Qərbin və İrəvanın əngəlinə baxmayaraq Zəngəzur dəhlizi açılacaq - Rusiyalı ekspertlərin şərhi

“Dəhliz Rusiyanın dəstəyi ilə fəaliyyət göstərəcək”

Rusiya Ermənistanda- Qafan şəhərində- ikinci baş konsulluq açmağı planlaşdırır. Bu barədə ötən gün Rusiya Federasiyasının xarici işlər nazirinin müavini Yevgeni İvanov Rusiya mətbuatına məlumat verib. Maraqlıdır ki, bu, Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlərin açıq şəkildə pisləşməsi və Ermənistan daxilində anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsinin güclənməsi fonunda baş verir.

Görünür, yeni diplomatik nümayəndəliyin açılması Kremlin erməni tərəfini blokdan çıxarmağa çağırdığı Zəngəzur dəhlizi məsələsi ilə müəyyən mənada bağlıdır. Yeri gəlmişkən, onu da əlavə etmək yerinə düşər ki, bir ilə yaxındır ki, Qafanda digər regional gücün - İranın Baş Konsulluğu fəaliyyət göstərir.

Rusiyalı politoloqlar vəziyyəti necə qiymətləndirirlər? Niyə Moskva Gümrüdəki Baş Konsulluqdan əlavə Qafanda başqa konsulluq açmağa qərar verdi? Burada hansı məqsəd və vəzifələr qoyulub?

Rusiyalı politoloq, “Arxont” jurnalının baş redaktoru, Etnik və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin prezidenti Anton Bredixinin fikrincə, Rusiya Ermənistanda yeni baş konsulluq açırsa, deməli, buna tələbat var. Caliber.Az-la söhbətində o qeyd edib ki, buna görə də Ermənistan ərazisində olan Rusiya vətəndaşlarından bununla bağlı müraciətlər olur.

“Bunlar Rusiyadan köçənlər deyil, dövlətimizin müəyyən tapşırıqlarını yerinə yetirən, xüsusən də regionun iqtisadi inkişafında, humanitar missiyalarda, nəqliyyat magistrallarının tikintisində iştirak edən insanlardır. Və 11, Rusiya kifayət qədər açıq şəkildə bəyan edir ki, Ermənistanı tərk etməyəcək”,- A.Bredixin aydınlıq gətirib.

Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya orada hərbi mövcudluğunu azaltmaq niyyətində deyil, əksinə, onu genişləndirəcək. Və belə bir addım Ermənistanda hər kəsə, xüsusən də Rusiyanın rəqiblərinə siqnal kimi şərh edilməlidir.

“Beləliklə, hesab edirəm ki, Qafandakı Baş Konsulluqdan əlavə, bu sahədə digər əlaqəli layihələr həyata keçiriləcək, müvafiq orqanın- Rossotrudniçestvo-nun damı altında “Rus evləri” açılacaq, yeni investisiya müəssisələri yaratmaq olar, o cümlədən Zəngəzur dəhlizinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olanlar və hətta Rusiyanın Ermənistandakı hərbi mövcudluğunu genişləndirmək. Beləliklə, hələ qarşıda daha çox şey var. Düşünürəm ki, 2024-cü ildə biz Rusiyanın xarici siyasəti baxımından çox maraqlı xəbərlər görəcəyik”,- A.Bredixin əmindir.

Öz növbəsində rusiyalı politoloq, PolitRUS ekspert analitik şəbəkəsinin təsisçisi Vitali Arkovun qeyd etdiyi kimi, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatına görə, Qafan şəhərində yeni baş konsulluq Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə töhfə verəcək və regionda vəziyyətin sabitləşdirilməsi, eləcə də mədəni-humanitar, ticarət-iqtisadi və regionlararası əməkdaşlığın genişləndirilməsi. Və bu, onun fikrincə, sırf protokol ifadələri deyil, əslində gündəmdə olan məqsəd və vəzifələrdir. Xüsusən də regionda vəziyyətin sabitləşməsi baxımından.

“Xatırladıram ki, Rusiyanın Ermənistanda əlavə baş konsulluğunun açılması barədə qərar Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında şəxsi görüş zamanı qəbul edilib. Və indi Moskva ilə İrəvan arasında müəyyən məsələlərdə münasibətlər nə qədər gərgin olsa da, cənab Paşinyanın özü nə qədər “xüsusi” olsa da, o, “qırmızı bayraqları” keçməməyə və şəxsən Putinlə müzakirə olunanları həyata keçirməyə çalışır. Ən azı hələlik”, - rusiyalı politoloq vurğulayıb.

Onun fikrincə, Qafanda yeni baş konsulluğun açılmasının bir neçə səbəbi var.

“Bu, həm də qondarma qurumların nümayəndələrinin fəallığının xeyli artmasıdır. “Kollektiv Qərb” - əsasən ABŞ və Fransa erməni cəmiyyətində süni rusofobiyanın yaradılmasına cəhd edir. Onların fəallığı Ermənistanın cənubunda da nəzərə çarpır ki, bu da heç də təsadüfi deyil. Əvvəllər müzakirə olunub ki, Qərb dövlətləri Ermənistanı İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyat üçün tramplin kimi nəzərdən keçirir. Hazırda bu qüvvələrin Ermənistan ərazisindən istifadə edərək Rusiya ilə İran arasında konfidensial tərəfdaşlığı pozması vacibdir.

Fransanın Ermənistan ərazisindən keçməklə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan hissəsi arasında quru nəqliyyat əlaqələrini bərpa etmək planlarının qarşısını almaq üçün səyləri də göz qabağındadır. Paris başa düşür ki, bu, həm Azərbaycan və Türkiyənin mövqelərini gücləndirəcək, həm də Şimal-Cənub multimodal beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin əlavə “qolu” üçün platforma yaradacaq, həmçinin Ermənistan iqtisadiyyatına əlavə ciddi imkanlar verəcək və onun Amerika və Fransanın “kasıb qohumu” kimi onlardan asılılığını azaldacaq”- politoloq əmindir.

V.Arkov diqqətə çatdırır ki, hətta Yelisey sarayının diktəsi ilə də rəsmi İrəvan bu dəhlizdən formal olaraq imtina etmir- xüsusən də Bakının onun “Zəngəzur” dəhlizi adlandırmasına baxmayaraq. Adın necə olması vacib deyil, əsas odur ki, bu dəhliz işləsin.

“Hələlik biz üç tərəfin əvvəllər əldə etdiyi və imzaladığı razılaşmalara əsaslanırıq, ona əsasən müzakirə olunan dəhliz Rusiyanın dəstəyi ilə fəaliyyət göstərəcək ki, bu da Ermənistan cəmiyyətində Azərbaycanla münasibətlərdə qeyri-sabitlik şəraitində həddindən artıq radikal hərəkətlərin qarşısını almağa imkan verəcək. Və bu baxımdan Ermənistanın Sünik (Zəngəzur) bölgəsində Rusiyanın daha bir Baş Konsulluğunun yaranması başa düşüləndir və məntiqlidir. Eləcə də dəhlizin təhlükəsizliyini təmin edəcək Rusiya Silahlı Qüvvələrinin xüsusi təyinatlılarının orda yerləşdirilməsi– təkcə müxtəlif erməni revanşistlərindən deyil, həm də üçüncü tərəfin göstərişi ilə- Fransanın və ya ABŞ-ın kəşfiyyat xidmətlərinin Cənubi Qafqazda vəziyyəti yenidən destabilləşdirmək məqsədi ilə ediləcəyi istisna olunmayan diversant qüvvələrdən müdaifəni təmin edəcək”,- deyə V.Arkov yekunlaşdırıb.

Tərcümə - Elçin Bayramlı