Xocalı soyqırımı – insanlığa qarşı cinayət - ŞƏRH

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan Silahlı Qüvvələri, Rusiyanın 366-cı motoatıcı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərini işğal edərək etnik azərbaycanlılara qarşı soyqırımı törətmişdir. Bu faciə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı baş vermiş, bəşəriyyətin ən dəhşətli soyqırımı hesab olunmuşdur.

Hücumdan əvvəl, fevralın 25-i axşam saatlarından başlayaraq şəhər toplardan və ağır artilleriyadan şiddətli atəşə tutuldu. Nəticədə, fevralın 26-sı səhər saat 5 radələrində Xocalı tam alova büründü. Mühasirəyə alınmış şəhərdə qalan təqribən 2500 nəfər Xocalı sakini Ağdam rayonunun mərkəzinə çatmaq ümidi ilə şəhəri tərk etdi. Lakin Xocalı bir günün içində yer üzündən silindi.

Şəhəri tərk edən sakinlərdən 613-ü düşmən gülləsinə tuş gələrək qətliamın qurbanı oldu. Bu soyqırımı nəticəsində 63 uşaq, 106 qadın və 70 qoca olmaqla, ümumilikdə 613 nəfər Xocalı sakini qətlə yetirildi. 8 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq isə valideynlərindən birini itirdi. Düşmən gülləsinə tuş gəlib yaralanan 487 nəfərdən 76-sı uşaq idi. 1275 Xocalı sakini əsir götürüldü, 150 nəfər isə itkin düşdü.

Dövlətin və əhalinin əmlakına 1 aprel 1992-ci il tarixinə olan qiymətlərlə 5 milyard manat dəyərində ziyan vuruldu. Bu hadisə Azərbaycanda, qardaş Türkiyədə və bir sıra digər ölkələrdə "Xocalı Soyqırımı" və ya "Xocalı faciəsi" kimi anılır. Ermənistanda isə bu vəhşilik "Xocalı döyüşü" və ya "Xocalı hadisəsi" terminləri ilə ifadə olunmuşdur.

2013-cü ilin avqustuna qədər Pakistan, Kolumbiya, Rumıniya, Meksika, Çexiya, Bosniya və Herseqovina, habelə ABŞ-ın Missisipi, Men, Texas, Arkanzas, Oklahoma, İndiana, Corciya, Nyu-Cersi və Florida ştatlarının parlamentləri Xocalı Soyqırımını tanımışdır.

Azərbaycan dövləti Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uğurlu dövlət strategiyası əsasında siyasi arenada yeni üfüqlərin açılması üçün bütün imkanlardan istifadə etmişdir. 1994-cü ildə əldə edilmiş atəşkəs, gələcəkdə Qarabağın azad olunması üçün güclü ordu quruculuğuna ehtiyac olduğunu isbatladı. Siyasi varis olaraq bu şərəfli dövlətçilik təcrübəsini uğurla davam etdirən Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev, 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan 44 günlük Vətən Müharibəsi ilə "Qarabağ Azərbaycandır!" şüarını gerçəkləşdirərək xalqımıza parlaq qələbə sevinci yaşatdı.

2023-cü ildə keçirilən lokal antiterror tədbirləri zamanı, 23 saatlıq döyüşdən sonra Xankəndi, Xocavənd və Xocalı kimi yaşayış məskənləri erməni təcavüzkarlarından birdəfəlik azad olundu. Bununla da Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etdi. Ali Baş Komandanın dediyi kimi: "Mənim üçün hər bir azərbaycanlının şəhid olduğu torpaq Vətəndir!"

Şəhla Əliyeva

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı