Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə dəstək prinsiplərinə əsaslanır. Hər iki ölkə müxtəlif coğrafi regionlarda yerləşsə də, oxşar tarixi mərhələlərdən keçmiş, mürəkkəb siyasi proseslər yaşamış və müstəqilliklərini bərpa etdikdən sonra dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atmışdır. Bu amillər Bakı ilə Belqrad arasında siyasi dialoqun və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə zəmin yaratmışdır.
Diplomatik münasibətlərin formalaşması
Azərbaycan ilə Serbiya arasında diplomatik münasibətlər 1997-ci ildə qurulmuşdur. O vaxtdan etibarən iki ölkə arasında siyasi təmaslar intensiv xarakter almış, qarşılıqlı rəsmi səfərlər və yüksək səviyyəli görüşlər keçirilmişdir. Dövlət və hökumət başçılarının qarşılıqlı səfərləri münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsinə töhfə vermişdir. İki ölkə arasında müxtəlif sahələri əhatə edən sənədlər və sazişlər imzalanmışdır. Diplomatik münasibətlərin inkişafında parlamentlərarası əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Hər iki ölkənin qanunverici orqanlarında dostluq qrupları fəaliyyət göstərir və bu, siyasi dialoqun davamlılığını təmin edir.
Siyasi əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək
Azərbaycan və Serbiya beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipinə sadiqdir. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir. Bu qarşılıqlı dəstək ikitərəfli münasibətlərin əsas sütunlarından biridir. Tərəflər regional sabitlik və təhlükəsizlik məsələlərində də əməkdaşlıq edir. Müxtəlif beynəlxalq və regional platformalarda keçirilən görüşlər siyasi əlaqələrin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
İqtisadi və ticarət əlaqələri
İqtisadi əməkdaşlıq Azərbaycan ilə Serbiya arasında münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır və bu baxımdan Serbiya ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri genişdir. Bundan əlavə, tikinti, kənd təsərrüfatı, sənaye, nəqliyyat və logistika sahələrində də əməkdaşlıq imkanları mövcuddur. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması məqsədilə birgə biznes forumları və iqtisadi komissiya iclasları keçirilir. Qarşılıqlı investisiya imkanlarının araşdırılması və sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulması iqtisadi münasibətlərin inkişafına təkan verir.
Humanitar və mədəni əlaqələr
Azərbaycan və Serbiya xalqları arasında humanitar və mədəni əlaqələr də inkişaf etməkdədir. Təhsil, elm, mədəniyyət və idman sahələrində əməkdaşlıq münasibətlərin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Tələbə mübadiləsi proqramları, mədəni tədbirlər və sərgilər iki xalq arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirir. Serb və Azərbaycan mədəniyyətinin təqdim olunduğu tədbirlər, konsert proqramları və rəsmi mədəni günlər xalqlar arasında dostluq münasibətlərini daha da dərinləşdirir. Bu əməkdaşlıq yalnız rəsmi səviyyədə deyil, ictimai və akademik müstəvidə də inkişaf edir.
Enerji və infrastruktur sahəsində əməkdaşlıq
Enerji sahəsi ikitərəfli münasibətlərdə xüsusi yer tutur. Azərbaycan zəngin enerji resurslarına malikdir və Avropa ölkələri ilə enerji əməkdaşlığını genişləndirir. Serbiya isə enerji təchizatının şaxələndirilməsində maraqlıdır. Bu baxımdan iki ölkə arasında enerji layihələri üzrə əməkdaşlıq mühüm perspektivə malikdir. Eyni zamanda, infrastruktur layihələri və tikinti sektorunda da əməkdaşlıq mövcuddur. Serb şirkətləri Azərbaycanda müxtəlif layihələrdə iştirak etmiş, yol və digər infrastruktur obyektlərinin tikintisində fəaliyyət göstərmişdir.
Gələcək perspektivlər
Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər sabit və yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Mövcud siyasi iradə və qarşılıqlı etimad gələcəkdə əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə imkan yaradır. Xüsusilə enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, turizm və təhsil sahələrində yeni layihələrin həyata keçirilməsi mümkündür. Qlobal və regional çağırışlar fonunda iki ölkə arasında əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi qarşılıqlı maraqlara cavab verir. Bu münasibətlər yalnız dövlətlərarası əlaqələrlə məhdudlaşmır, eyni zamanda xalqlar arasında dostluğun və tərəfdaşlığın inkişafına xidmət edir.
Nəticə
Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında ikitərəfli münasibətlər siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə dinamik şəkildə inkişaf edir. Qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüquqa sadiqlik prinsiplərinə əsaslanan bu əlaqələr gələcəkdə daha da möhkəmlənə bilər. Hər iki ölkənin strateji maraqları və ortaq dəyərləri onların əməkdaşlığını davamlı və perspektivli edir.
Kərimli Elvin Müslüm oğlu
YAP Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı