Seçki önəsi Ermənistan – BAXIŞ BUCAĞI

Vəd, tənqid və gözlənti arasında

Ermənistanda parlament seçkilərinə üç aydan bir qədər çox vaxt qalıb. Ölkənin əsas siyasi qüvvələri təkcə parlamentə deyil, həm də baş nazirliyə namizədlərini irəli sürməyə başlayıblar. Onların arasında demək olar ki, yeni simalar yoxdur. Bu arada seçicilər nə keçmiş, nə də hazırkı hakimiyyətlə əlaqəsi olmayan siyasətçiləri gözləyirlər. Özünü "Həyat naminə ölkə" partiyası ilə əlaqəli olan qondarma “dqr”in keçmiş “dövlət naziri” Ruben Vardanyan 17 yanvarda Azərbaycan məhkəməsi tərəfindən 20 il həbs cəzasına məhkum edilib.

Hakim Mülki Müqavilə (MM) partiyası 7 iyuna təyin olunmuş parlament seçkiləri üçün namizəd seçiminin birinci mərhələsini başa çatdırıb. 932 nümayəndə öz aralarından 50 namizədi seçki siyahısına daxil etmək üçün seçib. İlk beşliyə Baş nazir Nikol Paşinyan (894 səs), müdafiə naziri Suren Papikyan (780), iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan (765), xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan (743) və Partiya İdarə Heyətinin sədr müavini Vaaqn Aleksanyan (697) daxil olub. Dövlət Dumasının fraksiya katibi Artur Ovannisyan vurğulayıb ki, 38 nümayəndə Paşinyana səs verməyib, çünki partiya daxilində demokratiya hökm sürür. "Bu, Ermənistanın siyasi tarixində şəffaflıq və demokratiya baxımından görünməmiş bir hadisə idi. Ümid edirəm ki, digər siyasi qüvvələr də buna bənzər tədbirlər təşkil edəcəklər", - Ovannisyan deyib.

Hər halda, Parlamentin seçilmiş 50 üzvü mart ayında kampaniya keçirməlidir və bundan sonra onların partiya yoldaşları hansının Ermənistanın baş naziri olmağa ən layiqli olduğuna qərar verəcəklər. Lakin Paşinyan artıq bir başlanğıc edib - həyat yoldaşı Anna Hakobyan artıq rəsmi olaraq evləndiklərini, vətəndaş nikahında olmadığını açıqlayıb. Əks halda, hakim partiya dəyişməz olaraq qalır. O, Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin inkişaf etdirilməsini və "Əsl Ermənistan" və "Sülhün Kəsişməsi" adlandırılan "Tramp Yolu"nun qurulmasını müdafiə edir.

Bu arada, oliqarx Samvel Karapetyanın müdafiəsi üçün "Po-Naşemu" (Bizim Yolumuz) hərəkatının təməlləri üzərində qurulan "Güclü Ermənistan" onu baş nazirliyə namizəd kimi təsdiqləyib. Hazırkı Ermənistan qanunvericiliyi bunu qadağan edir, çünki namizəd son dörd il ərzində yalnız Ermənistan vətəndaşlığına malik olmalı və respublikada yaşamalıdır. Karapetyan Ermənistan pasportundan əlavə, Rusiya pasportuna malikdir və əsasən Rusiyada yaşayıb.

Güclü Ermənistan bu cür nüanslardan narahat deyil. Seçki siyahısının lideri və oliqarxın qardaşı oğlu Narek Karapetyanın dediyi kimi, partiya seçkilərdən sonra parlamentdə yerlərin əksəriyyətini qazanacaq və sonra Ermənistan qanunlarını yenidən yazacaq. "Bu gün məğlubiyyətdən qorxan zəif bir baş nazir gördüm. Paşinyan artıq Samvel Karapetyanın Ermənistanın növbəti baş naziri olacağını bilir və o, bunun qarşısını almağın yollarını axtarır", - Narek Karapetyan bildirib.

Karapetyanın partiyası, digər məsələlərlə yanaşı, 300.000 yeni iş yeri yaratmaq, kiçik biznes üçün vergiləri ləğv etmək, dərmanların qiymətini 20% azaltmaq və mənzil tikintisini dəstəkləmək vədləri ilə seçiciləri cəlb etməyi planlaşdırır. Eyni zamanda, Güclü Ermənistan "Tramp Yolu" layihəsini dəstəkləyib.

Lakin, dekabr ayında keçirilən “Gallup sorğusu”na görə, "Bizim Yolumuz" hərəkatı ermənilərin yalnız 7,5%-nin dəstəyini qazanıb. Digər bir erməni oliqarxı Qaqik Tsarukyan, onun “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının (əhalinin 4,5%-i) "Ermənistan üçün Təklif" proqramı ilə seçkilərdə iştirak edəcəyini açıqlayıb. "Mən həqiqətən siyasi və sosial “Nuh Gəmisi” yaratmaq niyyətindəyəm - ən yaxşı təkliflərin, ideyaların və həll yollarının toplanacağı, hər kəsin öz yerini, öz səbəbini və ölkəyə faydalı olmaq üçün yolunu tapacağı bir yer. Nuh xilas və dirçəliş yolunu gördüyü kimi, biz də bu gün eyni şeyi etməyə çalışmalıyıq", - Tsarukyan bildirib.

Bu təklif artıq “Ana Ermənistan” və “Həyat üçün Ölkə” partiyaları tərəfindən qəbul edilib. Onların necə əməkdaşlıq edəcəkləri hələlik məlum deyil. Çiçəklənən Ermənistanın mətbuat xidməti təşkilatın seçki ittifaqları yaratmaq niyyətində olmadığını vurğulayıb. Diqqətəlayiq haldır ki, "Ana Ermənistan" keçmiş prezident Robert Köçəryanla, "Həyat üçün Ölkə" isə 17 yanvarda Azərbaycan məhkəməsi tərəfindən 20 il həbs cəzasına məhkum edilmiş Ruben Vardanyanla əlaqələndirilir.

Yeni siyasi qüvvələr arasında "Hamıya Qarşı" partiyası da varlığını açıqlayıb. 2026-cı ilin əvvəlindən bəri partiyaya təxminən 500 nəfər qoşulub. Liderlərindən biri olan İşxan Gevorqyan bildirib ki, bunlar parlamentdə sabit çoxluq haqqında qanunu ləğv etmək və seçki həddini aşağı salmaq istəyən müxtəlif siyasi baxışlara malik insanlardır. Onlar islahatlarını başa vurduqdan 100 gün sonra yeni seçkilər keçirəcəklərinə söz verirlər.

Robert Köçəryanın "Ermənistan Alyansı", ilk prezident Levon Ter-Petrosyanın Erməni Milli Konqresi, İrəvan meri Hayk Marutyanın Yeni Qüvvəsi və keçmiş baş nazir Aram Sarkisyanın "Respublikası" seçkilərdə iştirak etmək niyyətlərini açıqlayıblar. 2025-ci ildə keçirilən sorğulara əsasən, onlar parlamentdə çoxluq uğrunda deyil, seçki həddini aşmaq üçün yarışacaqlar. Partiyalar üçün bu, 4%, bloklar üçün isə 6% təşkil edir. Güclü Ermənistanın istədiyi kimi, Ermənistan Konstitusiyasını dəyişdirmək üçün deputatların səslərinin üçdə ikisini təmin etmək lazımdır. Karapetyanın partiyasının uğur qazanması ehtimalı azdır. Əksinə, müxalifət daxilində liderlik uğrunda mübarizə aparacaq. Buna görə də, seçkilərdə onun əsas rəqibləri Köçəryanın, Tsarukyanın və digərlərinin təşkilatları olacaq, çünki onlar eyni elektoratı bölüşürlər. Eyni zamanda, parlamentdə prinsipial olaraq yeni qüvvələr yarana bilər, çünki "keçmiş" qüvvələrə qarşı olanlara tələbat var, amma Paşinyana yox. Eyni zamanda, seçkilər fevral ayında keçirilsəydi, çox güman ki, indiki hakimiyyət qalib gələrdi.

V.VƏLİLİ