Kiyev səfərbərlik vəd edir

Ukrayna hakimiyyəti qeyri-populyar qərarlara görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmək istəmir

Ukrayna Ali Radasının müvafiq komitəsində qalmaqallı hökumətin səfərbərlik haqqında qanun layihəsinin yekun müzakirəsindən əvvəl onun rəhbəri Aleksandr Zavitneviç vətəndaşların konstitusiya hüquqları ilə səfərbərlik problemlərinin həlli arasında balansın tapılmasının tərəfdarı olduğunu bildirib. Əvvəllər hərbi xidmətə çağırış bazasının genişləndirilməsi ilə bağlı qeyri-populyar tədbirləri balanslaşdırmağa və hərbi xidmətdən yayınanların məsuliyyətini sərtləşdirməyə çalışan müxtəlif idarələrin nümayəndələri də öz məsuliyyətlərini ört-basdır etməyə çalışıblar.

Kiyev mediasının çərşənbə axşamı yaydığı məlumata görə, səfərbərliyə dair müvafiq hökumət sənədinə alternativ layihələrin mümkün qeydiyyatı üçün son gündə Ukrayna Ali Radasına (VR) cəmi dörd, bir gün əvvəl isə ikisi təqdim edilib.

Sözügedən qanun layihəsinin yekun müzakirəsi çərşənbə axşamı Ali Radanın Milli Təhlükəsizlik, Müdafiə və Kəşfiyyat Komitəsinin sədri Aleksandr Zavitneviçin konstitusiya hüquqları arasında tarazlığın tapılmasının zəruriliyi barədə bir gün əvvəl verdiyi müsahibədə deyib. Eyni zamanda, o, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin (TSQ və SP) ərazi çağırış və sosial dəstək mərkəzlərinin nümayəndələrinin küçədə zor tətbiq edərək insanları ələ keçirməsi ilə bağlı səs-küylü halların qanun pozuntusuna da aydınlıq gətirib. Baxmayaraq ki, o, bu cür hadisələrin baş verməsini 2021-ci ilin mart ayında köhnəlmiş hərbi komissarlıqların əvəzinə yaradılan adıçəkilən strukturlarla kifayət qədər iş aparılmaması ilə əlaqələndirib.

Yada salaq ki, Ukrayna Nazirlər Kabinetinin sensasion layihəsi ötən il dekabrın 25-də parlamentdə qeydə alınıb və təkcə səfərbərlik standartlarının deyil, həm də hərbi xidmətdən yayınmaya görə məsuliyyətin sərtləşdirilməsini nəzərdə tuturdu. O cümlədən, yaş həddinin 27-dən 25-ə endirilməsi, habelə III qrup əlillərin və “əsas olmayan” ikinci ali təhsil alan şəxslərin Silahlı Qüvvələrə hərbi xidmətə çağırılması yolu ilə səfərbərlik bazasının genişləndirilməsi təklif olunub. Eyni zamanda, hərbi xidmətdən yayınan şəxslərə, o cümlədən bank kartlarının və daşınmaz əmlak əməliyyatlarının bloklanması şəklində iqtisadi məhdudiyyətlərin tətbiqi də nəzərdə tutulurdu. Sənəd Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin uğursuz əks-hücumları fonunda əlavə olaraq 500 min hərbçinin cəlb edilməsi ilə bağlı elan edilmiş tapşırığın yerinə yetirilməsinə kömək etmək məqsədi daşıyırdı. Eyni zamanda, Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski qeyd etməyi zəruri hesab edib ki, bu kəmiyyət parametrləri Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı tərəfindən müəyyən edilib, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Valeri Zalujnı isə daha sonra bu qanunun müddəalarını tənqid edib.

Bununla belə, qalmaqallı qanun layihəsini tənqid edənlər də az olmayıb. Məsələn, parlamentin ombudsmanı Dmitri Lubinets bəyan edib ki, bu, Konstitusiyanın hərbi xidmətə çağırışdan yayınan şəxslərin cəzasının artırılması ilə bağlı bəndlərdəki normalarına ziddir. Düzdür, sonra Lubinets əmin etdi ki, onun ofisinin və Müdafiə Nazirliyinin nümayəndələri bu məsələdə kompromis tapıblar. Digər opponentlər də öz tənqidi çıxışlarında eyni ehtiyatlılıq nümayiş etdirməyə çalışıblar. Belə ki, ötən gündən sonra Ukrayna Milli Bankının sədr müavini Yekaterina Rojkova jurnalistlərə layihədən yayınanlara qarşı maliyyə məhdudiyyətlərinin qanuni üsullarının olmamasından danışıb. Amma öz növbəsində o, səfərbərlik məsələlərinin Milli Bankın səlahiyyətlərinə aid olmadığını vurğulamağı zəruri hesab edib - buna Müdafiə Nazirliyi, hökuməti və Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı nəzarət edir.

Bu baxımdan hüquqşünas Andrey Topçiyin üçüncü qrup əlillərin hərbi xidmətə çağırılmasının konstitusiyaya uyğunluğu ilə bağlı Ukrayna mətbuatında həmin gün dərc edilmiş şərhi də göstəricidir. Əlilliyi olan şəxsin səfərbər edilməsi özlüyündə Ukrayna Konstitusiyasına zidd deyil, lakin vəkil qəti şəkildə bildirib ki, hərbi xidmətə yararsız bir şəxsin hərbi xidmətə yararlı kimi tanınması ölkənin Əsas Qanununa zidd olacaq. O, bu məsələ ilə bağlı yekun qərarını Konstitusiya Məhkəməsinə göndərib.

Belə bir şəraitdə alternativ layihələr də ən azı istənilən tarazlığın görünüşünə nail olmağa öz töhfəsini verməli idi. Xüsusilə, deputat Dmitri Razumkovun təqdim etdiyi qanun layihəsində hərbi xidmətə çağırış üçün yaş həddinin 27 yaş səviyyəsində saxlanılması və əlavə olaraq, hərbi qulluqçular, təqaüddə olan hərbi qulluqçular üçün (istəklərinə görə) tərxis olunma imkanları nəzərdə tutulur.

V.SALAH