Dmitri Solonnikov: ABŞ Qafqazda ağalıq etmək üçün Azərbaycana təzyiq göstərir – MÜSAHİBƏ

Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan yerli televiziyaya müsahibəsində deyib ki, yalnız Azərbaycanla imzalanacaq sülh müqaviləsi ölkələr arasında potensial gərginliyin qarşısını almaq üçün əsas ola bilər. Qriqoryan qeyd edib ki, yanvarın 4-də Ermənistan tərəfi Azərbaycan tərəfinin sülh müqaviləsi ilə bağlı növbəti təkliflərinə cavab verib. “Dinamikalar müsbətdir, lakin yaxın gələcəkdə irəliləyiş əldə edəcəyimizə ümid etdiyimiz müəyyən məsələlər də var... Ümid edirik ki, mümkün qədər tez yekunlaşdırmaq və sülh müqaviləsini bağlamaq mümkün olacaq”,- Qriqoryan bildirib.

O, həmçinin yanvarın sonunda ölkələr arasında sərhədin delimitasiyası ilə bağlı növbəti görüşü açıqlayıb.

Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan ABŞ-ın Qafqaz üzrə danışıqlar üzrə baş müşaviri Lui Bononun bu yaxınlarda respublikaya səfərinin məqsədini açıqlayıb.

“Səfərin məqsədi Vaşinqtonda üçtərəfli formatda danışıqların davam etdirilməsini və Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin yekunlaşdırılması və imzalanmasında irəliləyişi təmin etməkdir”, - Qriqoryan bildirib.

Xatırladaq ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan dekabrın 31-də Yeni il müraciəti ilə çıxış edərkən 2024-cü ildə regionda qonşularla münasibətləri tənzimləmək və dərinləşdirmək üçün formulların axtarışını prioritet adlandırıb və bu yolla qətiyyətlə gedəcəyini qeyd edib.

Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyov bu yaxınlarda bildirib ki, “Bakı ilə İrəvan arasında danışıqlar yolunda irəliləyiş əldə etmək şansları xeyli artıb”.

Rusiya Müasir Dövlət İnkişafı İnstitutunun direktoru Dmitri Solonnikov “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində Azərbaycan və Ermənistanın sülh müqaviləsi imzalamağa nə qədər yaxın olduqlarını və ABŞ nümayəndələrinin İrəvanda yenidən nə axtardıqlarını şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Dmitri Vladimiroviç, Nikol Paşinyan yeni ildə regiondakı qonşularla münasibətləri tənzimləmək və dərinləşdirmək üçün düsturların axtarışını öz prioritetlərindən biri kimi qoyub... Biz son illərdə respublika rəhbərliyindən dəfələrlə sülh siqnalları eşitmişik. Bəs sülh sazişinin imzalanması ilə bağlı əslində nəyə sahibik?

- Siqnallar yaxşıdır, amma mən burada skeptik olaraq qalardim. Sözlər heç nəyi ifadə etmir, siyasətdə hərəkətlər önəmlidir. Biz çox yaxşı başa düşürük ki, sülh müqaviləsi çoxdan imzalana bilərdi, o cümlədən sərhədin delimitasiyası ilə bağlı konkret prosesi, görüşlərdə bəzi əhəmiyyətsiz texniki məsələləri hələlik müzakirə etməmək olardı. Yenə də mən hesab edirəm ki, Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi Azərbaycanla hansısa ciddi sənəd imzalamaq üçün ayaqlarını süründürür. Göründüyü kimi, Nikol Paşinyan hesab edir ki, onun üçün sənədlərin imzalanması status-kvonun yekun təsdiqi və Ermənistanın məğlubiyyətinin hüquqi tanınması olacaq. Və o zaman, baş nazir olaraq, o, artıq nə ölkə daxilində, nə də xarici kuratorlarına ehtiyac duymayacaq.

Azərbaycan ötən il öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etdikdən sonra Ermənistanla sülh sazişi imzalamaq üçün ona rahat olan şərtləri səbirlə gözləyir. Ümumiyyətlə, Bakının tələsməyə yeri yoxdur və danışıqlar prosesində vasitəçilərə ehtiyac yoxdur. Ona görə də rəsmi Bakı Azərbaycanla Ermənistan arasında birbaşa danışıqların aparılmasının zəruriliyini təbliğ edir. Hətta Ermənistanın Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi ilə razılaşmaması məsələsi də Azərbaycan tərəfindən öz həllini tapdı, İran ərazisindən Naxçıvana alternativ nəqliyyat yolunun tikintisinə başladı.

Dünya dəyişir. Azərbaycanla Ermənistan arasında danışıqlar prosesi mürəkkəbdir və hər şey ola bilər. Ümid edirik ki, sonda hər iki tərəfin maraqlarını əks etdirən sülh müqaviləsi imzalanacaq.

Hər halda Azərbaycan Bakının təklif etdiyi 5 prinsip əsasında sülh sazişi imzalamağa çoxdan hazırdır. Ermənistan hakimiyyəti böyük ehtimalla mövcud vəziyyətə uyğun hərəkət edəcək. Tamamilə mümkündür ki, İlham Əliyev sülh müqaviləsi ilə bağlı vəziyyətə təzyiq göstərə bilsin. Ancaq bu, sülh istəməyən və ya öz şərtləri, öz maraqlarına uyğun şəkildə onun imzalanmasına nail olmaq istəyənlərə qarşı çox ciddi, sözün əsl mənasında ustalıqla yanaşmalar tələb edəcəkdir.

- Ötən ilin sonundan Vaşinqtonda Bakı ilə İrəvan arasında mümkün danışıqlardan danışılır. Amma Azərbaycan və Ermənistan rəsmilərinin bu məsələ ilə bağlı bir-birini təkzib edən bəyanatlarına əsaslansaq, ABŞ belə bir görüşün təşkilinə nail olmağa çalışır. Azərbaycan hazırda belə vasitəçilik platformasından birmənalı olaraq razı deyil... Dövlət Departamentinin Azərbaycanı “din azadlığının ciddi şəkildə pozulması hallarının xüsusi monitorinqi üçün” ölkələr siyahısına daxil etməsi ilə bağlı bu yaxınlarda qəbul etdiyi qərar, açıq-aydın, Vaşinqton görüşünün xeyrinə olmayacaq...

- Birləşmiş Ştatlar bunu ona görə edir ki, o, ölkə rəhbərliyini dəyişmək və Vaşinqtondan göndərilən əmrləri yerinə yetirəcək öz marionet rəhbərliyini qurmaq məqsədi ilə Azərbaycanı beynəlxalq səviyyədə təcrid etməkdir. Azərbaycanın özünə müstəqil olmağa, beynəlxalq məsələlərdə öz fikrinə sahib olmağa, Azərbaycan xalqının maraqlarına uyğun siyasət yürütməyə, siyasi münasibətlərinin istiqamətini, ölkənin iqtisadi kursunu müstəqil şəkildə müəyyən etməyə imkan verməsi faktdır. ABŞ-ın maraqlarına deyil, öz maraqlarına, Avro-Atlantik birliyi dəstəkləmək və bütün dünyada liberal dəyərləri təbliğ etmək üçün mifik ideyalarına yox. Vaşinqton isə Azərbaycanın bu müstəqilliyindən məmnun deyil.

Ermənistan Soros Fondu və USAİD-in maliyyəsi ilə həyata keçirilən dövlət çevrilişi yolu ilə hakimiyyətə gələn rejim tərəfindən idarə olunur.

İndi ABŞ özünün təyin etdiyi Ermənistan rəhbərliyinə daim nümayiş etdirir ki, ABŞ beynəlxalq proseslərin operatorudur, beynəlxalq münaqişələri həll etmək hüququna malik olan yeganə subyektdir. Onlar Azərbaycan və Ermənistan arasında bütün danışıqlar prosesinin özlərinin rəhbərliyi altında getməsini istəyirlər. Ona görə də Azərbaycana təzyiqlər edirlər. Danışıqlar prosesinin parametrlərini özləri müəyyən etmək istəyirlər. Aydındır ki, Ermənistan bütün bunlarla əvvəldən razılaşıb, çünki indiki siyasi rəhbərliyi bununla razılaşmaya bilməzdi. İndiki Ermənistan öz fikrini ifadə edə biləcək subyekt deyil.

Azərbaycan nə lazımdırsa, elə də davranır, çünki onun “subyektivliyi” var. ABŞ-ın öz ərazisində və onun rəhbərliyi ilə danışıqları təşkil etmək cəhdi Azərbaycana təsir etmək cəhdidir.

Azərbaycan Amerikanın vasitəçilik platformasından imtina edir. Amerikalılar isə hər şeyə nəzarət etdiklərini, Cənubi Qafqazda da fəal olduqlarını göstərməlidirlər.

Ona görə də biz Azərbaycanın da daxil olduğu belə dövlətləri dini etiqad azadlığını pozan ölkələr siyahısında görürük. Bu cür hücumlar sakit şəkildə qəbul edilməlidir. Heç kim ABŞ-a hüquq verməyib ki, beynəlxalq səviyyədə harada söz azadlığı var, harada yoxdur, harada din azadlığı var, harada yoxdur, müəyyən etsin. ABŞ beynəlxalq qurum və ya beynəlxalq arbitr deyil. Və öz fikirlərini özlərində saxlaya bilərlər.

Digər tərəfdən, Amerika hakimiyyəti öz ölkəsi daxilində manipulyasiya etmək üçün bu yanaşmadan istifadə edir. Hələ də dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı olan bir ölkə kimi, hələ də dünyanın əsas valyutası olan dolları istehsal edən bir ölkə kimi ABŞ hələ də təyin olunmamış “dünya jandarması” kimi digər ölkələrə təzyiq göstərə bilər. Bunlar onların hər şeyi öz "marker"i ilə rəngləndirmək üçün şəxsi cəhdləridir. Bunun real həyatla heç bir əlaqəsi yoxdur. Günəş parlayanda deyə bilərlər ki, aydır, gecələr isə günortanın parlaq olduğunu söyləyə bilərlər. Heç kim onları bu işdən çəkindirməyəcək. Onlar dünyada baş verən hər şeyi öz gördükləri kimi etiketləməyə öyrəşiblər.

Məlumdur ki, Azərbaycan Respublikasında dini etiqad azadlığı sahələrində vəziyyət ABŞ-ın dəstəklədiyi bir sıra ölkələrlə müqayisə olunmayacaq dərəcədə yaxşıdır. Ondan nümunə götürülməlidir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Dini və milli tolerantlıq, millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi” istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb