20 Yanvar – Azərbaycan xalqının qan yaddaşı, azadlıq andı və milli dirçəliş salnaməsi - ŞƏRH

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının müasir tarixində silinməz iz qoymuş, qanla yazılmış, lakin qürur və şərəflə xatırlanan bir gündür. Bu faciədən 36 il keçməsinə baxmayaraq, 1990-cı ilin yanvarında baş verənlər xalqımızın yaddaşında təkcə acı xatirə kimi deyil, həm də milli azadlıq uğrunda mübarizənin simvolu kimi yaşayır. 20 Yanvar – sovet imperiyasının Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi ən ağır cinayətlərdən biri olmaqla yanaşı, eyni zamanda müstəqilliyə aparan yolun geri dönməz başlanğıcı oldu.

1990-cı ilin 19-dan 20-nə keçən gecə sovet rəhbərliyi bütün beynəlxalq hüquq normalarını tapdalayaraq Bakıya ağır silahlarla təchiz olunmuş ordu birləşmələri yeritdi. Şəhərə fövqəladə vəziyyət elan edilmədən daxil olan tanklar, zirehli maşınlar və xüsusi təyinatlı dəstələr dinc əhalini hədəf aldı. Küçələrdə, meydanlarda, yaşayış məntəqələrində günahsız insanlar amansızcasına qətlə yetirildi. Qadınların, uşaqların, qocaların gülləbaran edilməsi sovet rejiminin antihumanist və cinayətkar mahiyyətini bir daha sübut etdi.

Bu qanlı əməliyyat təkcə hərbi müdaxilə deyildi. 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının milli iradəsini sındırmaq, azadlıq hərəkatını boğmaq, xalqı qorxu altında saxlamaq məqsədi daşıyırdı. Lakin sovet imperiyası bu məqsədinə nail ola bilmədi. Əksinə, tökülən qan xalqın mübarizə əzmini daha da gücləndirdi. Azərbaycan xalqı bir daha anladı ki, azadlıq yalnız qurbanlar bahasına əldə edilə bilər.

20 Yanvar faciəsi zamanı təcili tibbi yardım maşınlarının atəşə tutulması, yaralıların xəstəxanalara çatdırılmasına mane olunması, informasiya blokadasının yaradılması insanlığa qarşı açıq cinayət idi. O gecə Bakının küçələri qan gölünə çevrildi. Şəhid olanların sayı yüzlərlə ölçülür, minlərlə insan yaralanmış, yüzlərlə ailə övladını, ata-anasını itirmişdi. Bu faciə bütöv bir xalqın taleyində dərin iz buraxdı.

Faciədən dərhal sonra Azərbaycan xalqının haqq səsini dünyaya çatdıran ən mühüm addım Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən atıldı. O, 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində verdiyi bəyanatla sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham etdi. Bu bəyanat təkcə siyasi cəsarət nümunəsi deyildi, həm də 20 Yanvar həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. Ulu Öndər bu faciəni Azərbaycan xalqına qarşı yönəlmiş ağır cinayət adlandırdı.

Məhz Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar faciəsinə rəsmi siyasi-hüquqi qiymət verildi. 1994-cü ildə Milli Məclisin qərarı ilə 20 Yanvar hadisələri sovet rejiminin Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüz kimi tanındı. Bu, tarixi ədalətin bərpası idi. Şəhidlərin xatirəsi dövlət səviyyəsində əbədiləşdirildi.

Bu gün müstəqil Azərbaycan dövləti 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini böyük ehtiramla yad edir. Şəhidlər Xiyabanı xalqımız üçün müqəddəs məkana çevrilib. Hər il yanvarın 20-də minlərlə insan, gənc və yaşlı, dövlət və ictimai xadimlər, sadə vətəndaşlar Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edərək azadlıq uğrunda canlarını fəda etmiş oğul və qızlarımızın ruhu qarşısında baş əyirlər. Bu ziyarət milli yaddaşın canlı təzahürüdür.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövləti 20 Yanvar faciəsinin mahiyyətinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində ardıcıl və sistemli iş aparır. Xarici ölkələrdə keçirilən tədbirlər, beynəlxalq konfranslar, nəşrlər və sənədli filmlər vasitəsilə bu qanlı hadisələrin həqiqətləri təqdim olunur. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulayıb ki, 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycan xalqının qürur mənbəyidir və onların xatirəsi daim uca tutulacaq.

20 Yanvar faciəsi eyni zamanda milli həmrəyliyin güclənməsinə səbəb oldu. Xalq bu ağrılı gündə bir yumruq kimi birləşdi. Azadlıq ideyası qorxudan güclü çıxdı. Tankların qarşısına əliyalın çıxan insanlar bütün dünyaya sübut etdilər ki, milli iradəni zor gücü ilə sındırmaq mümkün deyil. Bu hadisə Azərbaycan xalqının müstəqillik yolunda verdiyi ən ağır, lakin şərəfli qurban idi.

Bu gün Azərbaycan Respublikası güclü, müstəqil və qalib dövlətdir. Ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş Azərbaycan 20 Yanvar şəhidlərinin amalına sadiqliyini real nəticələrlə sübut edib. Azad və müstəqil dövlət quruculuğu məhz o qanlı gecədə canlarını fəda edən insanların arzusu idi. Bu arzular bu gün gerçəyə çevrilib.

20 Yanvar – təkcə matəm günü deyil, eyni zamanda milli qürur və ləyaqət günüdür. Bu tarix Azərbaycan xalqının əyilməzliyinin, mübariz ruhunun və azadlığa sədaqətinin simvoludur. Şəhidlərimizin qanı ilə yazılmış bu tarix nəsildən-nəslə ötürüləcək. Azərbaycan xalqı 20 Yanvarı unutmayacaq və unutdurmayacaq.

36 il sonra da həmin gecənin ağrısı qəlbimizdədir. Lakin bu ağrı ilə yanaşı, böyük qürur hissi də var. Çünki 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycanın müstəqillik salnaməsinin ilk səhifəsini yazdılar. Onların ruhu qarşısında baş əyir, müqəddəs xatirələrini dərin ehtiramla anırıq. Allah bütün 20 Yanvar şəhidlərinə rəhmət eləsin. Onların xatirəsi Azərbaycan tarixində və xalqımızın qəlbində əbədi yaşayacaq.

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı