Azərbaycan və Serbiya perspektivləri

Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər son illərdə məqsədyönlü, sistemli və çoxşaxəli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Bu münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmayıb, eyni zamanda iqtisadiyyat, energetika, nəqliyyat, humanitar sahə, təhsil və mədəniyyət istiqamətlərini əhatə edən kompleks və dayanıqlı əməkdaşlıq modelinə çevrilib. Hər iki ölkə, tarixi, mədəni və strateji baxışlar baxımından bir-birinə yaxın mövqedə dayanaraq qarşılıqlı maraqların qorunmasını əsas prioritet hesab edir. Siyasi sahədə tərəflər arasında müntəzəm yüksək səviyyəli səfərlər, hökumətlərarası iclaslar, nazirlər və dövlət rəsmiləri səviyyəsində məsləhətləşmələr həyata keçirilir. Bu görüşlər zamanı regional təhlükəsizlik, beynəlxalq münasibətlər, enerji siyasəti, iqtisadi inteqrasiya və qlobal çağırışlar müzakirə olunur. Hər iki dövlət beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə sadiq qalaraq, qarşılıqlı dəstəyi və siyasi həmrəyliyi prioritet hesab edir. Bu, həmçinin sülhün, sabitliyin və regionda etibarlı əməkdaşlıq mühitinin yaradılmasına xidmət edir. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin institusional əsasını formalaşdırır. Hər iki ölkə müxtəlif beynəlxalq platformalarda bir-birinin mövqelərini müdafiə edərək qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə imkan yaradır. Bu həm də regional problemlərin həllinə, qlobal təhlükəsizlik təşəbbüslərinin dəstəklənməsinə və qarşılıqlı maraqların təşviqinə töhfə verir. İqtisadi sahədə əməkdaşlıq münasibətlərin aparıcı istiqamətlərindən biridir. Enerji sektoru tərəfdaşlığın strateji əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan Avropada etibarlı enerji təchizatçısı kimi mühüm rol oynayır, Serbiya isə regionda enerji layihələrinin təşkili və koordinasiyasında fəal iştirak edir. Bundan əlavə, sənaye, kənd təsərrüfatı, tikinti, turizm, informasiya texnologiyaları, logistika və digər sahələrdə əməkdaşlıq imkanları da genişlənməkdədir. Birgə müəssisələrin yaradılması, texnologiya transferi və innovativ layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsini təmin edir. Bu, həm də regionda rəqabətqabiliyyətli bazarın formalaşmasına və yeni iş yerlərinin açılmasına imkan yaradır. Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq regional inteqrasiyanın güclənməsində mühüm rol oynayır. Beynəlxalq dəhlizlər çərçivəsində birgə fəaliyyət ticarət dövriyyəsinin artmasına, ixrac və idxal imkanlarının genişlənməsinə, həmçinin region ölkələri arasında nəqliyyat və tranzit infrastrukturlarının optimallaşdırılmasına şərait yaradır. Bu sahədə əməkdaşlıq həm də Avropa və Asiya bazarlarını birləşdirən strateji körpü rolunu oynayır. Humanitar və mədəni əlaqələr Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin sosial əsasını təşkil edir. Mədəniyyət günləri, sərgilər, konsert proqramları, ədəbi layihələr, teatr və film festivalları xalqlar arasında mənəvi yaxınlığı möhkəmləndirir. Bu tədbirlər qarşılıqlı hörmət və tolerantlıq mühitinin formalaşmasına, eləcə də vətəndaşlar arasında sivilizasiyalararası dialoqun inkişafına xidmət edir. Təhsil sahəsində əməkdaşlıq münasibətlərin uzunmüddətli perspektivini təmin edən əsas faktorlardan biridir. Universitetlərarası müqavilələr, tələbə və müəllim mübadiləsi proqramları, birgə elmi tədqiqatlar intellektual potensialın artırılmasına, gənc kadrların yetişdirilməsinə və elm sahəsində innovativ əməkdaşlığın güclənməsinə şərait yaradır. Bu, həmçinin gələcək liderlərin yetişdirilməsi və ölkələr arasında strateji əlaqələrin möhkəmlənməsi üçün mühüm bazadır. Diaspor təşkilatları, qeyri-hökumət qurumları və ictimai birliklər Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin inkişafında əvəzolunmaz rol oynayır. Onların fəaliyyəti xalqlar arasında sosial körpülərin qurulmasına, humanitar və mədəni layihələrin genişlənməsinə və ictimai diplomatiyanın güclənməsinə xidmət edir. Bu isə, uzunmüddətli əməkdaşlığın sosial dayaqlarını təmin edir. Münasibətlərin gələcək inkişafında qlobal çağırışlara uyğunlaşma xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Rəqəmsal transformasiya, yaşıl enerji, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə və davamlı inkişaf sahələrində birgə təşəbbüslər tərəfdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırır. Bu, həm də regionda ekoloji balansın qorunması, sosial rifahın yüksəldilməsi və innovasiya əsaslı iqtisadiyyatın inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır. Ümumilikdə, Azərbaycan–Serbiya münasibətləri qarşılıqlı hörmət, siyasi iradə, strateji baxış və çoxşaxəli əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan kompleks model kimi formalaşıb. Mövcud potensial və siyasi iradə göstərir ki, bu tərəfdaşlıq gələcək illərdə daha da dərinləşəcək, regional və beynəlxalq səviyyədə nümunəvi əməkdaşlıq formatına çevriləcək. Bu münasibətlər həm də regionun stabilliyi, təhlükəsizliyi və davamlı inkişafı üçün mühüm töhfə verəcəkdir.

Fərid Mustafayev

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı