2026–2035-ci illəri əhatə edən “Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair Dövlət Proqramı” ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. Yanvarın 12-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilmiş müşavirədə bu proqramın əsas məqsədləri, mövcud çağırışlar və perspektiv hədəflər geniş şəkildə təhlil olunmuşdur.
Prezidentin çıxışında vurğulandığı kimi, son illərdə Azərbaycanda əsas infrastruktur layihələri uğurla icra edilmişdir. Xüsusilə ölkə üzrə qazlaşma səviyyəsinin 96 faizə çatdırılması dövlətin sosial yönümlü siyasətinin bariz nümunəsidir. Bu göstərici regionların inkişafı və əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması baxımından mühüm nailiyyət hesab olunur.
Su resursları milli təhlükəsizlik və davamlı inkişaf üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın transsərhəd çaylardan asılılığı və iqlim dəyişikliklərinin təsiri fonunda su ehtiyatlarının qorunması, səmərəli idarə olunması və diversifikasiyası dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir.
Bakı şəhərində intensiv urbanizasiya və iqlim amilləri yağış sularının idarə olunmasını aktual problemə çevirmişdir. Dövlət Proqramı çərçivəsində 30 əsas küçədə yeni kollektor şəbəkələrinin qurulması nəzərdə tutulur ki, bu da daşqın risklərinin azalmasına və şəhər mühitinin dayanıqlığının artırılmasına xidmət edəcəkdir.
Prezident çıxışında qeyd etmişdir ki, son onilliklərdə elektrik enerjisi, qaz, yol və rabitə kimi əsas infrastruktur sahələrində fundamental problemlər həll edilmişdir. Bu baza üzərində indi daha mürəkkəb və uzunmüddətli layihələrin icrası üçün geniş imkanlar yaranmışdır.
Müşavirədə Ermənistan tərəfindən uzun illər ərzində Azərbaycanın su ehtiyatlarına qarşı məqsədli şəkildə həyata keçirilmiş destruktiv siyasət də xüsusi qeyd olunmuşdur. İşğal dövründə su anbarlarının nəzarətsiz saxlanılması və çay sularının manipulyasiyası ciddi ekoloji və humanitar fəsadlar yaratmışdır.
Gələcək dövr üçün əsas hədəflərdən biri yeni su anbarlarının tikintisidir. Təxminən 30-a yaxın anbarın inşası su ehtiyatlarının toplanması və paylanmasında çevikliyi artıracaqdır. Eyni zamanda, su itkilərinin qarşısının alınması üçün sayğaclaşdırmanın tam – 100 faiz səviyyəsinə çatdırılması vacib vəzifə kimi müəyyən edilmişdir.
Prezident İlham Əliyev yol infrastrukturunun inkişafını ümumi iqtisadi inkişafın mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirmişdir. Yeni yolların salınması, mövcud yolların yenidən qurulması regionlararası əlaqələri gücləndirməklə yanaşı, mühəndis-kommunikasiya layihələrinin icrasını da asanlaşdırır.
Qlobal iqlim dəyişiklikləri su ehtiyatlarının azalması, yağıntı rejiminin dəyişməsi və ekstremal hava hadisələrinin artması ilə müşayiət olunur. Bu kontekstdə Azərbaycan da adaptasiya tədbirlərini gücləndirməli və uzunmüddətli planlamanı elmi əsaslar üzərində qurmalıdır.
Ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə tullantı sularının tam təmizlənməsi prioritet vəzifə kimi qarşıya qoyulmuşdur. Xəzər dənizinə buraxılan suların 100 faiz təmizlənməsi həm ekosistemin qorunmasına, həm də beynəlxalq ekoloji öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə xidmət edəcəkdir.
Son 20 ildə inşa edilmiş dörd iri su anbarı ölkənin su təminatında mühüm rol oynayır. Ümumi tutumu 500 milyon kubmetrdən artıq olan bu obyektlər kənd təsərrüfatı, içməli su təchizatı və enerji istehsalı üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Dövlət Proqramının coğrafiyası paytaxt və onun ətraf ərazilərini əhatə etməklə əhalinin sıx məskunlaşdığı zonalarda su təsərrüfatı problemlərinin kompleks həllini nəzərdə tutur. Bu yanaşma regionlararası balansın və sosial rifahın təmin olunmasına yönəlib.
Alternativ su mənbələrinin yaradılması məqsədilə Azərbaycanda dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması zavodunun inşası planlaşdırılır. Bu layihə su təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və iqlim risklərinə qarşı dayanıqlığın artırılması baxımından mühüm strateji addım hesab olunur.
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilmiş müşavirədə səsləndirilən fikirlər və müəyyən edilən hədəflər Azərbaycanın su təsərrüfatı sahəsində uzunmüddətli, sistemli və elmi əsaslara söykənən inkişaf modelini ortaya qoyur. Dövlət Proqramı ölkənin ekoloji təhlükəsizliyinin, sosial rifahının və iqtisadi dayanıqlığının təmin edilməsində mühüm rol oynayacaqdır.
Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi