Geosiyasi transformasiya şəraitində Azərbaycan–ABŞ əlaqələrinin yeni konfiqurasiyası - ŞƏRH

ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey D. Vensin Azərbaycana səfəri zamanı Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat qlobal güc balansının dəyişdiyi bir mərhələdə Azərbaycanın strateji özünütəyinetmə modelini nümayiş etdirən mühüm siyasi çıxış kimi qiymətləndirilə bilər. Bu bəyanat ikitərəfli münasibətlərin çərçivəsindən kənara çıxaraq, daha geniş geosiyasi kontekstdə Azərbaycanın mövqeyini sistemli şəkildə ifadə etdi.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi çoxqütblülüyə doğru transformasiya olunur. Qlobal iqtisadi mərkəzlərin şaxələnməsi, enerji marşrutlarının yenidən formalaşması və regional ittifaqların aktivləşməsi dövlətlərin xarici siyasət strategiyalarını yenidən müəyyənləşdirir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı bu dəyişikliklərə uyğunlaşdırılmış realist və praqmatik siyasət modelinin ifadəsi idi. Azərbaycan öz maraqlarını qorumaqla yanaşı, qlobal əməkdaşlıq mexanizmlərində aktiv iştirak etməyə üstünlük verir.

Bəyanatda diqqət çəkən əsas məqamlardan biri strateji muxtariyyət anlayışı idi. Dövlət başçısı açıq şəkildə göstərdi ki, Azərbaycan qərarlarını milli maraqlar əsasında qəbul edir və tərəfdaşlıqları qarşılıqlı fayda prinsipi üzərində qurur. ABŞ ilə münasibətlər də bu konseptual yanaşmanın tərkib hissəsidir. Bu model asılılıq yaratmır, əksinə, balanslı və davamlı əməkdaşlıq formatı formalaşdırır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında regional kontekst xüsusi yer tutdu. Cənubi Qafqazda post-münaqişə mərhələsi yeni siyasi reallıqlar yaradıb. Azərbaycan artıq təhlükəsizlik gündəliyini müəyyən edən aktor kimi çıxış edir. Dövlət başçısı bildirdi ki, regionda sabitliyin əsas təminatı iqtisadi inteqrasiya və nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsidir. ABŞ ilə aparılan dialoq bu proseslərin beynəlxalq dəstəyini və legitimliyini artırır.

Bəyanatın digər vacib istiqaməti enerji siyasətinin yeni mərhələyə daxil olması idi. Qlobal enerji keçidi dövründə Azərbaycan özünü yalnız resurs təminatçısı kimi deyil, həm də enerji diplomatiyasının fəal iştirakçısı kimi təqdim edir. Dövlət başçısı bu kontekstdə innovativ enerji layihələrinin və alternativ mənbələrin inkişafını strateji prioritet kimi müəyyənləşdirdi. ABŞ ilə əməkdaşlıq bu sahədə texnoloji və investisiya imkanlarını genişləndirə bilər.

İqtisadi təhlükəsizlik anlayışı da çıxışda ön plana çəkildi. Müasir dövrdə iqtisadi dayanıqlılıq dövlətlərin siyasi müstəqilliyinin əsas şərtidir. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın iqtisadi modeli diversifikasiya və rəqəmsal transformasiya üzərində qurulub. Bu yanaşma beynəlxalq tərəfdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır və ABŞ şirkətləri üçün açıq və şəffaf biznes mühiti formalaşdırır.

Diplomatik baxımdan bəyanatın önəmi ondadır ki, o, siyasi mesajın dəqiqliyi və ardıcıllığı ilə seçilirdi. Dövlət başçısı emosional ritorikadan uzaq, ölçülmüş və strateji məzmunlu mövqe sərgilədi. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə proqnozlaşdırıla bilən və məsuliyyətli tərəfdaş olduğunu göstərir.

Çıxışda həmçinin beynəlxalq hüquq və suverenlik prinsipinə xüsusi diqqət yetirildi. Prezident İlham Əliyev dövlətlərarası münasibətlərin hüquqi əsaslara söykənməsinin vacibliyini vurğuladı. Bu yanaşma Azərbaycanın prinsipial diplomatik xəttini bir daha təsdiq edir və münasibətlərin normativ çərçivədə inkişaf etdirilməsinə çağırış kimi səslənir.

Səfər çərçivəsində verilən mesajlardan aydın olur ki, qarşıdakı mərhələdə əməkdaşlıq yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmayacaq. Texnologiya, innovasiya, kibertəhlükəsizlik və iqlim dəyişiklikləri kimi istiqamətlər yeni gündəmin əsas komponentləri olacaq. Bu isə Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin daha kompleks və çoxölçülü xarakter alacağını göstərir.

Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycanın qlobal transformasiya şəraitində öz mövqeyini aydın və sistemli şəkildə müəyyən etdiyini nümayiş etdirdi. ABŞ-ın Vitse-prezidentinin səfəri isə bu mövqenin praktiki diplomatik təzahürü kimi çıxış etdi. Bu hadisə iki ölkə arasında münasibətlərin yeni konfiqurasiyasını formalaşdırmaqla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə artan strateji rolunu da təsdiqlədi.

Beləliklə, səsləndirilən fikirlər Azərbaycan dövlətinin uzunmüddətli strateji baxışının, milli maraqlara əsaslanan siyasətinin və qlobal əməkdaşlıq platformalarında fəal iştirakının ardıcıl davamı kimi qiymətləndirilə bilər.

Namiq Rüstəmov,

Partiya veteranı