Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasında yeni mərhələ - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası özünün zəngin karbohidrogen ehtiyatları ilə tanınsa da, qlobal enerji keçidinin bir hissəsi olaraq "yaşıl enerji" strategiyasına ciddi önəm verir. Bu strategiya iqtisadiyyatın diversifikasiyası, ixrac potensialının artırılması və ekoloji dayanıqlığın təmin edilməsi kimi üç əsas prioriteti əhatə edir. Ölkənin bu sahədəki ambisiyaları, xüsusilə son dövrlərdə əldə edilən mühüm nailiyyətlər və irəli sürülən təşəbbüslər fonunda yeni və həlledici bir mərhələyə qədəm qoyub.Bu yeni mərhələnin əsas hərəkətverici qüvvəsi ölkə Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə müəyyən edilmiş 2030-cu ilədək hədəflərdir. Əsas məqsəd 2030-cu ilə qədər ölkənin elektrik enerjisi quraşdırılmış ümumi gücündə bərpa olunan enerji mənbələrinin payını 30%-ə çatdırmaqdır. Bu rəqəm, regionda enerji keçidinə verilən ən iddialı töhfələrdən biridir.

Azərbaycanın və bütövlükdə Cənubi Qafqazın ən böyük külək elektrik stansiyası olan "Xızı-Abşeron" Külək Elektrik Stansiyası bu yeni mərhələnin simvoludur. 240 MVt gücündə olan bu nəhəng layihə, Səudiyyə Ərəbistanının 300 milyon ABŞ dolları həcmində birbaşa xarici investisiyası hesabına reallaşıb.8 yanvar 2026-cı ildə rəsmi açılışı keçirilən stansiya, Azərbaycanın bərpa olunan enerjidən sistemli şəkildə istifadəyə keçidinin əsasını qoydu.

Açılış mərasimində çıxış edən Prezident İlham Əliyev bu layihəni Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi və qlobal iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə atdığı ən qətiyyətli addımlardan biri kimi qiymətləndirdi. Prezident qeyd etdi ki, 2026-cı il Azərbaycanın “yaşıl keçid” hədəfləri üçün dönüş nöqtəsidir.“Xızı-Abşeron Külək Elektrik Stansiyasının istifadəyə verilməsi təkcə bir enerji obyektinin açılışı deyil, bu, Azərbaycanın gələcəyə, təmiz enerjiyə və beynəlxalq əməkdaşlığa sadiqliyinin bariz nümunəsidir.Azərbaycanda enerji sisteminin müasirləşdirilməsi, modernləşdirilməsi, inkişafı son illər ərzində əsas prioritetlərdən biri kimi qəbul edilmişdir. Demək olar ki, son 20 il ərzində bizim enerji sistemimiz, yəni generasiya gücləri, böyük dərəcəli yarımstansiyalar və ötürücü xətlər tamamilə yenilənmişdir.” – deyə cənab Prezident vurğuladı. O, həmçinin stansiyanın inşasını həyata keçirən Səudiyyə Ərəbistanının “ACWA Power” şirkəti ilə qurulan strateji tərəfdaşlığın yüksək səviyyədə olduğunu qeyd etdi.

Stansiya Xızı və Abşeron rayonları ərazisində quraşdırılmış 37 ədəd ən müasir turbindən ibarətdir. Bu ərazilərin seçilməsi təsadüfi deyil; Xızı-Abşeron zonası külək enerjisi potensialına görə Cənubi Qafqazın ən əlverişli bölgələrindən biri hesab olunur.“Xızı-Abşeron” KES həm miqyasına, həm də tətbiq olunan texnologiyalara görə regionun lider layihəsidir. Stansiya ildə təxminən 1 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal edəcək. Bu həcm 300 mindən çox ev təsərrüfatının elektrik enerjisi ilə təmin edilməsi deməkdir. Stansiyanın fəaliyyəti nəticəsində ildə 220 milyon kubmetr təbii qaza qənaət olunacaq ki, bu da həmin qazın ixrac potensialını artırır. Atmosferə atılan karbon emissiyalarının illik 400 min tondan çox azalması proqnozlaşdırılır.

“Xızı-Abşeron” KES Azərbaycanın vahid enerji şəbəkəsinə inteqrasiya olunaraq işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaradılan “Yaşıl Enerji” zonası ilə sinerji təşkil edəcək. Bu stansiya Azərbaycanın 2030-cu ilə qədər bərpa olunan enerjinin ümumi enerji balansında payını 30%-ə çatdırmaq hədəfinə çatmaq üçün əsas sütunlardan biri olacaq. “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının açılışı Azərbaycanın sadəcə neft-qaz ölkəsi deyil, həm də regionun "yaşıl enerji" ixracatçısı kimi yeni obrazını formalaşdırdı. Bu layihə gələcək nəsillərə daha təmiz bir ətraf mühit və daha güclü bir iqtisadiyyat miras qoymaq yolunda atılmış ən parlaq addımlardan biri kimi tarixdə qalacaq. "Xızı-Abşeron" Külək Elektrik Stansiyası təkcə enerji generasiyası obyekti deyil, həm də Azərbaycanın müstəqil, güclü və müasir dövlət kimi gələcək vizyonunun rəmzidir. Bu layihə ilə Azərbaycan neft-qaz ölkəsindən, həm də mühüm təmiz enerji ixracatçısına çevrilmək yolunda geri dönməz bir addım atdı.

Cahangir Məmmədli

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının əməkdaşı