Yeni müttəfiqlik münasibətləri - yeni strateji status ŞƏRH

Azərbaycan və Özbəkistan arasında tarixi və müasir əlaqələr yüksək səviyyədə qarşılıqlı hörmət və münasibətləri yüksək səviyyədə möhkəmləndirmək istəyi ilə səciyyələnir. Cənab Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri və səfər çərçivəsini əhatə edən tədbirlər, o cümlədən “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki xalq və onların liderləri arasında dərin bağlılığı təsdiqləyən tarixi hadisə oldu. İmzalanmış müttəfiqlik sazişi strateji tərəfdaşlığı möhkəmləndirir, beynəlxalq aləmdə daha dərin inteqrasiya və koordinasiya üçün əsas rolunu oynayır. Qeyri-sabit geosiyasi vəziyyətdə və qlobal çağırışlarda Özbəkistan və Azərbaycan kimi etibarlı müttəfiqlərin mövcudluğu Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasına ciddi tövhə verir. Bu addım iki ölkə arasında münasibətlərdə yeni səhifə açır və regional və beynəlxalq siyasət müstəvilərində fəal əməkdaşlıq etməyə imkan verir. Bu, ciddi aktorlar arasında qarşılıqlı əlaqə və əməkdaşlığın mühüm rol oynadığı Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın vahid geosiyasi regionda birləşməsi istiqamətində artan tendensiyalara uyğundur. Bu sənəd iki dövlət arasında yeni strateji statusu təsdiq etməklə yanaşı, onların inkişafı üçün yeni üfüqlər açır.

Azərbaycan və Özbəkistan ortaq mədəniyyət, dil və tarixi hadisələrlə bağlı çoxəsrlik tarixə malikdir. Bu ölkələrin müstəqilliyi 1990-cı illərin əvvəllərində Sovet İttifaqının dağılmasından sonra rəsmiləşib və o vaxtdan hər iki ölkə öz milli kimliklərini və beynəlxalq əlaqələrini fəal şəkildə inkişaf etdirir. Ümummilli Lider Heydər Əliyev qardaş ölkələr arasında çoxtərəfli əlaqələrin inkişafına xüsusi töhfə vermişdir. Bunun sübutlarından biri də 2022-ci il iyunun 21-də Daşkənddə açılmış. Azərbaycanın Ümummilli Liderin xatirəsinə həsr olunan və üzərində barelyef qoyulmuş Heydər Əliyev Meydanıdır. Bu hadisə ikitərəfli münasibətlər üçün əlamətdar olub, Heydər Əliyevin Azərbaycan tarixindəki xidmətlərinə, beynəlxalq münasibətlərin inkişafındakı roluna dərin hörmət və etirafı nümayiş etdirib. Açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev və Özbəkistan Respublikasının Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyev iştirak ediblər. Bu addım iki dövlət arasında hörmətin və qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsinin tarixi addımına çevrilib. Yenidən qurulan və abadlaşdırılan Meydan təkcə mədəni deyil, həm də qarşılıqlı əməkdaşlığı gücləndirən siyasi nailiyyətdir.

Son illər Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadi və siyasi əlaqələri ciddi genişləndirib. İqtisadi əməkdaşlıq enerji, ticarət və investisiya daxil olmaqla müxtəlif sahələri əhatə edir. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar və forumlar çərçivəsində birgə layihələrin yaradılması və qarşılıqlı maraqların gücləndirilməsi istiqamətində fəal işləyir. Əlbətdə ki, dost ölkələrin liderlərinin rolu danılmazdır. Bu mühüm tarixi prosesdə cənab İlham Əliyevin roluna xüsusi diqqət yetirilməlidir. Çünki siyasi əməkdaşlığa yüksək səviyyəli mübadilələr də daxildir ki, bu da strateji tərəfdaşlığın dərinləşməsinə və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə kömək edir. İki ölkə liderlərinin mütəmadi səfərləri və rəsmi görüşləri cari məsələlərin müzakirəsi və gələcək əməkdaşlıq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi üçün əsasdır.

Növbəti səfər olaraq, 2024-cü il avqustun 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev birinci xanım Mehriban xanım Əliyeva və qızları Leyla xanım Əliyevanın müşayiəti ilə, Özbəkistan Respublikasına dövlət səfərinə gəlib. Bu səfər iki ölkə arasında ikitərəfli münasibətlərin əhəmiyyətini vurğuladı və Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında mövcud olan dostluq və strateji əlaqələrin davam etdirilməsini bir daha təstiq etdi.

Avqustun 23-də cənab İlham Əliyevin Daşkəndə növbəti səfəri çərçivəsində mühüm “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında müttəfiqlik əlaqələri haqqında Saziş” imzalandı. Bu sənəd Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfərinin əsas elementi olub və iki ölkə arasında ikitərəfli münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin rəmzidir.

Müqavilənin imzalanması beynəlxalq siyasət və ikitərəfli münasibətlər kontekstində mühüm hadisədir və daha ətraflı nəzərdən keçirilməli olan bir neçə əsas aspektə malikdir. Müttəfiqlik Sazişinin imzalanması iki ölkənin yüksək səviyyədə qarşılıqlı etimadı və strateji öhdəliyini əks etdirir. Saziş ikitərəfli əlaqələri möhkəmləndirməklə yanaşı, münasibətlərin daha da inkişafı üçün hüquqi və siyasi baza yaradır. Bu, iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, mədəniyyət və beynəlxalq məsələlər kimi müxtəlif sahələrdə fəal əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstəyi nəzərdə tutur.

