Avropa inteqrasiyasının mühüm mərhələsi - ŞƏRH

Azərbaycanın müstəqillik əldə etdikdən sonra həyata keçirdiyi xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Avropa institutları ilə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi olmuşdur. Bu istiqamətdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edən təşkilatlardan biri də Avropa Şurasıdır. İnsan hüquqlarının müdafiəsi, demokratiyanın möhkəmləndirilməsi və hüququn aliliyinin təmin edilməsi kimi prinsipləri əsas fəaliyyət istiqaməti kimi müəyyən edən bu təşkilatla əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin güclənməsinə mühüm töhfə verib. Avropa Şurası 1949-cu ildə yaradılmış və bu gün Avropa qitəsində insan hüquqları sahəsində aparıcı beynəlxalq təşkilatlardan biri hesab olunur.

Azərbaycanın Avropa Şurası ilə münasibətləri müstəqilliyin ilk illərindən etibarən formalaşmağa başlamışdır. 1996-cı ilin iyun ayında Avropa Şurası Parlament Assambleyası Azərbaycanın demokratik dövlət quruculuğu istiqamətində atdığı addımları nəzərə alaraq ölkəyə “xüsusi dəvət olunmuş qonaq” statusu vermişdir. Bu status Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında siyasi dialoqun və əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaratmışdır.

Azərbaycanın Avropa Şurasına tam hüquqlu üzvlüyü isə ölkənin Avropa institutları ilə inteqrasiyasında mühüm mərhələ olmuşdur. 2000-ci ilin iyun ayında keçirilən sessiyada təşkilata üzvlüklə bağlı müsbət rəy verilmiş, 17 yanvar 2001-ci ildə isə Azərbaycan rəsmi şəkildə Avropa Şurasının tam hüquqlu üzvü qəbul edilmişdir. Bu addım Azərbaycanın demokratik inkişaf yolu seçdiyini və beynəlxalq hüquq sisteminə inteqrasiya etmək niyyətini göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir.

Avropa Şurasına üzv olduqdan sonra Azərbaycan təşkilat qarşısında götürdüyü öhdəliklər çərçivəsində hüquqi və institusional islahatları genişləndirmişdir. 2002-ci ildə Azərbaycan Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını ratifikasiya etmiş və bununla ölkə vətəndaşlarının hüquqlarının beynəlxalq səviyyədə müdafiəsi üçün mühüm hüquqi mexanizm formalaşmışdır. Həmin tarixdən etibarən Azərbaycan vətəndaşları hüquqlarının pozulduğunu hesab etdikdə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət etmək hüququ əldə etmişdir.

Azərbaycan və Avropa Şurası arasında əməkdaşlıq yalnız siyasi və hüquqi sahə ilə məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq həm də sosial, humanitar və institusional sahələri əhatə edir. Müxtəlif fəaliyyət planları və proqramlar vasitəsilə ölkədə məhkəmə-hüquq sisteminin modernləşdirilməsi, korrupsiyaya qarşı mübarizə, insan hüquqlarının qorunması, gender bərabərliyinin təşviqi, gənclərin inkişafı və sosial hüquqların genişləndirilməsi istiqamətində layihələr həyata keçirilir. Xüsusilə 2022–2025-ci illər üçün qəbul edilmiş fəaliyyət planı bu əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinə xidmət edən əsas sənədlərdən biridir.

Avropa Şurası ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq arenada mövqelərinin güclənməsi baxımından da mühüm rol oynayır. Təşkilat çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti müxtəlif komitə və strukturlarda fəaliyyət göstərir, regional təhlükəsizlik, insan hüquqları və demokratik institutların inkişafı ilə bağlı müzakirələrdə aktiv iştirak edir. Bu platforma Azərbaycanın milli maraqlarını beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq üçün də vacib tribuna rolunu oynayır.

Eyni zamanda, Avropa Şurası platforması Azərbaycan üçün beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə də şərait yaradır. Təşkilat çərçivəsində qəbul olunan müxtəlif konvensiyalar və hüquqi sənədlərə qoşulmaq ölkənin hüquqi sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına kömək edir. Bu proses dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi və demokratik institutların möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ümumilikdə, Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında münasibətlər qarşılıqlı əməkdaşlıq və dialoq prinsiplərinə əsaslanır. Bu əlaqələr həm Azərbaycanın demokratik inkişafına, həm də Avropa məkanında siyasi və hüquqi inteqrasiyasına töhfə verir. Azərbaycanın Avropa Şurası ilə əməkdaşlığı gələcəkdə də hüquqi islahatların davam etdirilməsi, insan hüquqlarının müdafiəsi və demokratik dəyərlərin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edəcəkdir.

Rauf Nəcəfov

YAP Sədərək rayon təşkilatının məsləhətçisi