Azərbaycan–ABŞ münasibətlərində yeni mərhələ - ŞƏRH

ABŞ-ın vitse prezidentinin Azərbaycana səfəri – təkcə diplomatik protokol hadisəsi deyil, Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin mahiyyətində baş verən keyfiyyət dəyişikliyinin göstəricisidir. Bu səfər regional və qlobal proseslər fonunda Azərbaycanın artan siyasi çəkisini, strateji əhəmiyyətini və etibarlı tərəfdaş statusunu bir daha təsdiqləyir.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra xarici siyasətində balanslı, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan xətt yürütmüşdür. ABŞ ilə münasibətlər də məhz bu prinsip üzərində qurulmuş, müxtəlif mərhələlərdən keçərək bu gün daha yetkin və institusional xarakter almışdır. ABŞ Dövlət katibinin səfəri göstərir ki, tərəflər artıq münasibətləri epizodik əməkdaşlıqdan çıxararaq strateji dialoq səviyyəsinə yüksəltmək niyyətindədirlər.

Bu səfərin əsas əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, ABŞ Azərbaycanın Cənubi Qafqazda əsas sabitləşdirici və təşəbbüskar aktyor olduğunu açıq şəkildə qəbul edir. Regionda uzun illər mövcud olmuş münaqişə mühitinin aradan qaldırılması, kommunikasiyaların açılması və yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdırılması prosesində Azərbaycanın rolu artıq alternativsizdir. ABŞ-ın bu reallığı nəzərə alması münasibətlərin yeni mərhələyə keçməsinin əsas siyasi səbəblərindən biridir.

Enerji təhlükəsizliyi məsələsi Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin mühüm dayaqlarından biri olaraq qalır. Azərbaycan uzun illərdir ki, etibarlı enerji tərəfdaşı kimi beynəlxalq bazarlarda sabitlik yaradır. Xəzər hövzəsində həyata keçirilən enerji layihələri, Avropaya uzanan enerji marşrutları və alternativ enerji mənbələrinə keçid istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın qlobal enerji xəritəsindəki mövqeyini möhkəmləndirmişdir. ABŞ Dövlət katibinin səfəri bu sahədə əməkdaşlığın təkcə mövcud layihələrlə məhdudlaşmayacağını, yaşıl enerji və texnoloji transfer sahələrində də yeni imkanların açıldığını göstərir.

Eyni zamanda nəqliyyat və logistika məsələləri bu səfərin gündəliyində xüsusi yer tutur. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri qlobal ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır. ABŞ üçün bu dəhlizlər təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan səfər çərçivəsində aparılan müzakirələr Azərbaycanın beynəlxalq ticarət və logistika sistemində strateji qovşaq rolunu daha da gücləndirir.

Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyətlərindən biri də təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın dərinləşməsidir. Terrorizmə qarşı mübarizə, regional sabitliyin qorunması, kritik infrastrukturun təhlükəsizliyi və kibertəhlükəsizlik sahələri qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdirilən istiqamətlərdir. Azərbaycan bu sahələrdə etibarlı tərəfdaş kimi tanınır və ABŞ-la əməkdaşlıq regional təhlükəsizlik mexanizmlərinin güclənməsinə xidmət edir.

Humanitar və institusional əməkdaşlıq da münasibətlərin yeni mərhələsində mühüm yer tutur. Təhsil proqramları, mədəni mübadilə, texnologiya və innovasiya sahəsində birgə layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı dərinləşdirir və münasibətləri daha davamlı edir. Bu, Azərbaycan–ABŞ əlaqələrinin təkcə hökumətlərarası deyil, cəmiyyətlərarası səviyyədə də möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Xüsusilə qeyd edilməlidir ki, bu səfər ABŞ-ın regionda sülh və əməkdaşlıq gündəliyinə daha real və praqmatik yanaşdığını göstərir. Azərbaycanın suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və milli maraqlarına hörmət prinsipi üzərində qurulan dialoq gələcək əməkdaşlığın sağlam təməlini təşkil edir. Bu yanaşma regionda uzunmüddətli sabitlik üçün mühüm şərtdir.

Nəticə olaraq demək olar ki, ABŞ Dövlət katibi Vensin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin yeni siyasi fəlsəfəyə əsaslanan mərhələsinin başlanğıcıdır. Bu mərhələ qarşılıqlı maraqlar, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq və regional reallıqların düzgün qiymətləndirilməsi üzərində qurulur.

Əminliklə söyləmək olar ki, bu səfərdən sonra Azərbaycan–ABŞ münasibətləri daha sistemli, daha dərin və daha perspektivli xarakter alacaq, regionda sülhə, sabitliyə və inkişafa töhfə verəcəkdir.

Mahir Əsgərov

YAP Culfa rayon təşkilatı Saltaq kənd ərazi partiya təşkilatının sədri