“Prezident İlham Əliyev Zəngəzur Dəhlizini Şimal-Cənub Dəhlizinin genişləndirilməsi adlandırdı” - MÜSAHİBƏ

Tanınmış rusiyalı iqtisadçı Mixail Belyayev "Moskva-Baku" portal üçün şərhlərində Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin Davosda verdiyi əsas bəyanatları təhlil edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

-Mixail Kimoviç, bu günlərdə Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin iştirakı ilə "Avrasiyanın İqtisadi Kimliyinin Müəyyənləşdirilməsi" adlı panel sessiyası keçirilib. Prezidentlərin forumda səsləndirdiyi əsas mesaj Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin başa çatması və artıq ölkələr arasında yaxınlaşma istiqamətində konkret iqtisadi addımların atılmasının vaxtı olması idi. Panel sessiyasında deyilənləri necə təhlil edərdiniz?

- İqtisadiyyat ölkələr arasındakı münasibətlərdə çox şey müəyyən edir. O, əsasən digər sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün təməl rolunu oynayır. Xüsusilə də coğrafiya ilə əvvəlcədən müəyyən edilirsə.

Davos Forumunda Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri ölkələr arasında düşmənçilik səhifəsini bu və ya digər dərəcədə bağlı hesab etdiklərini açıq şəkildə bildirdilər və tarixi, konstruktiv, nəticəyə yönəlmiş əməkdaşlığa hazır olduqlarını bildirdilər. Hər şeydən əvvəl, bu əməkdaşlıq nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin açılması ilə əlaqəli ticarət və iqtisadi əməkdaşlığa əsaslanacaq və artıq belədir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Davosda qeyd etdi ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında razılaşma və ölkələr arasında nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin açılması Avrasiyanın bir hissəsini yenidən formalaşdıracaq. Bu o deməkdir ki, Avrasiyanın bu hissəsi daha dinc və konstruktiv şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olacaq. İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan, Ermənistan, Türkiyə və Avropanı birləşdirən yeni, əsas nəqliyyat marşrutu tikiləcək. Və şübhəsiz ki, Cənubi Qafqazda təxminən 30 illik qanlı münaqişədən sonra sülhün bu yeni reallıqları dünyanın hər yerindən oyunçuların Avropa və Asiya arasında nəqliyyat mərkəzi kimi Cənubi Qafqaza marağını xeyli artıracaq.

Bu baxımdan, Davosdakı panel sessiyasının moderatorunun bəyanatına diqqət çəkmək istərdim. O, Əliyev və Vaaqn Xaçaturyanın bu cür məqsədyönlü sülh bəyanatlarından sonra belə bir nəticəyə gəldi ki, dünyada, xüsusən də Avropada qlobal siyasi sarsıntılar və şoklar fonunda bu gün Cənubi Qafqaz, əksinə, uzun müddətdən sonra ilk dəfə olaraq sülhə, inkişafa və uğura doğru meyl yaşayır. Cənubi Qafqaz sülh və rifah yoluna qədəm qoymağa başlayır. Və bu, çox maraqlı bir tendensiyadır.

Bu gün Qərb ölkələri həqiqətən böhran vəziyyətindədir; Avropada artım tempi təxminən bir faiz, bəlkə də hətta bir faizdən aşağıdır. Bu, iqtisadi depressiyadır. Və bu problem konsolidasiya yolu ilə həll edilə bilər ki, yeri gəlmişkən, Azərbaycan və Ermənistan hazırda məhz bunu edirlər. Onlar təkcə o vaxta qədər olduqca çətin olan münasibətlərdə deyil, həm də layihələrdə iştirak edən ölkələr nəzərə alınmaqla region və daha da qlobal miqyasda yeni bir fəsil açdılar.

Və burada nəqliyyat əlaqəsi çox vacibdir. Nəqliyyat olmadan iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi mümkün deyil, çünki malların xaricə daşınması lazımdır. Və bir daha qeyd edim ki, təbii ki, Ermənistanın Azərbaycana ehtiyacı Azərbaycanın Ermənistana ehtiyacından daha çoxdur. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi səbəbindən Ermənistanın neçə onilliklər ərzində iqtisadi cəhətdən bloklandığını düşünün. İndi hər şey dəyişəcək. Azərbaycan Prezidenti bildirib ki, çox güman ki, Ermənistan-Azərbaycan və Ermənistan-Türkiyə qaz kəmərləri paralel olaraq qurulacaq. Bu, təbii ki, regionun ticarət və iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərəcək.

Yeri gəlmişkən, Ermənistana Azərbaycan benzininin tədarükü və adi vətəndaşlara satışı respublikada digər benzinlərin qiymətini artıq aşağı salıb. Xalq üçün necə də müsbət bir inkişafdır!

Bir gün əvvəl Ermənistanın Baş naziri Ermənistan və Azərbaycanın enerji sistemlərinin birləşdiriləcəyini açıqladı. Görünür, bunun multimodal dəhliz çərçivəsində ediləcəyi nəzərdə tutulur.

Və Rusiya bu prosesin ayrılmaz hissəsidir. Məlumdur ki, Yerevan Bakıdan mallarının Azərbaycan ərazisindən Rusiyaya tranzitinə icazə verməsini istəyib. Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya artıq yük daşınmaları sahəsində tez və effektiv şəkildə əməkdaşlıq edirlər. Bu, planlaşdırılmış, hədəflənmiş razılaşmalar və ya təcili, planlaşdırılmamış razılaşmalar vasitəsilə, məsələn, Gürcüstan və İran vasitəsilə daşınmalarda yaranan çətinliklər səbəbindən Rusiya mayeləşdirilmiş təbii qazının Rusiyadan Ermənistana Azərbaycan vasitəsilə tədarükü kimi məsələlərlə bağlıdır.

Bir gün əvvəl Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ölkənin Təhlükəsizlik Şurası ilə Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin inkişafını müzakirə etdi. İlham Əliyev qısaca Zəngəzur Dəhlizini Şimal-Cənub Dəhlizinin genişləndirilməsi adlandırdı. İnanıram ki, bu sözlər öz-özlüyündə danışır. Buna görə də, regionda nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlığın effektivliyi və Azərbaycanla Ermənistan arasında sülhün nəticələri göz qabağındadır.

Tərcümə - Elçin Bayramlı