Azərbaycanın Qələbəsi dünyada münaqişələrin həlli üçün nümunədir ŞƏRH

8 noyabr - Azərbaycanın və bütövlükdə dünyanın tarixinə əbədi yazılacaq əlamətdar bir gündür. Bu gün qələbənin və regionun ən uzun və ən gərgin münaqişələrindən birinin - Azərbaycan və Ermənistan arasında 44 günlük Vətən Müharibəsinin bitməsinin simvoluna çevrilib. İkinci Qarabağ müharibəsi, müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin dönülməz iradəsi, rəşadətli ordumuzun ruh yüksəkliyi və ümumilikdə azərbaycan xalqının həmrəyliyi nəticəsində, 30 ilə yaxın işğal altında olan torpaqlarımızı geri qaytararaq, Azərbaycanın inamlı qələbəsi ilə başa çatdı. Bu haqq uğrunda döyüşdə tarix yazan Azərbaycan ordusunun məhv etdiyi düşmən qüvvələri arasında dinc xalqımıza qarşı amansız vəhşilik və qəddarlığı ilə seçilən erməni cəlladları da var idi. Tarixi qələbə qazanan Azərbaycan, bu qətliamın günahsız qurbanlarının qisasını aldı, şəhidlərimizin qanı yerdə qalmadı. Allah Şəhidlərimizə rəhmət eləsin!

Beynəlxalq hüquq Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində qələbəsində mühüm rol oynayıb, onun hərəkətlərinin qanuniliyini və öz ərazisinə nəzarəti bərpa etmək hüququnu təsdiqləyib. Beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərindən biri - dövlətlərin öz ərazi bütövlüyünü qorumaq hüququdur. Azərbaycanın timsalında bir çox dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar onun birinci Qarabağ müharibəsindən sonra itirilən ərazilərə nəzarəti bərpa etmək hüququnu tanıyıb. Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının bir sıra qətnamələri, o cümlədən 822 (1993) və 853 (1993) saylı qətnamələr, hərbi əməliyyatları dayandırmağa və beynəlxalq hüquqa hörmət etməyə çağırıb. Bu qətnamələr Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təsdiq edirdi. Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin 51-ci maddəsində təsbit olunmuş özünümüdafiə prinsipini tətbiq etmişdir. Bu prinsip dövlətlərə öz ərazi bütövlüyünü və milli təhlükəsizliyini qorumaq üçün silahlı qüvvədən istifadə etmək hüququ verir. O cümlədən, Azərbaycan hərbi əməliyyatlar zamanı beynəlxalq humanitar hüquqa riayət etməsi, o cümlədən insan hüquqlarına hörmət və humanitar yardım göstərilməsi ilə tanınıb. Beləliklə, beynəlxalq hüquq Azərbaycanın ikinci Qarabağ müharibəsi kontekstində hərəkətlərinin legitimliyini təsdiqləmiş və ərazi bütövlüyü və özünümüdafiə prinsiplərinə uyğun olaraq itirilmiş ərazilər üzərində nəzarəti bərpa etmək cəhdlərinin legitimliyinə töhfə vermişdir.

Bütün bu amillərə baxmayaraq, bu tarixi hadisədə Lider amilini vurğulamaq mütləqdir. İkinci Qarabağ müharibəsində ölkəsinin qələbə qazanmasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin böyük rolu olub. Onun rəhbərliyi və qətiyyətli hərəkətləri münaqişənin uğurla başa çatmasına kömək edən mühüm amillər olduğunu sübut etdi. Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra itirilmiş ərazilər üzərində nəzarəti bərpa etmək üçün Azərbaycanın strategiyasının işlənib hazırlanmasında və həyata keçirilməsində cənab İlham Əliyev mühüm fiqur olub. Onun strateji qərarlar qəbul etmək və silahlı qüvvələrə rəhbərlik etmək bacarığı cəbhələrdə uğurlu irəliləyiş üçün vacib idi. Cənab İlham Əliyev hərbi əməliyyatlarla yanaşı, münaqişənin sülh yolu ilə həllinə nail olmaq üçün diplomatik səyləri də fəal şəkildə davam etdirirdi. Onun Rusiya və Ermənistanla üçtərəfli danışıqlarda iştirakı atəşkəs və hərbi əməliyyatların dayandırılması haqqında sazişin imzalanmasına səbəb oldu. Dövlətimizin Başçısının hərbçilərə və ölkə əhalisinə mənəvi dəstək olması Azərbaycan silahlı qüvvələrinin döyüş səmərəliliyinə və milli birliyinə mühüm təsir göstərmişdir. Onun rəhbərliyi ilə hərbi əməliyyatların dəstəklənməsi və işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası üçün zəruri olan maliyyə, hərbi və humanitar resurslar səfərbər edilib, öz səylərini Azərbaycan ordusunun və bütövlükdə ölkənin müdafiə qabiliyyətinin müasirləşdirilməsinə yönəltdi ki, bu da Azərbaycana hərbi uğurlar qazanmağa imkan verdi. Azərbaycanın ikinci Qarabağ müharibəsində qələbəsi təkcə hərbi bacarığın deyil, həm də kompleks yanaşmanın, o cümlədən diplomatik addımların və cənab İlham Əliyevin münaqişə zamanı göstərdiyi strateji rəhbərliyin nəticəsi idi. Onun bu prosesdəki rolu regionun geosiyasi dinamikasında mühüm amil olaraq qalır.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu tarixi və çoxdan gözlənilən qələbə Cənubi Qafqaz regionunda sülh və sabitliyə dərin təsir göstərir və beynəlxalq hüquqa hörmət və münaqişələrin həlli ilə bağlı qlobal kontekstdə mühüm siqnallar göndərir. Azərbaycanın parlaq qələbəsi və Ermənistanın təslim olmasının nəticəsi tarixi sənədin - 2020-ci il noyabrın 9-dan 10-na keçən gecə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev, Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan və Rusiya Federasiyasının Prezidenti cənab Vladimir Putin tərəfindən imzalanmış üçtərəfli atəşkəs bəyanatının imzalanması oldu. Bu qələbənin əhəmiyyəti təkcə Azərbaycanın milli sərhədləri ilə məhdudlaşmır. Bu, regional və qlobal dinamikaya mühüm təsir göstərmişdir. Azərbaycanın qələbəsinin geosiyasi aspektləri müxtəlif dövlətlər və regional oyunçular tərəfindən maraq doğurur. Şimal, Cənub, Şərq və Qərb aktorlarının maraqları geosiyasi dinamikada əsas amillər olaraqda davam edir. Daha dəqiq desək, Azərbaycanın Qələbəsi dünyada uzunmüddətli münaqişələrin həlli üçün nümunə oldu, o cümkədən İkinci Qarabağ müharibəsi təcrübəsi digər ölkələr və münaqişələr, xüsusən də beynəlxalq hüquq və diplomatiyanın rolu ilə bağlı mühüm göstərici ola bilər.

Azərbaycanın qələbəsinin geosiyasi aspektləri müxtəlif dövlətlərin və regional oyunçuların diqqətini cəlb edib. Xüsusilə, Rusiya və Türkiyə münaqişənin həllində mühüm vasitəçi olduqlarını sübut etdilər və onun uzunmüddətli həllinə təsir göstərməkdə davam edirlər. Bu ölkələrin tövhələri və onların Azərbaycan və Ermənistanla münasibətlərinin dinamikası regionda sülh üçün əsas amillər olaraq qalır.

Möhtəşəm Qələbənin digər müsbət tərəfi - Azərbaycan dövlətinin humanitar və sülh təşəbbüsləri üçün yeni imkanlar yaratmasıdır. Qaçqın və məcburi köçkünlərin öz əzəli yurdlarına qaytarılması, zərər çəkənlərin və qazilərin reabilitasiyası və cəmiyyətlər arasında dinc münasibətlərin qurulması sülh və sabitlik yolunda mühüm addımlardır.

Azərbaycanın qələbəsi, xüsusilə Cənubi Qafqaz regionunda və yaxın regionlarda qlobal güc balansına da öz təsirini göstərir. Bu, müxtəlif dövlətlərin strateji maraqlarına təsir edir və onların regionla bağlı siyasətlərinə yenidən baxılmasına dəstək ola bilər bilər. Azərbaycanın 44 günlük Vətən Müharibəsində qazandığı qələbə sülhə və regional sabitliyə dərin və çoxşaxəli təsir göstərir. Onun nəticələri və çağırışları qlobal ictimaiyyətin və geosiyasi liderlərin diqqətini bu mühüm regionda uzunmüddətli sülh və rifahın təmin edilməsini tələb edir.

Bu gün bu Qələbə Azərbaycanın enerji sektorunun inkişafını gücləndirir və qlobal enerji bazarlarında onun mövqeyini möhkəmləndirir. Bundan əlavə, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası infrastrukturun inkişafı və iş yerləri yarada və iqtisadi artıma təkan verə biləcək iqtisadi layihələr üçün yeni imkanlar yaradır. Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərini fəal şəkildə bərpa edir ki, bu da regionda iqtisadi inkişafın və əməkdaşlığın artmasına səbəb olur.

Danılmaz faktdır ki, Azərbaycan hər zaman olduğu kimi bu gün də, dövlət siyasətinin sistemli şəkildə davamını, beynalxalq hüquq və nomalara uyğun olaraq, Azərbaycan xalqının ədalət sahibliyini dünya ictimayyətinə aktiv şəkildə çatdırılmasını davam edir. Bu istiqamətdə, dövlətimizə dəstək olaraq, hər bir Azərbaycan vətəndaşı öz gücünü, bilik və bacarığını birmənalı şəkildə səfərbər etməli, gələcək nəsillər üçün nümunəvi addımlar atmalıdır.

Masil Dəmirov

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal üzvü