Azərbaycan-Serbiya strateji tərəfdaşlığı yeni mərhələyə qədəm qoyur

Azərbaycan-Serbiya əlaqələri ildən-ilə uğurla inkişaf edir, münasibətlərimiz strateji tərəfdaşlıq, dostluq, qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanır. Azərbaycan Serbiyanın, Serbiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü suverenliyini və sərhədlərin toxunulmazlığını dəstəkləyir. Siyasi dialoqun yüksək səviyyədə olması iki ölkə liderlərinin siyasi iradəsi və müdrik uzaqgörənliyindən, əməkdaşlığa verdikləri böyük önəmdən irəli gəlir. Ölkələrimiz beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində uğurlu əməkdaşlıq edir, əhəmiyyətli məsələlərin həllində bir-birinə dəstək verir. Ölkələr arasında əlaqələrin inkişafına təkan verən mühüm amillərdən biri də Belqradın Azərbaycanın müstəqilliyini ilk tanıyan dövlətlər sırasında olmasıdır.

Belə ki, Serbiya ilə Azərbaycan arasında diplomatik əlaqələr 1997-ci ilin avqust ayının 21-də qurulub. Bu əlaqələr hər iki ölkə başçılarının qarşılıqlı səfərləri və bu zaman imzalanan mühüm sənədlərin icrası nəticəsində inkişaf edir.

Fevralın 15-də Serbiyaya rəsmi səfəri zamanı Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi bəyanatlar bu tərəfdaşlığın həm siyasi fəlsəfəsini, həm də praktik istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, iki ölkə rəhbərlərinin təmasları uzun illərə söykənir, qarşılıqlı anlaşma və dostluq mühiti siyasi dialoqun effektivliyini artırır. O, Serbiya xalqının tarix boyu dövlət suverenliyinin qorunması uğrunda göstərdiyi qətiyyətli mövqeyini yüksək qiymətləndirərək, Prezident Vuçiçin dövlət maraqlarını hər şeydən üstün tutan lider kimi ölkəsinin inkişafına mühüm töhfə verdiyini bildirdi. Bu qiymətləndirmə təkcə diplomatik nəzakət deyil, siyasi reallığın etirafı idi: suverenlik və milli maraqlara sadiqlik hər iki dövlətin inkişaf modelinin əsas sütunudur.

Səfər çərçivəsində keçirilən Azərbaycan–Serbiya Strateji Şurasının ilk iclası tərəfdaşlığın institusional çərçivəsini möhkəmləndirdi. İlham Əliyev gələcək üçün açıq və konkret planların mövcudluğunu bəyan edərək siyasi dialoqun dərinləşdirilməsini, energetika və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsini, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsini və birgə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsini əsas prioritetlər kimi müəyyənləşdirdi. Bu yanaşma münasibətlərin situativ maraqlara deyil, uzunmüddətli strateji baxışa əsaslandığını göstərir.

Enerji əməkdaşlığı Bakı–Belqrad münasibətlərinin aparıcı istiqaməti kimi formalaşır. Azərbaycan artıq Serbiyaya təbii qaz ixrac edir və bu həcmlərin artırılması barədə qərar tərəfdaşlığın dərinləşdiyini təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, qazın elektrik enerjisinə çevrilməsi Serbiyanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək, eyni zamanda yeni ixrac imkanları yaradacaq. Azərbaycanın enerji sektorunda artan ixrac potensialı, bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi və 2032-ci ilə qədər əlavə güclərin yaradılması planı bu əməkdaşlığın perspektivlərini daha da genişləndirir.

İnvestisiya sahəsində də tərəflərin maraqları üst-üstə düşür. Azərbaycan Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə yatırmağa hazır olduğunu bəyan edib. Elektrik stansiyalarının tikintisi və enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi layihələri iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, müsbət investisiya mühiti və həyata keçirilən islahatlar Serbiyanı etibarlı iqtisadi tərəfdaşa çevirib. Bu fakt iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin yalnız ticarət mübadiləsi deyil, uzunmüddətli inkişaf layihələri üzərində qurulduğunu nümayiş etdirir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq Avrasiya məkanında yeni bağlantı xətlərinin formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycan Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizinin mühüm həlqəsi kimi çıxış edir, Serbiya isə Avropanın logistika sistemində strateji mövqeyə malikdir. Bu coğrafi sinerji iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi və regionlararası əməkdaşlığın genişlənməsi üçün mühüm imkanlar yaradır.

Humanitar və ictimai diplomatiya sahəsində münasibətlərin paralel inkişafı siyasi tərəfdaşlığa sosial dayanıqlıq qazandırır. Mədəniyyət, təhsil və ictimai mübadilə proqramları xalqlar arasında qarşılıqlı etimadı gücləndirir, liderlər səviyyəsində qurulan siyasi dialoqun cəmiyyətlərarası təmələ söykənməsini təmin edir.

İlham Əliyevin səfər zamanı səsləndirdiyi “bizim gələcək üçün açıq-aydın planlarımız var” fikri əslində Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin strateji məntiqini ifadə edir. Bu məntiq emosional ritorikadan uzaq, praqmatik əməkdaşlığa əsaslanan, qarşılıqlı fayda prinsipini rəhbər tutan və suverenlik anlayışını mərkəzə qoyan siyasi modeldir. Prezident Vuçiçin də Azərbaycanla əməkdaşlığı Serbiyanın iqtisadi və enerji sabitliyi üçün mühüm faktor kimi dəyərləndirməsi tərəfdaşlığın qarşılıqlı xarakter daşıdığını göstərir.

İki lider arasında formalaşmış şəxsi dostluq münasibətləri bu tərəfdaşlığa əlavə dinamika verir. Müntəzəm təmaslar, təşəbbüslərə açıq dəstək və ortaq strateji baxış Bakı ilə Belqrad arasında siyasi dialoqun səmimiliyini və effektivliyini artırır. İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri zamanı səsləndirdiyi “biz bir-birimizi yaxından tanıyırıq, səmimi söhbətlər aparırıq və dostluq münasibətlərimiz var” fikri bu münasibətlərin mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir.

Azərbaycan ilə Serbiya arasında formalaşan tərəfdaşlıq modeli müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşılıqlı hörmət və strateji praqmatizmin uğurlu nümunəsi kimi çıxış edir. Enerji təhlükəsizliyi, investisiya əməkdaşlığı, nəqliyyat bağlantıları və siyasi dialoq üzrə əldə olunan nəticələr göstərir ki, Bakı–Belqrad xətti regional sabitlik və iqtisadi inkişaf üçün mühüm faktor rolunu oynayır. Bu tərəfdaşlıq yalnız iki ölkənin maraqlarına xidmət etmir, həm də daha geniş coğrafiyada əməkdaşlıq və sabitlik mühitinin möhkəmlənməsinə töhfə verir.

Dövlətlər arasında mövcud olan bu əməkdaşlıq modeli regionda sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verir və gələcəkdə daha geniş miqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.

Saleh Məhərrəmov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Oğuz rayon təşkilatının sədri