ABŞ marionetlərinin Azərbaycana qarşı Avropa demarşı - ANALİZ

Azərbaycanın bir sıra Avropa ölkələri və ümumavropa təşkilatları ilə münasibətlərindəki vəziyyəti bu gün qənaətbəxş adlandırmaq olmaz. Bu da Bakının günahı deyil. Hər kəs Avropa Şurası Parlament Assambleyasının divarları arasında Azərbaycana qarşı demarşın necə qurulduğunun və bunun nə ilə nəticələndiyinin şahidi oldu. Ancaq bəziləri üçün bu kifayət deyildi.

Hollandiyanın xarici işlər naziri Hanke Bruins Slot ölkə parlamentinin xarici əlaqələr komitəsinin iclasında bildirib ki, Azərbaycanın son bəyanatları narahatlıq doğurur. O, Bakını sanksiyalarla hədələyib, həmçinin Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması prosesi ilə bağlı bir sıra mənfi bəyanatlar verib.

Bu hücum da cavabsız qalmadı. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ayxan Hacızadə Niderland parlamentində xarici işlər nazirinin çıxışını şərh edərkən deyib ki, Hanke Bruins Slotun Azərbaycana qarşı ittihamlarla çıxış etməsi qəbuledilməzdir.

“Təəssüf ki, Niderland Krallığının rəsmisi növbəti dəfə parlament nümayəndələrinin sorğusuna cavab olaraq ittiham xarakterli bəyanatla çıxış edərək Azərbaycan tərəfinin bəyanatlarını açıq şəkildə təhrif edib. Avropa ölkələrinin rəsmiləri tərəfindən belə məsuliyyətsiz bəyanatlar ilk dəfə deyil. Onlar Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq cəhdləri ilə yanaşı, regionumuzda münaqişədən sonrakı reallıqlara qərəzli münasibətin nümunəsidir”,- Hacızadə bildirib.

O qeyd edib ki, bu cür bəyanatlar, eləcə də Azərbaycana qarşı sanksiyalar tətbiq etmək təhdidləri Hollandiya və ümumilikdə Avropa İttifaqı ilə ikitərəfli münasibətlərə zərbədir.

“Niderland xarici işlər nazirinin ölkəmizə səfər etmək niyyətinə gəlincə, qeyd edirəm ki, bu səfər Azərbaycan tərəfindən təxirə salınıb. Azərbaycan tərəfi bəyan edib ki, səfər zamanı Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması prosesini və ya ölkəmizin daxili məsələlərini deyil, yalnız ikitərəfli münasibətləri müzakirə etmək niyyətindədir. Biz Hollandiya tərəfini beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət əsasında regionun gələcək inkişafına və tərəqqisinə mane olan bu cür bəyanatları dayandırmağa çağırırıq”,- Hacızadə bildirib.

Beləliklə, baş verənləri necə izah edə bilərik? Bu cür hücumların arxasında Avropada hansı qüvvələr dayana bilər? O tərəfdən əlavə “zərbələr” gözləmək olarmı, yoxsa ümid varmı ki, onlar özlərinə gəlib Azərbaycanın əleyhinə getməyəcək, onun Avropa üçün vacib, lazımlı və etibarlı tərəfdaş olduğunu başa düşəcəklər və vəziyyət, əlaqələri hansısa yolla düzəltməyə çalışacaqlar?

Tanınmış xarici şərhçilər bu sualları “Caliber” analitik mərkəzinə cavablandırıb. Ekspertlərin fikirlərini oxucularımıza təqdim edirik.

Rusiyalı politoloq, PolitRUS ekspert analitik şəbəkəsinin rəhbəri Vitali Arkov hesab edir ki, nə bütövlükdə Avropa İttifaqı, nə də onun üzvlərinin əksəriyyəti (Hollandiya, digərləri) çoxdan siyasətin subyekti olmayıb. Və bu ölkələrdə könüllü və ya qeyri-ixtiyari rəhbər vəzifələr tutanlar, həqiqətən də, əsas sahələr üzrə mövqeyi müəyyən edənlərin marionetləridir.

“İlk növbədə, bu, əlbəttə ki, ABŞ-dır- Bakı ilə Vaşinqton arasında münasibətlər indi gərgindir, ona görə də Ağ Evin öz marionetlərinə müvafiq əmri verməsi heç də təəccüblü deyil.

Unutmamalıyıq ki, Avropa İttifaqı heç vaxt bərabər hüquqlu bir birlik olmayıb. Göründüyü ilk günlərdən Almaniya onun açıq lideri idi və buna görə də "Dördüncü Reyx" adlandırılması təəccüblü deyildi. Bu vəziyyət təbii idi, çünki Berlin ümumAvropa xərclərinin əhəmiyyətli hissəsini öz üzərinə götürdü. Alman iqtisadiyyatı bunu ödəyə bilərdi, çünki... Rusiya ilə sıx tərəfdaşlıq əsasında sürətlə inkişaf etdi. Britaniya Avropa İttifaqını ələ keçirmək arzusunda idi, lakin London bunun praktikada qeyri-real olduğuna əmin olduqdan sonra BrExit-i işə saldılar. Əvvəllər olduğu kimi, bu, Polşanın hakim dairələri üçün ideya həllidir”,- Arkov qeyd edib.

“Dəmir” kansler Angela Merkelin “təmiz” kansler Olaf Şolzla əvəzlənməsindən sonra Avropa İttifaqına nəzarət rıçaqlarını da uzun müddət öz hakimiyyətini bərpa etmək arzusunda olan Fransa ələ keçirdi.

“Bakı ilə Paris arasında, bildiyimiz kimi, hazırda münasibətlərin səviyyəsi də yaxşı deyil. Bunun səbəbləri haqqında bir neçə dəfə danışmışıq.

Bütün bunların fonunda Hollandiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbərinin, eləcə də bir sıra digər Aİ ölkələrinin siyasətçilərinin sərt və qəbuledilməz bəyanatları qeyri-adi bir şey deyil. Son həftələrdə Avropada bütün siyasi istiqamətlərdə müşahidə olunan antiazərbaycan kampaniyasının güclənməsi, məncə, Azərbaycanda növbədənkənar prezident seçkiləri ilə bağlıdır.

Və bu baxımdan ABŞ və Fransadan asılı olan Avropa İttifaqı siyasətçilərinin bəyanatlarını eşitmək heç də təəccüblü deyil.

İnanıram ki, müstəqil Azərbaycan Avropa ağcaqanadlarının bütün bu vızıldamalarına məhəl qoymayacaq, şantajlara boyun əyməyəcək. Avropa İttifaqı Azərbaycanla iqtisadi, xüsusilə enerji, nəqliyyat və logistika tərəfdaşlığında son dərəcə maraqlı olduğuna görə, yazda biz təkcə atmosferdə deyil, həm də Avropa siyasətçilərinin ritorikasında istiləşməni gözləmək olar”,- Arkov hesab edir.

Kiyev Dünya Siyasəti İnstitutunun direktoru Evgen Maqda öz növbəsində qeyd edib ki, AŞPA-nın Azərbaycan nümayəndə heyətinin səlahiyyətlərini tanımaqdan imtina etməsi Bakı ilə Avropa arasında münasibətlərdə soyuqlaşma dövrünün başladığını göstərə bilər.

“Bəzi ekspertlər hesab edir ki, Bakı Avropa ilə yaxınlaşmaqdan dönüş edəcək. Ancaq bu məsələdə mən anlamaq istərdim ki, Azərbaycan və Avropa İttifaqı bundan hansı fayda əldə edəcək? Postsovet dövlətini “demokratiyanın qeyri-kafi səviyyədə olması”na görə tənqid etmək o qədər də çətin məsələ deyil. Siz kifayət qədər çox oxşar məqamlar tapa bilərsiniz və eyni zamanda müəyyən bir mövqe yaratmaq üçün problemlərə gələ biləcəyiniz kifayət qədər çox səbəb tapa bilərsiniz.

Amma hesab edirəm ki, Azərbaycanla Aİ arasında soyuqlaşma nəinki Rusiyanın bu məkana daha fəal daxil olmasına, həm də prinsipcə, Avropa ölkələrinin Azərbaycanda transformasiya proseslərinə təsir imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyinə gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda, çətin ki, siyasi əlaqələrin yox olması iqtisadi əlaqələrin artması deməkdir. Tam əksinədir”,- ukraynalı analitik əmindir.

O xatırladır ki, daha bir fakt var- Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması prosesinin başa çatdırılmasının zəruriliyi faktı.

“Azərbaycanla münasibətləri soyudan Avropa İttifaqı bu məsələdə necə vasitəçilik etməyi planlaşdırır? O, bu məsələdə uğur qazana biləcəkmi? Bu mənim üçün sirr olaraq qalır. Mən əmin deyiləm ki, Avropa bu sahəni Rusiya və ABŞ-a verməyə hazırdır. Amma hazırda onun addımlarının və metodlarının nə olacağı barədə heç bir fikrim yoxdur”, - Maqda çiyinlərini çəkir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı