azərbaycana qarşı sanksiyalar tətbiq etməyi tələb edirlər, lakin təbii ki, belə bir şey mümkün deyil. Qərbdən belə bəyanatlar olsa, sözdə qalacaq. Heç kim Ermənistan, separatçılar naminə Azərbaycanla əlaqələri kəsməyəcək. Lakin Paşinyan sanksiyalar ideyasının təbliğindən yapışa bilər.

Azərbaycan müxtəlif qüvvələrin güclü təzyiqi altında müqavimət göstərməyi bacarır. Bundan başqa, Bakı başa düşür ki, Paşinyan yıxılarsa, Ermənistanda hakimiyyətə çox daha təhlükəli və aqressiv qüvvələr gələ bilər.

Rusiya indi separatçıların etirazları fonunda problemi məcburi şəkildə həll etməyə çalışır. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib ki, hazırda liderlərin görüşü və sülh sazişinin imzalanmasının mümkün işlənməsi imkanı ilə Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan xarici İşlər nazirlikləri rəhbərlərinin görüşü hazırlanır.

Bu gün təəssüf ki, Rusiya Federasiyasının imkanları çox məhduddur. Rusiya Federasiyasının başı indi Ukraynada keçirilən xüsusi əməliyyata qarışıb. Paşinyan bunu başa düşür və buna görə də özünü necə aparmaq ona sərf edirsə, elə aparır.

Bu gün Moskva Ermənistanı yalnız dinc yolla kompromisə sövq edə bilər. Eyni zamanda, təəssüf ki, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin yeni görüşünün ciddi nəyəsə gətirib çıxaracağı inandırıcı deyil. Daha doğrusu, hər şey tərəflərin danışıqlar prosesini davam etdirmək niyyətində olduqları barədə bəyannamənin imzalanması ilə məhdudlaşacaq. Və bu, artıq böyük nailiyyət sayılacaq. Ancaq Moskva üçün barmağının nəbzində olduğunu göstərmək son dərəcə vacibdir.

Bundan əlavə, biz amerikalıların Rusiya və KTMT ilə tərəfdaşlığını pozmaq üçün Ermənistanı tədricən öz tərəfinə çəkmək taktikasını görürük. Rusiya və Ermənistanın gündəmində olan bütün məsələləri İrəvan bu gün ABŞ-la müzakirə edir. Ermənistan nəhayət, ABŞ-ın tərəfinə keçmək istəyir. Əgər amerikalılar onlara bundan dividendlər vəd etsələr, məncə, Ermənistanın Rusiya Federasiyasından dərhal imtina edəcəyinə hazır olmalıyıq.

Eyni zamanda, gördüyümüz kimi, Fransa Senatı Ermənistana silah tədarükünü intensivləşdirməyə çağırıb. Məlumat var ki, çatdırılma bir neçə ay əvvəl başlayıb, amma əslində çatdırılma 2003-cü ildən davam edir. Ermənistanla NATO-nun birgə təlimləri təcrübəsini xatırlayaq. Əslində bunun əsası son 20 ildə yaradılıb. İndi sual yaranır ki, belə əməkdaşlıq nə qədər tez açıq fazaya keçəcək.

Ermənistan tərəfindən guya Qarabağda Azərbaycanın planlaşdırdığı hansısa “erməni soyqırımı” ilə bağlı davam edən informasiya təbliğatına gəlincə. Bildiyiniz kimi, müxtəlif ölkələrdə güclü erməni diasporları var ki, onlar bu cür şüarlar irəli sürməklə öz “erməni kimliyi” ideyalarını reallaşdırmaqda davam edirlər. Onlar çoxdan yerli hakimiyyətə sızıblar və buna qarşı çıxmaq hətta ABŞ-da çox çətinləşir. Onlar bütün bu “nağılları” İrəvandan dinləməyə hazır olan güclü auditoriyalarını yaradıblar. İkinci Qarabağ müharibəsi fonunda vəziyyət bir qədər yaxşılaşsa da, biz uzun illərdir Rusiyada oxşar vəziyyəti görürdük.

Azərbaycan təcili olaraq informasiya siyasəti qurmalı və onun informasiya gündəmini dəstəkləməyə hazır olan ölkələr qrupunu müəyyən etməlidir. Ən əsası isə Bakının həmin hadisələrlə bağlı ictimai məkana daha çox tarixi faktlar verməsi vacibdir.

Heç bir “soyqırım”dan söhbət gedə bilməz, belə bir şey yoxdur. Erməni tərəfi Azərbaycanın Qarabağda bu cür guya “soyqırımı” törətməsinin sübutu ilə bağlı suala cavab olaraq dərhal susdu. Hər kəs Almaniyanın keçmiş həbs düşərgələrini görməyə gələ bilər. Ermənistan sübut kimi nə göstərə bilər?! Heç nə.

Azərbaycan tarixən həmişə kifayət qədər dinc ölkə olub. Amma erməni radikallarının azərbaycanlılara qarşı vəhşiliklərinin tarixi faktları ortadadır. Eyni Xocalı hadisələri və ya 20-ci əsrin əvvəllərində daşnakların Azərbaycan şəhərlərində apardıqları etnik təmizləmə. Bu barədə daha çox danışmaq, informasiya məkanında daha fəal siyasət aparmaq son dərəcə vacibdir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı