Azərbaycan – ABŞ münasibətlərinin müasir strateji perspektivləri - ŞƏRH

Son illərdə Azərbaycanın xarici siyasətinin diqqət mərkəzində olan mühüm mövzulardan biri ABŞ ilə münasibətlərin yenidən qurulması və bu münasibətlərin strateji çərçivəsinin daha uyğun və əlaqəli hala gətirilməsidir. Bu əlaqələrin tamamilə pisləşməsi heç vaxt baş verməyib, lakin müxtəlif vaxtlarda prioritetlər və ton baxımından dəyişikliklər olub. Bu mərhələ qarşılıqlı maraqlara əsaslanan praqmatik, sistematik əməkdaşlıq dövrü kimi qəbul edilə bilər. Nəticə etibarilə Azərbaycan üçün ABŞ dünya güc mərkəzidir. Rəsmi Vaşinqtonun rolu təhlükəsizlik, enerji və beynəlxalq iqtisadi əlaqələr baxımından əhəmiyyətlidir.

ABŞ üçün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas sabitlik dayağı və enerji və ya nəqliyyat layihələri üçün etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir. Avropa kontekstində, xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyi problemi baxımından Azərbaycanın mövqeyi önəmli yer tutur. ABŞ Xəzər hövzəsinin resurslarını dünya bazarına çıxarmaq üçün bir neçə ildir ki, siyasi əsaslı dəstək verir və bu siyasət bu gün də davam etdirilir. Bu günkü münasibətlərin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, tərəflər emosiyalardan daha çox real maraqlara əsaslanır.

Azərbaycan illərdir ki balanslaşdırılmış xarici siyasət aparır. Ölkəmiz həmçinin əsas region və Qərb dövlətləri ilə paralel münasibətlərə malikdir. Rəsmi Bakı üçün yeganə prinsip suverenliyin müdafiəsi və qərarların öz maraqlarına uyğun qəbul edilməsidir.

Siyasi müstəvidə hər iki tərəf - Azərbaycan və Ermənistan arasında dialoqlar aparılır. ABŞ daha çox regionda, xüsusən Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması proseslərinin əsas vasitəçisidir. Rəsmi Vaşinqton hesab edir ki, Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik enerji dəhlizləri və geosiyasi tarazlıq üçün vacibdir. Azərbaycan isə bu addımları regional güc və regionda sülhün təminatçısı prinsiplərinə əsaslandırır.

İqtisadi baxımdan nəticələr daha konkret – etibarlı əməkdaşlıq və sıx tərəfdaşlıqdır. ABŞ şirkətləri uzun illərdir Azərbaycanın enerji sektorunda əhəmiyyətli dərəcədə iştirak edir. Bundan əlavə, rəqəmsal texnologiyalar, eləcə də yeni texnologiyaların inkişafı, alternativ enerji və nəqliyyat logistikası sahəsində əməkdaşlıq son dövrlərdə daha prioritet məsələlərdəndir. Vaşinqton xüsusilə yaşıl enerji layihələrinə və Xəzər dənizi üzərindən yeni marşrutlara diqqət yetirir.

Hazırda əsas məqam odur ki, Azərbaycan – ABŞ münasibətləri etibarlı və yüksələn xətlə inkişaf edir. ABŞ etibarlı və regional tərəfdaş kimi Azərbaycan ilə münasibətlərə daha diqqətlə yanaşır. Bunun nəticəsi olaraq ölkələrimiz arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması bu münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirən mühüm siyasi hadisə kimi tarixə düşdü.

Fəxrəddin Məmmədli

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı