Yeni mərhələyə doğru strateji tərəfdaşlıq ŞƏRH

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında qurulan tərəfdaşlıq münasibətləri yalnız diplomatik əlaqələrlə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər həm də iqtisadi inkişafın təmin edilməsi, enerji təhlükəsizliyinin qorunması və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm rol oynayır. Qlobal geosiyasi proseslərin sürətlə dəyişdiyi bir dövrdə Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında formalaşan əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı maraqlara əsaslanan strateji tərəfdaşlıq nümunəsi kimi diqqət çəkir.

Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər uzun illərdir müxtəlif siyasi və iqtisadi platformalarda davam etdirilən dialoq əsasında qurulub. Son dövrlərdə Avropa strukturlarının nümayəndələrinin regiona intensiv səfərləri bu əlaqələrin sabit və ardıcıl inkişaf etdiyini göstərir. Belə görüşlər yalnız mövcud tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə deyil, həm də yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir.

Tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. Statistik məlumatlar göstərir ki, Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsində Avropa ölkələri xüsusi paya malikdir. Bu fakt Avropa İttifaqının Azərbaycanın ən mühüm iqtisadi tərəfdaşlarından biri olduğunu təsdiqləyir. Qarşılıqlı sərmayələrin artması, yeni layihələrin reallaşdırılması və biznes əlaqələrinin genişlənməsi isə iqtisadi münasibətlərin daha da dərinləşdiyini nümayiş etdirir. Bu əməkdaşlıq yalnız iki tərəf üçün iqtisadi dividendlər yaratmır, eyni zamanda regionda inkişaf və inteqrasiya imkanlarını da genişləndirir.

Enerji sahəsində əlaqələr isə Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin strateji mahiyyətini daha aydın şəkildə ortaya qoyur. Azərbaycanın zəngin enerji resursları Avropa bazarı üçün mühüm alternativ mənbə kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə 2022-ci ildə Avropa Komissiyası ilə enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında sənədin imzalanmasından sonra bu istiqamətdə əməkdaşlıq daha da intensiv xarakter alıb. Bu gün Avropanın bir sıra ölkələri Azərbaycan qazından istifadə edir və enerji təchizatının şaxələndirilməsi baxımından ölkəmiz mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir.

Enerji dialoqunun mühüm platformalarından biri də Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində keçirilən toplantılardır. Bu platforma iştirakçı ölkələr arasında enerji siyasətinin koordinasiyasına və yeni layihələrin müzakirəsinə imkan yaradır. Gələcək illər üçün nəzərdə tutulan planlar qaz hasilatının artırılmasını və Avropa bazarına tədarük imkanlarının genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Yeni yataqların istismara verilməsi ilə enerji potensialının daha da artacağı gözlənilir.

Bununla yanaşı, Azərbaycan bərpaolunan enerji sahəsində də böyük potensiala malikdir. Günəş və külək enerjisi üzrə həyata keçirilən layihələr ölkənin yaşıl enerji istiqamətində ciddi addımlar atdığını göstərir. Planlara əsasən yaxın illərdə ixraca yönəlmiş böyük həcmdə bərpaolunan enerji istehsalının təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Bu məqsədlə Avropa tərəfdaşları ilə yeni enerji infrastrukturu, o cümlədən ötürülmə xətləri və dənizaltı kabel layihələri üzərində iş aparılır.

Bakıda keçirilən görüş zamanı regional təhlükəsizlik və nəqliyyat layihələri də müzakirə mövzusu olub. Xüsusilə Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzit xətti kimi formalaşan Orta Dəhliz layihəsinin inkişafı tərəflər üçün böyük iqtisadi və logistika imkanları yaradır. Bu marşrut beynəlxalq ticarətin genişlənməsinə və regionun geoiqtisadi əhəmiyyətinin artmasına xidmət edir.

Regional sabitliyin təmin edilməsi isə bütün bu layihələrin uğurla həyata keçirilməsi üçün əsas şərtlərdən biridir. Ermənistanla sülh prosesinin davam etdirilməsi və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi regionda uzunmüddətli sabitliyin formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sülh və əməkdaşlıq mühitinin möhkəmlənməsi həm iqtisadi layihələrin reallaşdırılmasını sürətləndirir, həm də region ölkələri arasında qarşılıqlı faydalı münasibətlərin inkişafına şərait yaradır.

Ümumilikdə Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər çoxşaxəli xarakter daşıyır və strateji əməkdaşlıq səviyyəsində inkişaf edir. Enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi tərəfdaşlıq, nəqliyyat layihələri və regional sabitlik bu münasibətlərin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın Azərbaycana səfəri və Bakıda keçirilən görüşlər tərəflər arasında əməkdaşlığın davamlı və perspektivli olduğunu göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı maraqlar üzərində qurulmaqla yanaşı, regionda sabitliyin və inkişafın təmin edilməsinə də töhfə verməyə davam edir.

Elvin Əliyev

YAP Babək rayon təşkilatının sədr müavini