Rusiyalı ekspert: BMT TŞ-nin iclası Azərbaycanın mövqelərinin möhkəmliyini göstərdi – MÜSAHİBƏ

Vitali Arkov: Təhlükəsizlik Şurasında Rusiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə sadiqliyini bir daha təsdiqlədi

Xəbər verildiyi kimi, cümə axşamı gecə Nyu-Yorkda BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistanın xahişi ilə çağırılan və Laçın yolu ilə hərəkətə məhdudiyyətlər səbəbindən Qarabağın Bakının nəzarətində olmayan hissəsində guya humanitar böhrana həsr olunmuş iclası keçirilib. Görüşdə səsləndirilən bəyanatları və görüşünün nəticələrini politoloq, PolitRUS portalının rəhbəri Vitali Arkov “Moskva-Baku” portalına şərh edib. Ekspertin fikirlərini oxucularımıza təqdim edirik.

- BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasının nəticələrini dağın siçan doğması ifadəsi ilə xarakterizə etmək olar. Ermənistanın, eləcə də onun Avropadakı yüksək vəzifəli tərəfdaşlarının gözlədiyi və axtardığı heç bir irəliləyiş baş vermədi.

Ermənistan BMT Təhlükəsizlik Şurasının “fövqəladə” iclası ilə böyük qalmaqal yaratmaq istəyirdi və beynəlxalq ictimaiyyətin Bakını pisləyəcəyinə ümid edirdi. Görüşdən əvvəl Ermənistan XİN rəhbəri ardıcıl olaraq müxtəlif ölkələrdən olan həmkarlarına zəng edib. Lakin İrəvan üçün bundan heç nə alınmadı. Görüşün nəticəsi olaraq, sadəcə olaraq, tərəflərin konsensusa gəlməsi tövsiyə olundu.

Beynəlxalq Qırmızı Xaç Cəmiyyətinə Qarabağa humanitar yüklərin çatdırılması üçün imkan yaradılmalı olduğu barədə bəyanat çox maraqlıdır. Baxmayaraq ki, Azərbaycan uzun müddətdir ki, humanitar yüklərin tədarükü üçün Ağdam-Xankəndi marşrutunu təklif edir, lakin bu, nədənsə Ermənistan tərəfinə uyğun gəlmir. Və o, bunu sevmir, çünki o, müntəzəm olaraq etdiyi böyük bir qalmaqal yaratmaqdır.

Qarabağın Bakının nəzarətində olmayan hissəsində heç bir humanitar fəlakətin olmadığı göz qabağındadır. Bu, PR şırnağıdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının iclasının gözlənilməz bir şəraitdə keçirilməsi təəccüblüdür (səbəblər aydın olsa da). Bunun üçün heç bir səbəb də yox idi. BMT Təhlükəsizlik Şurasında mövcud olmayan problemi müzakirə etmək ən azı qəribədir. Göstərsinlər görək, Qarabağda kimlər acından ölür? Heç kim. Erməni qüvvələri öz əhalisini müalicə üçün ərazini tərk etməsini özləri qadağan edir. Bəs “soyqırımı” kim təşkil edir?! Və beynəlxalq arenada belə “görüşlər” keçirilir, çünki məqsəd Azərbaycanı “kasıb erməni əhalisinə” qarşı soyqırımı törədən təcavüzkar, az qala işğalçı kimi təqdim etmək idi...

Erməni tərəfinin dəfələrlə Laçın yolundan qeyri-dinc yüklərin daşınmasına cəhdləri nəticəsində Laçın yolunda sərhəd-buraxılış məntəqəsi yaratmağa məcbur olan Azərbaycanın yol boyu əslində nələrin daşındığını yoxlamaq və bunu təsdiq edən sənədləri yoxlamaq hüququ var. Əgər erməni tərəfinin gizlədə biləcəyi heç nə yoxdursa, o zaman qalmaqallar nəyə lazımdır?

Fikrimcə, Rusiyanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Dmitri Polyanskinin təşkilatçılığı ilə Rusiya Federasiyası nümayəndəsinin müavini tərəfindən səsləndirilən mövqe, iclasda digər ölkələrin fonunda ən balanslı və konstruktiv görünən mövqedir. Və bu mövqe Moskvanın qondarma deyil, konkret əməlləri, konkret işi ilə dəstəklənir.

İyulun 25-də Rusiya paytaxtında Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşü olub. Məlumdur ki, bu görüş çərçivəsində Azərbaycan tərəfinin təklif etdiyi alternativ Laçın Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə imkanları müzakirə olunub. Erməni tərəfi isə əvvəlcə razılaşdı, daha sonra növbəti dəfə qınayaraq imtina etdi. Söhbət ondan gedir ki, Qarabağın Bakının nəzarətində olmayan hissəsində guya ərzaq və ya başqa bir şeylə bağlı vəziyyət kritikdirsə, o zaman onların hansı yolla getməsi deyil, təchizatın özü vacibdir. Amma nədənsə Ermənistana Laçın yolu lazımdır, ona alternativ yox. Və bu, o deməkdir ki, onların heç bir təchizata ehtiyacı yoxdur.

Polyanski onu da qeyd edib ki, əgər belə məsələlərin həlli üçün BMT Təhlükəsizlik Şurasının platformasından istifadə etməyə çalışırlarsa, bundan konstruktiv istifadə edilməlidir. Güman edirəm ki, mütəmadi olaraq Rusiyanı tənqid etməklə, güclü qərbyönlü mövqeyə malik beynəlxalq strukturları və təşkilatları Ermənistan-Azərbaycan prosesinə yüksək səslə, qalmaqallı şəkildə cəlb etməyə çalışan İrəvanın hərəkətlərinə də istinad edilib. Ermənistanın tələbi ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının çağırılması belə cəhdlərə misal oldu.

Polyanskinin simasında Rusiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə sadiqliyini bir daha təsdiqlədi. Nümayəndə müavini qeyd edib ki, bəli, Azərbaycan və Ermənistan arasında nizamlanma çərçivəsində Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyi təmin edilməlidir, lakin onlar Azərbaycan Respublikasının hüquqi məkanı çərçivəsində təmin ediləcək.

Rusiya nümayəndəsi qeyd edib ki, Azərbaycan və Ermənistan, Azərbaycan və Qarabağ erməniləri bir-biri ilə barışmalıdır. Qeyri-regional oyunçuların psevdo-tənzimləmə üçün tətbiq etməyə çalışdıqları sxemlər yalnız vəziyyəti sarsıdır. Ermənistan-Azərbaycan probleminin həlli məsələsində bir çox Qərb yanaşmaları keçərli deyil. Söhbət Şərqdə, Qafqazda 30 ilə yaxındır davam edən münaqişədən gedir. Onun son həlli nöqteyi-nəzərindən, vəziyyəti yalnız çətinləşdirən çoxlu sayda tələlər var. Buna misal olaraq ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərinin nizamlanmaya gətirib çıxarmayan “işini” göstərmək olar.

Rusiyanın mövqeyi niyə konstruktiv və mənalı görünür? Çünki o, Azərbaycan və Ermənistana mental olaraq daha yaxındır. Bu, hər iki xalqın ona yaxın olduğu nadir haldır. Neçə illərdir eyni vəziyyətdəyik. Və məhz Rusiya İkinci Qarabağ müharibəsinin başa çatmasında əsas vasitəçi və iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması üçün əsas vasitəçi oldu.

Bakı və İrəvan kənar oyunçular müdaxilə etməsə, Moskva və Ankaranın vasitəçiliyi ilə sakitcə razılığa gələ bilərlər. Ermənilərin arxasında dayanan, daim gizli təxribatlarla məşğul olan fransız və avropalı siyasətçilər olmasaydı, məncə, Bakı ilə İrəvan arasında sülh müqaviləsi çoxdan imzalanardı və tərəflər müqavilə çərçivəsində praktiki məsələlərin həyata keçirilməsi ilə məşğul olardılar. Və belə çıxır ki, sülh prosesi, o cümlədən kənardan gələn “köməkçilərin” sayəsində boltologiyaya qədər ixtisar edilib. Çünki Qərb dövlətlərinin məqsədi Zaqafqaziyada sülh deyil, əksinə, Rusiyanın, Türkiyənin, İranın qarnında yeni problemlər yaratmaq üçün vəziyyəti qızışdırmağa ehtiyac duyurlar. Axı hər üç ölkə Azərbaycan və Ermənistanla sıx bağlıdır. Rusiyada nə qədər erməni və azərbaycanlı yaşayır, biz də yaxşı bilirik. Onlar da bizim xalqımızdır. Ona görə də biz Cənubi Qafqazda baş verənlərə xüsusi diqqət yetirir və vasitəçilik xidmətlərimizi təklif edirik.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında müxtəlif ölkələrin və strukturların maskaları yenidən cırılıb. Bu gün Fransa sülhməramlı adı altında regionda yeni münaqişə yaradır. Gəlin təfərrüatlara keçək. Parisin BMT-dəki nümayəndəsi çıxışına başlayaraq özünü ədəbsiz aparıb. O, yalnız Ermənistanı müdafiə edib. Budur belə bir tamaşa. Guya məhkəmədə oturmuşuq, təqsirləndirilən və zərərçəkən var. Belə bir göstəriş. Bir daha Avropa İttifaqı intriqası. Əgər Avropa İttifaqı Şurasının rəhbəri Şarl Mişelin vasitəçiliyi ilə Əliyev və Paşinyanla görüşlərindən sonra neytral bəyanatlar, bəlkə də daha çox Azərbaycana rəğbətlə yanaşılacaqsa, indi Təhlükəsizlik Şurasının Laçın yolunda keçirilən iclasında Avropa İttifaqının nümayəndəsi Bakıya ağır zərbə vurdu. Eyni zamanda, ABŞ balanslı hərəkət etdi. Məlumdur ki, Aİ-nin Cənubi Qafqaz siyasətinin arxasında ABŞ dayanır, səbəbsiz deyil ki, Avropa İttifaqı Əliyevlə Paşinyan arasında görüşlər təşkil edən hər bir halda ABŞ dərhal bəyanatlarla və qeydlərlə gündəmə gəlir. Bu cür təmasları dəstəkləyirlər və ümumiyyətlə, bütün bu görüşlər, demək olar ki, “Avropa tərəfdaşları” ilə razılaşırlar. Ona görə də görüşdə ABŞ bitərəf danışanda, Aİ isə Azərbaycan haqqında mənfi danışanda bu, daha çox “pis-yaxşı polis” oyununa bənzəyir.

Və Aİ-nin belə bir mövqeyini dilə gətirməsi ciddi problemlərə yol aça biləcək böyük səhvdir. Axı Bakı və Moskva hər şeyi görür.

Ermənistanın Təhlükəsizlik Şurasının iclasında tutduğu mövqe, onun avropalı ağalarının mövqeyi kimi, emosional səs-küydən başqa bir şey deyildi. Heç bir konstruksiya, heç bir sübut yoxdur. Erməni tərəfinin dediyi hər şey emosiyalar, hisslərlə oynamaq cəhdi idi. Kimsə inanacaq...

Amma Azərbaycanın bir daha gətirdiyi arqumentlər sülhə yönəlmiş ardıcıl konstruktiv mövqedir. Burada şikayət ediləcək bir şey yoxdur. Və bu mövqe Təhlükəsizlik Şurasında Azərbaycana dost dövlətlər tərəfindən dəstək gördü. Ona görə də Təhlükəsizlik Şurasının iclası Bakının qəti mövqelərini bir daha təsdiqlədi.

Tərcümə - Elçin Bayramlı