Əsas aspektlərdən biri - müttəfiqlik statusunun yaradılmasıdır. Saziş Azərbaycan və Özbəkistan arasında müttəfiqlik statusunu rəsmi şəkildə təsdiq edir ki, bu da dərin strateji tərəfdaşlıq və əsas sahələrdə dəstək üçün qarşılıqlı öhdəlikləri nəzərdə tutur.

Xarici siyasətin koordinasiyasına gəlincə, sənəd mühüm beynəlxalq və regional məsələlər üzrə mövqelərin əlaqələndirilməsini əhatə etmə potensialına malikdir, bu da hər iki ölkəyə beynəlxalq arenada səmərəli fəaliyyət göstərməyə və öz maraqlarını qorumağa imkan verəcək.

Şübhəsiz ki, iqtisadi əməkdaşlıq qardaş ölkələr arasında münasibətlərin əsas aspektlərindən biridir. Bu istiqamətdə əlaqələrin inkişafı iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə, qarşılıqlı investisiyaların artırılmasına və enerji, nəqliyyat, ticarət kimi sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsinə əsaslanır.

Saziş həmçinin təhlükəsizlik və müdafiə, mədəni və humanitar aspektləri əhatə edə bilər, təhsil, mədəniyyət və elm sahələrində mübadilənin genişləndirilməsinə kömək edə bilər ki, bu da xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və dostluğun möhkəmlənməsinə kömək edəcək.

Hər iki ölkə üçün bu addım, diplomatik mövqelərin möhkəmləndirilməsi və çoxtərəfli qarşılıqlı fəaliyyət üçün yeni imkanların yaradılması deməkdir. Yeni saziş çərçivəsində Azərbaycanla Özbəkistan arasında əməkdaşlığın necə inkişaf edəcəyini beynəlxalq ictimaiyyət də diqqətlə izləyəcəyi şübhəsizdir. Razılaşma regionda qüvvələr balansına təsir göstərə və hər iki ölkənin beynəlxalq səhnədə təsirini artıra bilər.

Müasir dünya düzənində belə addımlar regional səviyyədə sabitliyin və rifahın təmin edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd etmək vacibdir ki, müqavilənin uğurla həyata keçirilməsi üçün qarşıya qoyulan məqsədlərə nail olmaq üçün fəal iş və qarşılıqlı səylər tələb olunacaq. Müqavilənin imzalanması hər iki ölkə üçün yeni imkanlar açır və müttəfiqlik tərəfdaşlığı çərçivəsində əlaqələrin daha da inkişafı üçün platforma yaradır. Bunu Azərbaycan və Özbəkistan Prezidentlərinin mətbuata bəyanatları sübut edir.

Cənab İlham Əliyevin çıxışı yeni müqavilənin təkcə strateji əhəmiyyətini vurğulamaqla yanaşı, ikitərəfli münasibətlər və regional siyasət üçün yeni perspektivlər açmağından xəbər verir.

Dövlətimizin Başçısı çıxışına səmimi qəbula və ikitərəfli münasibətlərin hazırkı səviyyəsinə verilən yüksək qiymətə görə Özbəkistan Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyevə minnətdarlıqla başladı. O qeyd edib ki, Özbəkistana bu səfər və imzalanmış müqavilə, əldə edilmiş strateji müttəfiqliyə yönəlib və bu, iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında irəliyə doğru mühüm addımdır. Müqavilə müttəfiqlərin statusunu möhkəmləndirir ki, bu da əməkdaşlıq üçün yeni üfüqlər açır və dövlətlər arasında siyasi və iqtisadi əlaqələri gücləndirir.

Cənab Prezident imzalanmış müqavilənin əhəmiyyətinə diqqət çəkərək, bunu “tarixi an” və mühüm xarici siyasi addım adlandırdı. O, müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilənin gələcək əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradan və ikitərəfli əlaqələrin gələcəyini müəyyən edən ali beynəlxalq sənəd olduğunu vurğulayıb. Bu müqavilə Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətləri möhkəmləndirməklə yanaşı, regional siyasətə, xüsusən də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın birləşməsi kontekstində mühüm təsir göstərir.

Müqavilənin əhəmiyyətini vurğulayan bir sıra simvolik və praktiki cəhətlər var. Bu məqamlardan biri də işğaldan azad edilmiş Xankəndi şəhərində yeni yüngül sənaye müəssisəsinin yaradılmasının qeyd olunması idi. Bu layihə Özbəkistanın çətin anlarda Azərbaycana dəstəyini nümayiş etdirərək xalqlar arasında qardaşlıq və qarşılıqlı dəstək rəmzinə çevrilib.

Cənab Prezident, həmçinin Özbəkistanın əvvəlki dəstəyinin təzahürlərini, məsələn, Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin açılmasının ölkələr arasında dostluq və yüksək sosial məsuliyyət rəmzinə çevrildiyini xatırladıb.

Cənab Prezidentin çıxışı həm də iki ölkənin təkcə ikitərəfli əlaqələri deyil, həm də beynəlxalq aləmdə birgə layihələri inkişaf etdirmək istəyini əks etdirir, o cümlədən ticarət dövriyyəsinin artırılması və ticarət-iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinin vacibliyi xüsusi yer tutur. O, fəal əməkdaşlığa və birgə investisiya fondunun kapitalının artırılmasına ehtiyac olduğunu vurğulayıb.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə”nin imzalanması, hər iki ölkə üçün yeni perspektivlər açır. Bu saziş strateji tərəfdaşlığı gücləndirir, gələcək iqtisadi artım və siyasi sabitlik üçün imkanlar yaradır, mədəni və humanitar qarşılıqlı fəaliyyətə dəstək verir. Qlobal və regional çağırışlar qarşısında Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlıq təkcə xalqlar üçün deyil, həm də bütün region üçün sabitliyin və rifahın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır.

Masil Dəmirov

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal üzvü