Əyilməz ruhun abidəsi - ŞƏRH

Tarix hər bir xalqın kimliyini, mənəvi dayaqlarını və gələcəyə baxışını formalaşdıran əsas amildir. Bəzi hadisələr var ki, onlar təkcə bir dövrün deyil, bütöv bir millətin taleyini müəyyən edir. Xocalı faciəsi də Azərbaycan tarixində belə ağrılı və eyni zamanda milli iradəni möhkəmləndirən hadisələrdən biridir. Xocalı şəhərində ucaldılmış Memorial Kompleks bu faciənin xatirəsini yaşatmaqla yanaşı, Azərbaycan xalqının əyilməz ruhunu, ədalətə inamını və tarixi yaddaşa sədaqətini ifadə edir.

Xocalı soyqırımı XX əsrin ən ağır humanitar faciələrindən biri kimi yadda qalmışdır. 1992-ci ilin fevralında dinc əhaliyə qarşı törədilmiş qətliam nəticəsində yüzlərlə insan amansızcasına öldürülmüş, ailələr məhv edilmiş, uşaqlar, qadınlar və qocalar xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirilmişdir. Bu hadisə yalnız hərbi əməliyyat deyil, insanlığa qarşı cinayət idi. Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşına sağalmaz yara kimi həkk olunsa da, həmin ağrı xalqın iradəsini sarsıda bilmədi.

Xocalı şəhərində inşa edilən Memorial Kompleks bu faciənin daşlaşmış yaddaşıdır. Kompleks yalnız bir abidə deyil; o, səssiz fəryadın, itirilmiş həyatların və yarımçıq qalmış talelərin simvoludur. Buraya gələn hər bir insan daş və mərmərdən ibarət kompozisiyanın arxasında dayanan böyük mənəvi yükü hiss edir. Abidənin memarlıq həlli faciənin ağrısını, eyni zamanda xalqın dik duruşunu ifadə edir. Ucalıq və açıq məkan azadlıq ideyasını, qaranlıq çalarlar isə yaşanan müsibətin miqyasını simvolizə edir.

Memorial Kompleksin əsas məqsədi yalnız keçmişi xatırlatmaq deyil, həm də gələcək nəsillərə həqiqətləri çatdırmaqdır. Tarixi yaddaşın qorunması milli kimliyin qorunması deməkdir. Xocalı faciəsi unudulmamalıdır, çünki unutmaq ədalətsizliyə susmaq deməkdir. Kompleksdə keçirilən anım mərasimləri, məktəblilərin və gənclərin ziyarətləri milli həmrəyliyi gücləndirir, şəhidlərin xatirəsini yaşadır.

Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının sınmayan iradəsinin sınağı oldu. Ağır itkilərə baxmayaraq, xalq öz dövlətçiliyinə, torpağına və gələcəyinə inamını itirmədi. Əksinə, bu faciə milli birliyin daha da möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Xocalı Memorial Kompleksi həmin birliyin və qətiyyətin rəmzidir. Burada kədər və qürur yanaşı dayanır: kədər itirilən insanlara görə, qürur isə onların xatirəsinin yaşadılmasına və ədalət uğrunda mübarizənin davam etməsinə görə.

2020-ci ildə baş vermiş ikinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə Antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması xalqın illərlə davam edən mübarizəsinin nəticəsi idi. Bu qələbə Xocalı şəhidlərinin ruhuna ehtiramın və tarixi ədalətin təntənəsi kimi qiymətləndirilir. Xocalı şəhərində ucaldılan Memorial Kompleks artıq yalnız faciənin deyil, həm də dirçəlişin və qayıdışın simvoluna çevrilmişdir.

Memorial məkanlar sosial və mənəvi baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onlar kollektiv ağrını ümumi yaddaşa çevirir, fərdi faciələri milli tarixə daxil edir. Xocalı Memorial Kompleksi bu baxımdan Azərbaycan xalqının öz keçmişi ilə üzləşmə və onu gələcəyə daşıma mədəniyyətinin göstəricisidir. Burada səslənməyən sözlər belə dərin məna daşıyır; sükutun özü bir çağırışa çevrilir – ədalətə, insanlığa və sülhə çağırışa.

Xocalı şəhərində ucaldılmış Memorial Kompleks Azərbaycan xalqının əyilməz ruhunun parlaq ifadəsidir. O, faciənin ağrısını yaddaşda saxlayaraq gələcək nəsillərə həm xəbərdarlıq, həm də mənəvi dərs verir. Bu kompleks göstərir ki, Azərbaycan xalqı nə qədər ağır sınaqlarla üzləşsə də, öz kimliyini, ləyaqətini və azadlıq iradəsini qoruyub saxlayır. Xocalı Memorial Kompleksi bu iradənin əbədi rəmzi kimi yaşayır və xalqın tarixi yaddaşında daim ucalır.

Cəlal Həsənli

Yeni Azərbaycan Partiyası Culfa rayon təşkilatı sədrinin müavini