Azərbaycan- enerji ehtiyatlarının etibarlı tranzit mərkəzi - ŞƏRH

Müasir dünyada enerji resurslarının əldə olunması və onların beynəlxalq bazarlara təhlükəsiz şəkildə çatdırılması dövlətlərin iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır. Enerji təhlükəsizliyi artıq təkcə iqtisadi məsələ deyil, həm də beynəlxalq siyasətin vacib istiqamətlərindən biridir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası həm zəngin enerji ehtiyatlarına malik ölkə, həm də bu ehtiyatların dünya bazarlarına etibarlı şəkildə çatdırılmasını təmin edən mühüm tranzit dövlət kimi tanınır. Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, həyata keçirilən iri enerji layihələri və beynəlxalq əməkdaşlıq siyasəti Azərbaycanın regionda enerji sahəsində strateji rolunu daha da gücləndirmişdir.

Müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ölkənin iqtisadi potensialını inkişaf etdirmək və enerji ehtiyatlarından səmərəli istifadə etmək idi. Bu istiqamətdə mühüm addımlar ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən müəyyən edilmiş enerji strategiyası çərçivəsində atılmışdır.

1994-cü ildə imzalanan və tarixə “Əsrin Müqaviləsi” kimi düşən beynəlxalq müqavilə Azərbaycanın enerji sektorunun inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu müqavilə sayəsində Xəzər dənizində yerləşən zəngin neft yataqlarının işlənməsi üçün beynəlxalq şirkətlər Azərbaycana cəlb edildi və ölkənin enerji potensialı dünya miqyasında tanınmağa başladı.

Azərbaycanın enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılmasını təmin edən mühüm layihələrdən biri Baku–Tbilisi–Ceyhan pipeline neft kəməridir. Bu kəmər Azərbaycan neftini Gürcüstan üzərindən Türkiyənin Aralıq dənizi sahilində yerləşən Ceyhan limanına çatdırır. 2006-cı ildə istifadəyə verilən bu kəmər ölkənin enerji ixrac imkanlarını genişləndirmiş və Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini möhkəmləndirmişdir.

Bununla yanaşı, Bakı–Tbilisi–Erzurum qaz kəməri də mühüm əhəmiyyətə malikdir. Bu kəmər vasitəsilə Azərbaycan qazı Gürcüstan və Türkiyə bazarlarına nəql edilir. Həmin layihə region ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına da töhfə vermişdir.

Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi nüfuzunu daha da artırmışdır. Bu layihə vasitəsilə Azərbaycan qazı Avropa ölkələrinə çatdırılır və nəticədə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mühüm töhfə verilir.

Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ölkəni Şərqlə Qərb arasında mühüm enerji və nəqliyyat körpüsünə çevirmişdir. Xəzər hövzəsində hasil olunan enerji resurslarının Avropa bazarına çıxarılması üçün ən təhlükəsiz və sabit marşrutlardan biri məhz Azərbaycan üzərindən keçir. Bu isə ölkənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

Azərbaycan təkcə öz enerji ehtiyatlarının deyil, həm də regionun digər enerji resurslarının tranzitində mühüm rol oynayır. Ölkədə yaradılan müasir enerji infrastrukturu və həyata keçirilən beynəlxalq layihələr Azərbaycanın etibarlı tranzit ölkə kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

Bütün bunları nəzərə alaraq demək olar ki, Azərbaycan müasir dövrdə yalnız enerji istehsalçısı kimi deyil, həm də enerji ehtiyatlarının etibarlı tranzit ölkəsi kimi mühüm rol oynayır. Ölkədə həyata keçirilən enerji layihələri, qurulan müasir infrastruktur və beynəlxalq əməkdaşlıq siyasəti Azərbaycanın qlobal enerji sistemindəki mövqeyini daha da gücləndirmişdir.

Gələcəkdə də Azərbaycanın enerji siyasətinin davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsi, yeni layihələrin həyata keçirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkənin dünya enerji bazarında rolunu daha da artıracaqdır. Beləliklə, Azərbaycan enerji ehtiyatlarının etibarlı tranzit ölkəsi kimi regionda və dünyada strateji əhəmiyyətini qoruyub saxlayacaqdır.

Çinarə Məmmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı