Azərbaycan–Serbiya: Dostluq və strateji tərəfdaşlığın simvolu - ŞƏRH

2026-cı il Azərbaycan diplomatiyası baxımından intensiv və məhsuldar dövr kimi xarakterizə olunur. Yanvar ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində fəal iştirakı, fevral ayında Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Almaniyaya həyata keçirilən rəsmi səfərlər, eləcə də Münxen Təhlükəsizlik Konfransındakı çıxışları Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə artan nüfuzunun və fəal diplomatik xəttinin bariz göstəricisi olmuşdur.Həmin diplomatik fəallığın məntiqi davamı olaraq, fevralın 15-də Serbiyaya həyata keçirilmiş dövlət səfəri iki ölkə arasında mövcud münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu və əməkdaşlıq perspektivlərinin daha da genişləndiyini təsdiqləmişdir.

Azərbaycan ilə Serbiya arasında fəal və sistemli əməkdaşlıq xüsusilə 2010-cu ildən sonra intensiv xarakter alıb. 2013-cü ildə Bakıda imzalanmış “Dostluq münasibətləri və strateji tərəfdaşlıq haqqında” Bəyannamə münasibətlərin hüquqi-siyasi bazasını möhkəmləndirdi. Ötən müddət ərzində siyasi dialoqla yanaşı iqtisadi əlaqələr də sürətlə genişlənib. Xidmətlər sahəsində ticarət dövriyyəsinin dəfələrlə artması və imzalanmış sənədlərin sayının 60-dan çoxa çatması tərəflər arasında əməkdaşlığın institusional xarakter aldığını təsdiqləyir.

Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyev ilə Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç arasında keçirilən görüşlər və Strateji Şuranın ilk iclası münasibətlərin gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Liderlərin mətbuata bəyanatları əməkdaşlığın siyasi, iqtisadi, energetika və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək müstəvisində daha da dərinləşdirilməsi niyyətini ortaya qoydu. Xüsusilə ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərində qarşılıqlı dəstəyin vurğulanması tərəfdaşlığın strateji mahiyyətini göstərir.

Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində artan rolu bu əməkdaşlıqda xüsusi yer tutur. 2022-ci ildə Bakı ilə Avropa İttifaqı arasında enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumunun imzalanması ölkənin etibarlı enerji təchizatçısı statusunu möhkəmləndirdi. Hazırda Azərbaycan qazı Avropanın bir sıra ölkələrinə ixrac olunur və Serbiya da bu ölkələr sırasındadır.

Serbiya-Bolqarıstan qaz interkonnektorunun istifadəyə verilməsi ilə 2024-cü ildən etibarən Serbiya Azərbaycandan qaz idxal etməyə başlayıb. Hazırda illik tədarük həcmi yüz milyonlarla kubmetr səviyyəsindədir və yaxın illərdə bu rəqəmin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması planlaşdırılır. Bu isə Serbiyanın enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsi baxımından mühüm addım olmaqla yanaşı, Azərbaycanın Avropa enerji bazarındakı mövqeyini daha da gücləndirir. Bundan əlavə, qaz-turbin elektrik stansiyasının tikintisi və idarə olunması üzrə razılaşmalar enerji sahəsində uzunmüddətli və kompleks əməkdaşlıq perspektivlərini açır.

Energetika ilə yanaşı, tərəflər iqtisadiyyat, nəqliyyat, hərbi-texniki sahə, media, mədəniyyət, idman və sosial təminat istiqamətlərində də əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər. Birbaşa hava əlaqələrinin inkişafı və turizm potensialının artırılması istiqamətində planlar xalqlararası münasibətlərin dərinləşməsinə xidmət edəcək.

Ümumilikdə, bu səfər Azərbaycan ilə Serbiya arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərdi. Qütbləşmiş beynəlxalq mühitdə hər iki ölkənin balanslı və müstəqil siyasət yürütməsi, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq modeli qurması onların regional sabitliyə töhfəsini artırır. Səfərin nəticələri bir daha təsdiqlədi ki, Bakı ilə Belqrad arasında münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır, genişmiqyaslı və uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq platformasına çevrilməkdədir.

Rail Tağızadə

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının sədr müavini