Azərbaycanın yeni rəqəmsal inkişaf strategiyası - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı müasir dövrdə ölkənin inkişaf strategiyasını müəyyən edən fundamental və konseptual xarakter daşıyan siyasi-strateji məruzə kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısının çıxışı qlobal miqyasda sürətlə dəyişən texnoloji mühit fonunda Azərbaycanın milli maraqlarının qorunması, iqtisadi dayanıqlığının möhkəmləndirilməsi və dövlət idarəçiliyinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldilməsi baxımından mühüm istiqamətləri özündə ehtiva edir. Prezident çıxışında açıq şəkildə bəyan etmişdir ki, rəqəmsallaşma artıq alternativ seçim deyil, qaçılmaz inkişaf yoludur və bu prosesə vaxtında və sistemli şəkildə qoşulmayan dövlətlər gələcəkdə ciddi çağırışlarla üzləşə bilərlər.

Dövlət başçısı çıxışında vurğulamışdır ki, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planı ayrı-ayrı qurumların lokal təşəbbüsləri əsasında deyil, mərkəzləşdirilmiş, əlaqələndirilmiş və strateji yanaşma əsasında formalaşdırılmışdır. Bu planın əsas məqsədi ölkədə rəqəmsal transformasiyanı parçalanmış şəkildə deyil, vahid ekosistem çərçivəsində həyata keçirmək, dövlət idarəçiliyində, iqtisadiyyatın bütün sahələrində və sosial müstəvidə rəqəmsal texnologiyaların tətbiqini sistemli hala gətirməkdir. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, rəqəmsal arxitektura anlayışı təkcə informasiya texnologiyalarının tətbiqini deyil, eyni zamanda idarəetmə mədəniyyətinin, qərar qəbuletmə mexanizmlərinin və institusional münasibətlərin yenilənməsini nəzərdə tutur.

Çıxışda qlobal texnoloji proseslərə geniş şəkildə toxunulmuşdur. Prezident bildirmişdir ki, süni intellekt, böyük həcmli məlumatların emalı, bulud texnologiyaları və rəqəmsal platformalar müasir dünyada iqtisadi gücün və siyasi təsirin əsas amillərindən birinə çevrilmişdir. Bu texnologiyaların tətbiqi yalnız istehsal və xidmət sahələrində deyil, dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında, sosial proseslərin idarə olunmasında və milli təhlükəsizliyin təmin edilməsində də mühüm rol oynayır. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, Azərbaycan bu proseslərdə passiv müşahidəçi deyil, fəal iştirakçı olmalı, yeni texnologiyaları idxal edən deyil, onları tətbiq edən və gələcəkdə ixrac edə bilən ölkə kimi formalaşmalıdır.

Prezident İlham Əliyev çıxışında rəqəmsal infrastrukturun inkişafını vahid fəaliyyət planının əsas sütunlarından biri kimi təqdim etmişdir. O bildirmişdir ki, güclü və dayanıqlı rəqəmsal infrastruktur olmadan rəqəmsal transformasiyanın real nəticələrindən danışmaq mümkün deyil. Bu baxımdan data mərkəzlərinin yaradılması, onların enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, fiber-optik şəbəkələrin ölkə üzrə genişləndirilməsi və beynəlxalq rəqəmsal bağlantıların gücləndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Prezident qeyd etmişdir ki, Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi ölkəni regionda rəqəmsal tranzit və məlumat mərkəzi rolunu oynayan mühüm qovşağa çevirə bilər və bu potensialdan səmərəli istifadə edilməlidir.

Çıxışda dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması məsələsi xüsusi diqqət mərkəzində olmuşdur. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, rəqəmsal texnologiyalar dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılmasına, insan amilindən asılılığın azaldılmasına və vətəndaş məmnunluğunun yüksəldilməsinə xidmət etməlidir. Elektron xidmətlərin genişləndirilməsi, dövlət orqanları arasında məlumat mübadiləsinin vahid platforma üzərindən həyata keçirilməsi və qərarların məlumat əsaslı qəbul edilməsi idarəetmənin effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaqdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, rəqəmsal idarəetmə korrupsiya risklərinin azaldılmasında da mühüm rol oynayır və bu sahədə ardıcıl tədbirlərin görülməsi vacibdir.

Prezident çıxışında institusional koordinasiya və rəqəmsal məsuliyyət məsələlərinə də toxunmuşdur. O bildirmişdir ki, vahid fəaliyyət planının icrası zamanı hər bir dövlət qurumu öz məsuliyyətini dəqiq dərk etməli, rəqəmsal təşəbbüslər ümumi strategiya ilə uzlaşdırılmalıdır. Ayrı-ayrı sistemlərin bir-biri ilə uyğunluğunun təmin edilməsi, məlumatların standartlaşdırılması və təhlükəsizliyinin qorunması yeni rəqəmsal arxitekturanın əsas tələblərindən biridir. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, bu sahədə pərakəndəlik və koordinasiyasızlıq yol verilə bilməz və dövlət bu prosesi mərkəzləşdirilmiş şəkildə nəzarətdə saxlamalıdır.

Çıxışın mühüm istiqamətlərindən biri də insan kapitalının inkişafı ilə bağlı olmuşdur. Prezident qeyd etmişdir ki, ən müasir texnologiyalar belə, peşəkar və bilikli kadrlar olmadan effektiv nəticə verə bilməz. Bu baxımdan təhsil sisteminin rəqəmsal bacarıqların formalaşdırılmasına uyğunlaşdırılması, informasiya texnologiyaları və süni intellekt sahəsində ixtisaslaşmış kadr hazırlığının genişləndirilməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, gənclərin rəqəmsal savadlılığının artırılması, innovativ düşüncə tərzinin təşviqi Azərbaycanın uzunmüddətli inkişafının əsas təminatlarından biridir.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədəki çıxışı rəqəmsal transformasiyanı Azərbaycanın milli inkişaf strategiyasının mərkəzinə yerləşdirən konseptual və proqram xarakterli çıxışdır. Bu çıxışda rəqəmsallaşma təkcə texnoloji yenilənmə kimi deyil, dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi və ölkənin qlobal rəqabət qabiliyyətinin artırılması üçün əsas alət kimi təqdim olunur. Dövlət başçısının müəyyən etdiyi bu strateji xətt Azərbaycanın yaxın illərdə dayanıqlı, innovativ və rəqəmsal əsaslı inkişaf modelinə keçidini təmin etməyə yönəlmişdir və ölkənin gələcək inkişafında mühüm yol xəritəsi rolunu oynayır.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini