Rusiyalı ekspert: “Azərbaycandan öyrəniləcək çox şey var” - MÜSAHİBƏ

Artıq “Miatsum”un məzarı üstünə xaçkar qoya bilərsiniz. Vəssalam, bütün etirazlara baxmayaraq, məsələ bağlanıb”

Xəzər Strateji Araşdırmalar İnstitutunun baş direktoru İqor Korotçenko “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində İrəvanın siyasətini şərh edib. Müsahibəni oxuuclarımıza təqdim edirik.

- İqor Yuryeviç, Ermənistanın baş naziri və xarici işlər nazirli MDB Şurasına getməkdən imtina etdi. Bu qərarda nə görürsünüz?

- Görünür, bu gün MDB Şurasının iclasında iştirak Ermənistan hakimiyyətinin prioritetləri sırasında deyil. Bu, Qarabağ məsələsinin birdəfəlik bağlanması ilə bağlı erməni cəmiyyətinin və erməni siyasi elitasının başına gələn fəlakət fonunda baş verir. Məncə, Ermənistan hakimiyyətinin atdığı addımlar şokun nəticəsidir. Həm də ermənilərin Rusiyaya qarşı ümumi mənfi münasibətdən qopmamaq istəyi. Bütün bunlar onları belə qərarlar verməyə məcbur edir.

Eyni zamanda, Ermənistan baş nazirinin MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında iştirakdan şəxsən imtina etməsi sırf siyasi və anti-Rusiya xarakterli qərardır. Paşinyan göstərir ki, onun üçün postsovet məkanında inteqrasiya prosesləri və qarşılıqlı fəaliyyət əhəmiyyətsizdir və siyasi prioritet deyil.

İrəvanın MDB dövlətlərinin Təhlükəsizlik Orqanları və Xüsusi Xidmət Rəhbərləri Şurasının Bakıda keçirilən iclasında iştirakdan imtina etməsinin də eyni səbəbləri var. Baxmayaraq ki, Paşinyanın onları Azərbaycan paytaxtına göndərmək qərarına gəlməsinin zahirən qeyri-mümkün olduğu aydın idi.

- Deyirsiniz ki, İrəvanın bu cür addım atmasının səbəbləri Qarabağla bağlı yaranmış vəziyyətlə bağlıdır. Amma çoxları həmişə deyirdi ki, Paşinyanın hakimiyyətə Qərb strukturları Ermənistanı Rusiyadan qoparmaq, respublikanı bir növ “Qərb yuvasına” çevirmək üçün gətiriblər...

- Düşünmürəm ki, 2018-ci ildə hakimiyyətə gələn Paşinyana belə tapşırıq verilib. Situasiya ilə hakimiyyətə gəldi. Serj Sarkisyanın cəsarəti olsaydı, Paşinyanın hakimiyyətə gəlmək imkanı olmazdı. Bundan əlavə, Ermənistanın siyasi elitası 1990-cı illərdən başlayaraq ardıcıl olaraq deqradasiyaya uğrayıb. 2018-ci ilə qədər isə Ermənistan cəmiyyəti qəti şəkildə “Qarabağ klanı”nı hakimiyyətdə görmək istəmirdi.

Paşinyan “üfüqdə” peyda olanda Ermənistanda hakimiyyət yerlə sürünürdü. Onun qərbyönümlü olması, amerikalıların və avropalıların onunla işləməsi faktı məlum olanda niyə bizim Paşinyana alternativimiz yox idi, Rusiyanın işləyəcəyi biri yox idi, hansı ki, lazımi anda onun əvəzinə səlahiyyətliləri "götürərdi". Bəlkə də Rusiya bunu etsəydi, hakimiyyətə sağlam düşüncəli, məsuliyyətli, rusiyayönlü siyasətçi gələrdi. Yəqin ki, belə olan halda Ermənistan həm KTMT, həm də MDB çərçivəsində bizim müttəfiqimiz və bütün inteqrasiya proseslərinin iştirakçısı olardı. Bunlar bizim səhv hesablamalarımızdır- Ukrayna və Moldovada olduğu kimi.

Paşinyanın Qarabağı “təslim etmək” üçün hakimiyyətə gəlməsi ilə bağlı populist bəyanatlarla qətiyyən razı deyiləm. Bütün bunlar erməni və ermənipərəst təbliğatçıların axmaq mülahizələridir. Təbii ki, o, Qarabağdan əl çəkmək istəmirdi. Amma hadisələr belə cərəyan etdi. Vəziyyəti dəyişdirən Azərbaycanın hərbi inkişafdakı uğurları oldu.

Bəli, Paşinyan sonda Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanımalı oldu. Amma nə edə bilərdi? Budur, “Miatsum”un məzarının üstünə xaçkar qoya bilərsiniz. Vəssalam, bütün etirazlara baxmayaraq, məsələ bağlanıb.

- Yaxşı, o zaman Paşinyanın Qərbi regiona sürükləmək üçün bütün bu müşahidə olunan və artan cəhdlərini necə izah etmək olar? Yoxsa bunu Qərb özü edir, Ermənistanın baş naziri isə bundan ancaq Rusiyaya alternativ kimi istifadə edir?

- Təbii ki, Qərb bu gün də boş oturmur və Rusiyaya daha da böyük problemlər yaratmağa, o cümlədən onu öz tərəfdaşları ilə üz-üzə qoymağa, onları Rusiyadan qoparmağa cəhd etməkdə davam edir. Bu, Ermənistanın əsas alət kimi seçildiyi Cənubi Qafqazda da baş verir.

Paşinyan sosial tendensiyaları ələ keçirir. Bütün deyilənlərlə birlikdə, bəli, o, Qərbin “məhsuludur”. Amma bu Qərb “məhsulu” ilk növbədə özünü düşünür, başqasının təsiri altına düşürsə, bu sırf siyasi sağ qalmaq məntiqindən irəli gəlir. Mən onun tərəfdarıyam ki, Rusiya-Ermənistan münasibətlərində vəziyyətin kəskin şəkildə pisləşdiyi bu vəziyyətdə belə çıxış yolu Paşinyanla, onun komandası ilə işləməkdir, onu daim tənqid etmək deyil. Xüsusən də, Ermənistanda hakimiyyətin dəyişməsi üçün başqa imkanlar yoxdursa. Bəli, Ermənistanın baş naziri Rusiyaya nümayiş etdirmək istəyir ki, onun Qərb timsalında alternativi var. Ancaq onunla işləsək, bu yanaşmanı eyni şəkildə dəyişə bilərik.

Bu günlərdə Ermənistanın baş naziri milli televiziyaya müsahibəsində açıq şəkildə bildirib ki, İrəvan KTMT-dən çıxmaq, Rusiya hərbi bazasını Ermənistan ərazisindən çıxarmaq fikrində deyil.

Paşinyana bacardıqca damğa vurduğumuz informasiya hücumları tamamilə əbəs, hətta zərərli bir məşqdir. Onun haqqında hətta ədəb-ərkan hüdudlarını da aşan şəxsi böhtan kampaniyasını dayandırmaq lazımdır. Ermənistanla münasibətlərdə biz ağlabatan praqmatizm nümayiş etdirməliyik. Bu isə Ermənistanı itirməməkdən ibarətdir ki, Qərb onu tamamilə öz təsiri altına almasın. Bununla yanaşı öz maraqlarımızı da unutmaq olmaz. Paşinyana davamlı olaraq qılıncla hücum etmək onu daha da qəzəbləndirəcək.

Anqlosaksonlara qarşı bütün nifrətimlə Palmerstonun sitatını xatırlayıram: “İngiltərənin əbədi müttəfiqləri və daimi düşmənləri yoxdur– onun əbədi maraqları var”. Rusiya Ermənistana və istənilən başqa dövlətə münasibətdə eyni prinsipi rəhbər tutmalıdır.

Onilliklər ərzində bizə Qarabağ separatçılarını necə dəstəkləmək lazım olduğu haqda nağıllar danışırdılar ki, guya Ermənistandakı “Qarabağ klanı” Rusiyaya qarşı ən məsuliyyətli, sağlam düşüncəli və mehriban qüvvədir. Son vaxtlar “qardaş xristian xalqı”nın vaxtaşırı hansı şüarlarla çıxış etdiyini gördük.

Biz Paşinyanın aparatı ilə, Ermənistanın Təhlükəsizlik Şurası ilə işləməliyik ki, problemli məsələlərdən hansısa konstruktivliyə necə keçə bilərik. Amma biz bunu artıq Ermənistana daxil olmuş, orada öz imkan və platformalarını yaradan, təsir agentlərini formalaşdıran Qərb dövlətləri ilə sərt rəqabət şəraitində etməliyik.

- ABŞla birgə təlimlər oldu, Fransa hərbçiləri Ermənistana gəldi... KTMT təlimlərində iştirakdan imtina edildi... Ermənistanın Qərb tərəfindən maliyyələşdirilməsi...

- Böyük planda bunlar heç nə demək deyil. Aydındır ki, Paşinyan siyasi səhvlərə, yolverilməz səhvlərə yol verir. Məsələn, Qranadada Zelenski və Tixanovskaya ilə görüş. O, bilməlidir ki, bu cür “görüşlər” Rusiya tərəfindən mənfi qarşılanmaya bilməz. Bu, gələcəkdə onun üçün ölümcül ola biləcək xarici siyasət səhvidir.

Qərbin bu gün maliyyəni Ermənistana, Qarabağ ermənilərinə yardıma yönəltməsi əslində cüzi bir şeydir. Paşinyan, məsələn, Zelenskiyə gedən tranşı almır.

- Bir gün oyanacaqmı ki, Ermənistan yeni Ukraynaya çevrilib?

- Heç nəyi istisna etmək olmaz, Nikol Paşinyanla milli maraqlarımız baxımından işləməsək, bu, hər an baş verə bilər. Etiraf edək: son illərdə postsovet məkanında apardığımız siyasət uğursuz oldu. Biz dəfələrlə müttəfiqlərin necə tərəfdaşlara, tərəfdaşlardan isə çox vaxt düşmənə, dost olmayan ölkələrə çevrildiyinin şahidi olmuşuq. Bu o deməkdir ki, metodologiya səhv idi.

Postsovet məkanı Rusiyanın həyati maraqları zonasıdır. Rusiyanın MDB ölkələrindəki səfirləri də lazım gəldikdə Kremlə hesabat vermək üçün Rusiya prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi statusuna malik olmalıdırlar.

Baxın, ən azı 30 ildir ki, bizdə anti-Azərbaycan kampaniyası aparılır. Bu, Rusiya mətbuatında hələ də davam edir, baxmayaraq ki, vəziyyət son vaxtlar xeyli yaxşılaşıb. Ən böyük politologiya mərkəzlərində də anti-Azərbaycan kampaniyası gedirdi. Rusiya ilə Azərbaycan arasında Müttəfiqlik Əməkdaşlığı haqqında Bəyannamə imzalandı, indi bu, bizim münasibətlərimizdə əsas sənəddir. Biz Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü rəsmən tanıyırıq. Prezident İlham Əliyev Rusiyaya qarşı ən proqnozlaşdırıla bilən, məsuliyyətli və mehriban postsovet liderlərindən biridir.

Buna baxmayaraq, 30 ildir ki, Azərbaycanın Rusiya ilə az qala, guya düşmən dövlət olduğunu bizə təbliğ edirdilər. Üstəlik, bir sıra Rusiya media orqanları da bunu edirdi. Bu nədir? Nə yaxşı ki, Bakıda yaxşı münasibətlər saxlamaq üçün kifayət qədər müdriklik, səbr var, üstəlik, bu əlaqələr inkişaf edir. Bu, bir siyasətçi kimi İlham Əliyev üçün şərəfdir. Ancaq yenə də yanaşmamızı dəyişdirməliyik...

İndi Rusiya ilə Azərbaycanın arasını kəsməyə çalışan həmin “personajlar” bizi Qazaxıstanla dalaşdırmağa çalışırlar... Rusiya üçün Qazaxıstan postsovet məkanında əsas ölkələrdəndir. Onunla bizim ən böyük ortaq sərhədimiz var. Rusiya qazının Qazaxıstanın qaz nəqli sistemi vasitəsilə Özbəkistana tədarükü haqqında saziş təzəcə imzalanıb. Avropaya ixracı dayandırdığımız şəraitdə bizim yeni satış bazarlarımız var.

Bakıda Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevi qəbul edən İlham Əliyev Müttəfiqlərin Əməkdaşlığı haqqında Bəyannamənin imzalanmasından sonra iki ölkə arasında münasibətlərin həqiqətən də onların müttəfiqliyini təsdiq etdiyini vurğulayıb.

Həmçinin Rusiya və Azərbaycan Təhlükəsizlik Şuralarının katibləri informasiya təhlükəsizliyi üzrə əməkdaşlıq planı imzalayıblar. Patruşev qeyd edib ki, Rusiya Azərbaycanı beynəlxalq informasiya təhlükəsizliyi sahəsində həmfikir tərəfdaş hesab edir. Deyə bilərəm: Nikolay Patruşevin dedikləri Kremlin rəsmi mövqeyidir. Patruşev Rusiya prezidentinin ən yaxın adamlarından biridir. O, Rusiya dövləti və milli təhlükəsizliyi sistemində əsas mövqe tutur. Onun gəlməsi, Əliyevin onu qəbul etməsi Rusiya ilə Azərbaycan arasında çox vaxt hətta qeyri-rəsmi dostluq münasibətlərinin nümayişidir. Onlar milli maraqların nəzərə alınmasına, bir-birinə qarşılıqlı hörmətə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə əsaslanır. Unutmayaq ki, hazırda baş verən və dünyanı tamamilə fərqli edən məlum hadisələr fonunda Prezident İlham Əliyev Vladimir Putinlə Müttəfiqlik Əməkdaşlığı Bəyannaməsi imzalayıb. Və hətta bu çətin zamanda Rusiya və Azərbaycan münasibətlərinin müttəfiqlik xarakterini təsdiqlədilər. Qarşıda münasibətlərimizi gözəl gələcək gözləyir, lakin biz bunun üçün mübarizə aparmalıyıq.

Sabah (bu gün-red) MDB Dövlət Başçıları Şurasının Bişkekdə keçirilən iclası çərçivəsində Vladimir Putinlə İlham Əliyev arasında görüş keçiriləcək. Rusiya liderinin köməkçisi Yuri Uşakov artıq Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin yüksək səviyyədə olduğunu və Moskvanın bu təmaslara böyük əhəmiyyət verdiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, prezidentlər iqtisadi sahədə gələcək inkişaf perspektivləri, enerji və sənaye sahələrində birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi, Qarabağ ətrafında gedən proseslərlə bağlı fikir mübadiləsi aparacaqlar.

- Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin rəhbəri Bortnikov bu gün Bakıda keçirilən görüşdə qeyd edib ki, ABŞ və Britaniya bu gün MDB-nin cənub sərhədlərində qeyri-sabitlik qurşağının yaradılmasında iştirak edir...

- Rusiya FTX-nin direktoru Aleksandr Bortnikov gedən proseslərə münasibətimizi açıqladı. Göründüyü kimi, onun məruzəsindən sonra Birlik məkanında antiterror əməkdaşlığın gücləndirilməsi, postsovet məkanını sarsıtmaq üçün dağıdıcı cəhdlərə qarşı əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Buna görə də, Ermənistanla işləmək də vacibdir ki, Qərb kəşfiyyat xidmətlərinin kəşfiyyat və təxribat fəaliyyətini gücləndirərək, NATO ölkələrinin xarici hərbi bazalarını daimi olaraq regionumuza gətirməsin.

Bortnikovun danışdığı risklər isə çox ciddi təhlillərə və onların hər birini zərərsizləşdirmək üçün əməli fəaliyyətə layiqdir.

Yeri gəlmişkən, biz Bakının yenidən əsas təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə meydanına çevrildiyini gördük. Biz xatırlayırıq ki, münaqişə qızışmazdan əvvəl Rusiya və Qərb tərəfləri öz nümayəndələri ilə görüşmək üçün dəfələrlə Bakını seçiblər.

Azərbaycan mötəbər beynəlxalq platformadır, bu gün Azərbaycan Respublikası dünyanın ən yaxşı ordularından birinə malik dünyanın ən qabaqcıl inkişaf etmiş ölkələrindən biridir.

İndi biz İsrailin necə müharibə apardığını görürük. Və Azərbaycan ordusunun qarşısına qoyulan vəzifələri 44 gündə necə həll etdiyini xatırlayıram. Həmçinin bu yaxınlarda keçirilmiş 1 günlük əməliyyatı. Azərbaycanın təcrübəsini öyrənmək lazımdır. Ondan öyrəniləcək çox şey var.

Tərcümə - Elçin Bayramlı