Müasir dövrdə dövlətlərin gücü təkcə iqtisadi və hərbi potensialla deyil, rəqəmsal imkanlarla ölçülür. Bu baxımdan “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə ölkənin inkişaf strategiyasında yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Müşavirədə vurğulanan əsas məqamlardan biri rəqəmsal transformasiyanın artıq seçim yox, zərurət olmasıdır. Çünki qlobal miqyasda texnologiyadan kənarda qalan ölkələr inkişaf tempini itirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında rəqəmsal yanaşmanın yalnız texniki yenilənmə kimi qəbul edilməməli olduğunu diqqətə çatdıraraq, bu prosesin idarəetmə mədəniyyətini dəyişdirdiyini xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısının fikrincə, rəqəmsallaşma dövlət qurumlarının işini daha çevik və şəffaf etməklə yanaşı, vətəndaş məmnunluğunu da artırmalıdır. Yəni məqsəd sadəcə sistem qurmaq yox, vətəndaş üçün real rahatlıq yaratmaqdır.
Yeni rəqəmsal arxitekturanın əsas ideyası vahid və əlaqəli sistemlərin qurulmasıdır. Ayrı-ayrı qurumların pərakəndə şəkildə tətbiq etdiyi texnoloji həllər əvəzinə, bütün dövlət strukturlarını bir-biri ilə danışa bilən platformalar üzərində birləşdirən model formalaşdırılır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında da bu məqam önə çəkilərək, gələcəkdə qərarların daha sürətli və məlumatlara əsaslanaraq qəbul edilməsinin vacibliyi qeyd olundu.
Müşavirədə toxunulan mühüm məsələlərdən biri də süni intellekt və innovativ texnologiyaların idarəetmədə tətbiqi idi. Prezident İlham Əliyevin yanaşmasına görə, müasir alətlərdən istifadə dövlət xidmətlərinin keyfiyyətini yüksəldə, məmur–vətəndaş münasibətlərində vaxt itkisini azalda və insan faktorundan qaynaqlanan səhvlərin qarşısını qismən ala bilər. Bu isə rəqəmsal dövlət modelinin formalaşmasına aparan əsas addımlardandır.
Rəqəmsal transformasiyanın uğuru insan kapitalı olmadan mümkün deyil. Çıxış zamanı bu sahədə kadr hazırlığının gücləndirilməsinin vacibliyi də vurğulandı. Gənclərin informasiya texnologiyaları, proqramlaşdırma və analitik düşüncə bacarıqlarına yiyələnməsi gələcəkdə qurulan sistemlərin real işləkliyini təmin edəcək. Texnologiya yalnız onu anlayan və düzgün istifadə edən insanlar olduqda faydalı nəticə verir.
Digər tərəfdən, yeni rəqəmsal mühitin formalaşması təhlükəsizlik məsələlərini də gündəmə gətirir. Dövlət başçısının yanaşmasında informasiya təhlükəsizliyi ayrıca prioritet kimi çıxış edir. Rəqəmsal sistemlər nə qədər genişlənirsə, onların qorunması da bir o qədər əhəmiyyətli olur. Bu səbəbdən yeni arxitektura etibarlılıq və davamlılıq prinsipləri üzərində qurulmalıdır.
Nəticə etibarilə, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” vahid fəaliyyət planı ölkənin yalnız texnoloji deyil, institusional inkişafına yönəlmiş strateji sənəd kimi dəyərləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi yanaşmalar göstərir ki, məqsəd texnologiyanı məqsəd kimi yox, inkişaf üçün vasitə kimi istifadə etməkdir. Bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə daha çevik dövlət idarəçiliyinin və daha müasir cəmiyyətin formalaşmasına zəmin yaradır.
Sahib Şükürov
YAP Göyçay rayon təşkilatının sədri