Avropa İttifaqı ilə yeni əməkdaşlıq mərhələsi - ŞƏRH

2026-cı il martın 11-də Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Antonio Koşta arasında keçirilən görüş və səsləndirilən bəyanatlar Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Bu səfər təkcə diplomatik protokol xarakteri daşımırdı. Eyni zamanda tərəflər arasında formalaşmış əməkdaşlığın daha geniş və strateji mərhələyə daxil olduğunu nümayiş etdirən mühüm siyasi mesaj idi. Son illərdə Azərbaycanın həyata keçirdiyi balanslı və praqmatik xarici siyasət ölkəmizi beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş kimi tanıdıb. Bu siyasətin əsas istiqamətlərindən biri də Avropa ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsidir.

Azərbaycan Avropa dövlətləri və Avropa institutları ilə münasibətlərini qarşılıqlı hörmət, bərabər tərəfdaşlıq və ortaq maraqlar prinsipləri əsasında quraraq bu əməkdaşlığı ardıcıl şəkildə genişləndirir. Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər göstərdi ki, Azərbaycan–Avropa münasibətləri artıq sadə diplomatik əlaqələr çərçivəsindən çıxaraq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Siyasi dialoqun intensivləşməsi, qarşılıqlı səfərlərin artması və müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq mexanizmlərinin genişlənməsi tərəflər arasında formalaşmış etimadın göstəricisidir. İqtisadi göstəricilər də bu dinamikanı açıq şəkildə təsdiqləyir. Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında ticarət əlaqələri ildən-ilə genişlənir və Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas iqtisadi tərəfdaşlarından biri kimi çıxış edir. Ticarət dövriyyəsində Avropa ölkələrinin böyük paya malik olması Azərbaycanın Avropa bazarları ilə sıx iqtisadi inteqrasiyasını göstərir. Azərbaycan–Avropa münasibətlərində enerji əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir. Ölkəmizdən ixrac olunan təbii qaz bir sıra Avropa dövlətlərinin enerji təminatında mühüm yer tutur və bu əməkdaşlıq ildən-ilə daha da genişlənir. 2022-ci ildə Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında enerji sahəsində imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədi bu münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə çıxarıb. Hazırda Avropa İttifaqının bir sıra üzv dövlətləri Azərbaycandan qaz alır və ümumilikdə bir çox Avropa ölkəsi Azərbaycan qazı ilə təmin olunur. Bu fakt ölkəmizin Avropanın enerji xəritəsində tutduğu mühüm mövqeni bir daha təsdiqləyir. Enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr, xüsusilə regionlararası enerji dəhlizləri Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi və enerji əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycanın enerji resurslarının Avropa bazarına çıxarılması həm enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin güclənməsinə töhfə verir. Azərbaycan enerji siyasətində yalnız ənənəvi enerji resurslarına deyil, eyni zamanda bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirir. Külək, Günəş və su elektrik enerjisi sahəsində mövcud potensial ölkəmizin gələcəkdə “yaşıl enerji” istehsalçılarından və ixracatçılarından birinə çevrilməsi üçün geniş imkanlar yaradır. Xəzər dənizi hövzəsində külək enerjisi, ölkənin müxtəlif bölgələrində isə Günəş enerjisi layihələrinin həyata keçirilməsi artıq beynəlxalq investorların diqqətini cəlb edib. Bu istiqamətdə Avropa tərəfdaşları ilə enerji infrastrukturu, ötürülmə xətləri və yeni texnoloji layihələr üzrə əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunur.

Yaşıl enerji layihələri təkcə Azərbaycanın enerji sektorunun inkişafına deyil, həm də Avropa ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşməsinə xidmət edir. Bu istiqamətdə həyata keçiriləcək layihələr gələcəkdə “yaşıl enerji”nin Avropa bazarına ixracını mümkün edə bilər. Görüş zamanı regionda sülh və sabitliyin təmin olunması məsələləri də xüsusi diqqət mərkəzində olub. Azərbaycan Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması və əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində fəal siyasət həyata keçirir. Regionda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar iqtisadi əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır.

Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar və regionda yeni nəqliyyat marşrutlarının açılması Cənubi Qafqazın inkişafına müsbət təsir göstərir. Sülhün bərqərar olması təkcə siyasi sabitlik baxımından deyil, həm də iqtisadi inkişaf baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu proses regionu yeni iqtisadi layihələr və investisiya imkanları üçün daha cəlbedici edir. Azərbaycanın strateji coğrafi mövqeyi ölkəmizi Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından birinə çevirir. Bu baxımdan beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və logistika imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Avropa ilə Asiya arasında ticarət əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayan nəqliyyat marşrutları Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır. Bu marşrutlar vasitəsilə yük daşımalarının daha sürətli və təhlükəsiz həyata keçirilməsi mümkün olur.

Nəqliyyat və logistika layihələri təkcə iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirmir, eyni zamanda region ölkələri arasında qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər artıq çoxşaxəli xarakter daşıyır. Enerji və iqtisadi əməkdaşlıqla yanaşı, təhlükəsizlik, nəqliyyat, rəqəmsal inkişaf, investisiya və innovasiya sahələri də tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərinə çevrilib. Bu əməkdaşlıq modeli tərəflər arasında uzunmüddətli strateji münasibətlərin formalaşmasına zəmin yaradır. Qarşılıqlı hörmət və bərabər tərəfdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan bu əlaqələr regionun sabitliyinə və iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verir.

Beləliklə, Bakıda keçirilən görüş və səsləndirilən bəyanatlar Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin yeni mərhələyə daxil olduğunu bir daha təsdiqlədi. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl və çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Bu tərəfdaşlıq yalnız iki tərəfin deyil, bütövlükdə regionun enerji təhlükəsizliyinə, iqtisadi inkişafına və sülh içində gələcəyinə xidmət edən mühüm əməkdaşlıq modelinə çevrilməkdədir.

Namiq Əhmədov

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri