Azərbaycan və Serbiya: siyasi, iqtisadi və mədəni əməkdaşlığın strateji əhəmiyyəti - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası və Serbiya Respublikası arasındakı münasibətlər qarşılıqlı hörmət, etimad və beynəlxalq hüquqa sadiqlik prinsipləri üzərində qurulub. Suverenlik və ərazi bütövlüyünə hörmət iki ölkənin əlaqələrinin əsas təməl daşıdır. Bu yanaşma Bakı ilə Belqrad arasında dayanıqlı və ardıcıl əməkdaşlığın inkişafına imkan yaradır.

Diplomatik əlaqələr 1997-ci ildə qurulsa da, sonrakı illərdə bu münasibətlər daha geniş məzmun qazanaraq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Dövlət başçıları və hökumət nümayəndələri arasındakı qarşılıqlı səfərlər, yüksək səviyyəli görüşlər siyasi dialoqun intensiv və məqsədyönlü olduğunu göstərir. Serbiyanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsi və Azərbaycanın Serbiyanın suverenliyinə hörmətini nümayiş etdirməsi ikitərəfli münasibətlərin etibarlı və qarşılıqlı dəstəyə əsaslanan formatda inkişafına böyük töhfə verir.

Prezidentlər İlham Əliyev və Aleksandar Vuçiç arasındakı mütəmadi görüşlər Azərbaycan–Serbiya münasibətlərini formal çərçivədən çıxararaq strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə daşıyıb. Bu görüşlər enerji, nəqliyyat, investisiya və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün konkret təşəbbüsləri önə çıxarır və birgə layihələrin perspektivlərini dəyərləndirməyə imkan verir.

İqtisadi sahədə əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ticarət dövriyyəsinin artması və biznes dairələri arasındakı əlaqələrin genişlənməsi bu dinamikanın əyani göstəricisidir. Enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyması strateji əhəmiyyət kəsb edir.

İnfrastruktur və tikinti sahəsində əməkdaşlıq da diqqətəlayiqdir. Azərbaycan şirkətlərinin Serbiyada yol və nəqliyyat layihələrində iştirakı iqtisadi əlaqələrin real nəticələr verdiyini göstərir. Bu, tərəfdaşlığın yalnız plan və sənədlərlə məhdudlaşmadığını, konkret layihələr üzərində qurulduğunu təsdiqləyir.

Hər iki dövlət Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirir. Qlobal və regional təhlükəsizlik, enerji təhlükəsizliyi, davamlı inkişaf və multikulturalizm sahələrində mövqelərin yaxınlığı siyasi dialoqun möhkəm əsas üzərində qurulduğunu göstərir.

Azərbaycan–Serbiya münasibətləri yalnız siyasi və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmır. Təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlıq da güclü şəkildə inkişaf edir. Tələbə mübadiləsi proqramları, birgə mədəni tədbirlər və humanitar layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı və yaxınlaşmanı artırır. Multikultural dəyərlərə hörmət və zəngin tarixi-mədəni irs humanitar diplomatiyanın davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir.

15 fevral 2026-cı il tarixində Prezident İlham Əliyev Belqrada rəsmi səfər etmiş, səfər çərçivəsində bir sıra yüksək səviyyəli görüşlər keçirmişdir. Dövlət başçıları birgə mətbuat konfransında qarşılıqlı əməkdaşlığın gələcək inkişaf perspektivlərini müzakirə etmiş, strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndiriləcəyini vurğulamışdır.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan və Serbiyanın dost və tərəfdaş ölkələr olduğunu, daim bir-birinə dəstək göstərdiyini bildirmişdir. O, Serbiyanın Dövlətçilik Günü münasibətilə həm Prezident Vuçiçi, həm də Serbiya xalqını təbrik edərək bu münasibətlərin tarixi əsaslara söykəndiyini xüsusi vurğulamışdır. Səfər çərçivəsində iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji sahəsində birgə layihələrin icrası və investisiya təşəbbüslərinin artırılması müzakirə olunmuşdur. İlk dəfə keçirilmiş Strateji Tərəfdaşlıq Şurası isə əlaqələrin institusional səviyyədə inkişafına xidmət edir və siyasi, iqtisadi, enerji və nəqliyyat sahələrində qarşılıqlı maraqların reallaşdırılması üçün platforma yaradır.

Prezident İlham Əliyev həmçinin qarşılıqlı səfər və görüşlərin gələcəkdə də davam edəcəyini, əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyini qeyd etmiş və Prezident Vuçiçin Azərbaycana dəvətini yüksək qiymətləndirmişdir. Bu, iki ölkə arasında uzunmüddətli dialoqun və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın davamlı xarakter alacağına dair açıq siqnaldır.

Azərbaycan–Serbiya münasibətləri siyasi etimad, iqtisadi maraqların uzlaşdırılması və beynəlxalq hüquqa hörmət prinsipləri əsasında inkişaf edir. Enerji, ticarət, investisiya, təhsil və humanitar sahələrdə strateji əməkdaşlıq modeli Cənubi Qafqaz və Balkanlar arasında körpü rolunu oynayır və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Gələcəkdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi iki ölkə üçün yeni imkanlar açacaqdır.

İlhamə Qəsəbova

YAP Yasamal rayonu AMEA Folklor İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent