Xocalı həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması

26 Fevral – Xocalı soyqırımı günü Azərbaycan xalqının tarixində yalnız faciə və hüzn günü deyil, həm də insanlıq əleyhinə törədilmiş ağır cinayətlərin beynəlxalq miqyasda tanıdılması uğrunda aparılan mübarizənin simvoludur. 1992-ci ilin fevral ayında Xocalı şəhərində baş verən hadisələr müharibə tarixində mülki əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş ən qəddar hücumlardan biri kimi qiymətləndirilir. Silahsız insanlar, qadınlar, uşaqlar və qocalar xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilmiş, yüzlərlə ailə məhv edilmiş, minlərlə insan doğma yurdunu tərk etməyə məcbur olmuşdur. Beynəlxalq hüquqa görə müharibə şəraitində belə mülki şəxslərin qorunması əsas prinsip hesab edilir. Lakin həmin gecə bu norma kobud şəkildə pozulmuş, insanların yalnız milli mənsubiyyətinə görə hədəfə alınması soyqırımı cinayətinin əsas əlamətlərini ortaya qoymuşdur. “Soyqırımı” anlayışı hüquqi baxımdan müəyyən bir etnik və ya milli qrupu tam və ya qismən məhv etmək məqsədilə törədilən əməlləri ifadə edir və Xocalıda baş verənlər bu anlayışın mahiyyətinə uyğun faktlarla müşayiət olunmuşdur. Şahid ifadələri, foto və video materiallar mülki əhaliyə qarşı törədilən vəhşiliklərin miqyasını açıq şəkildə sübut edir.

Faciənin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması Azərbaycan dövlətinin əsas prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Xüsusilə Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən ardıcıl siyasət nəticəsində Xocalı həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə xarici ölkələrdə keçirilən konfranslar, sərgilər, anım mərasimləri və diplomatik görüşlər faciə haqqında məlumatlılığın artmasına mühüm təsir göstərmişdir. Azərbaycanın diplomatik nümayəndəlikləri vasitəsilə müxtəlif parlamentlərdə müzakirələr aparılmış, bir sıra ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar Xocalı hadisələrinə siyasi və hüquqi qiymət vermişdir. Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında bu faciənin yalnız Azərbaycan xalqına qarşı deyil, bütövlükdə insanlığa qarşı törədilmiş cinayət olduğu dəfələrlə vurğulanmışdır. Dövlət səviyyəsində hər il keçirilən anım mərasimləri, memorial komplekslərin yaradılması və şəhid ailələrinə göstərilən diqqət də bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir.

Xocalı soyqırımı həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün ciddi xəbərdarlıqdır. Tarix göstərir ki, cəzasız qalan cinayətlər yeni faciələrin yaranmasına zəmin yaradır. Bu səbəbdən tarixi həqiqətlərin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması yalnız milli deyil, həm də qlobal məsuliyyətdir. Xocalı qurbanlarının xatirəsinin yaşadılması insan hüquqlarının müdafiəsi, sülh və ədalət prinsiplərinin möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan dövlətinin apardığı məqsədyönlü fəaliyyət nəticəsində faciə haqqında həqiqətlər getdikcə daha geniş coğrafiyada tanınır və beynəlxalq hüquqi qiymətləndirmə istiqamətində mühüm addımlar atılır. Xocalı soyqırımı insanlığın yaddaşında nifrətin və zorakılığın hansı ağır nəticələrə gətirib çıxardığını göstərən acı dərs kimi qalmaqda davam edir.

Toğrul Zeynalov

YAP Ağdam rayon təşkilatının əməkdaşı