“ XIII Qlobal Bakı Forumu və yeni qlobal reallıqlar” ŞƏRH

2026-cı il martın 12-də Bakıda keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumu beynəlxalq siyasət və diplomatiya sahəsində mühüm platformalardan biri kimi dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etdi. “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusuna həsr olunmuş forum qlobal siyasətin aparıcı simalarını, keçmiş və hazırkı dövlət xadimlərini, beynəlxalq ekspertləri bir araya gətirərək müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən transformasiyaların müzakirəsi üçün geniş imkan yaratdı. Forumun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər isə təkcə regional deyil, qlobal siyasi proseslərə dair strateji baxışın ifadəsi kimi diqqət çəkdi.

Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, dünya hazırda ciddi geosiyasi dəyişikliklər dövrünü yaşayır. Soyuq müharibədən sonra formalaşmış beynəlxalq münasibətlər sistemi artıq əvvəlki sabitliyini qoruyub saxlaya bilmir. Yeni güc mərkəzlərinin meydana çıxması, iqtisadi rəqabətin kəskinləşməsi, regional münaqişələrin artması və enerji təhlükəsizliyi məsələləri beynəlxalq gündəliyin əsas mövzularına çevrilib.

Bu kontekstdə dövlət başçısı qeyd etdi ki, qlobal siyasətdə artan gərginlik fonunda dialoq və qarşılıqlı anlaşma mexanizmlərinin gücləndirilməsi xüsusilə vacibdir. Çünki müasir beynəlxalq sistemdə yaranan fikir ayrılıqları yalnız siyasi qarşıdurma yolu ilə deyil, məhz çoxtərəfli əməkdaşlıq və konstruktiv diplomatik platformalar vasitəsilə aradan qaldırıla bilər. Bakı Forumunun əsas ideyası da məhz bu yanaşmaya əsaslanır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında forumun beynəlxalq münasibətlər sistemində oynadığı rol xüsusi vurğulandı. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, artıq on ildən çoxdur ki, Bakı şəhəri müxtəlif ölkələrdən gəlmiş siyasətçilərin, diplomatların və analitiklərin fikir mübadiləsi apardığı mühüm qlobal mərkəzə çevrilib. Bu forum yalnız siyasi debat meydanı deyil, eyni zamanda beynəlxalq problemlərin həlli üçün yeni yanaşmaların formalaşdığı intellektual platformadır.

Forumun təşkilində mühüm rol oynayan Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi son illərdə qlobal siyasi dialoqun inkişafına töhfə verən aparıcı beynəlxalq institutlardan biri kimi tanınır. Mərkəzin təşəbbüsü ilə keçirilən Bakı forumları beynəlxalq əməkdaşlıq, təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və humanitar problemlərin müzakirəsi üçün mühüm tribuna rolunu oynayır.

Bu baxımdan XIII Qlobal Bakı Forumu qlobal siyasi diskursun formalaşmasında Azərbaycan paytaxtının rolunu daha da gücləndirdi və Bakını beynəlxalq diplomatiyanın mühüm məkanlarından biri kimi təsdiqlədi.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın müstəqil və balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunun vurğulanması idi. Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycan müxtəlif geosiyasi mərkəzlər arasında qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq prinsipinə əsaslanan siyasət yürüdür. Bu siyasət ölkəyə həm regional, həm də qlobal səviyyədə etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etmək imkanı verir.

Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda fəal iştirak etməsi və müxtəlif diplomatik təşəbbüslərin təşviqi ölkənin qlobal siyasətdə rolunu artırır. Bakı Forumunun uğurla keçirilməsi də məhz bu strateji yanaşmanın nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Analitik baxımdan qeyd etmək olar ki, Azərbaycanın diplomatik fəallığı ölkənin beynəlxalq imicinin güclənməsinə və regional sabitliyin təşviqinə mühüm töhfə verir. Bu kontekstdə Bakı yalnız regional deyil, həm də qlobal diplomatik dialoq mərkəzi kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında enerji təhlükəsizliyi məsələsi xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, enerji resurslarının sabit və təhlükəsiz şəkildə dünya bazarına çıxarılması qlobal iqtisadi sabitlik üçün mühüm amildir. Azərbaycan bu sahədə etibarlı tərəfdaş kimi beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir.

Ölkənin həyata keçirdiyi iri enerji layihələri Avropa və digər regionların enerji təminatında mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, Azərbaycan yalnız ənənəvi enerji resursları ilə kifayətlənmir, eyni zamanda bərpa olunan enerji sahəsində də geniş proqramlar həyata keçirir. Yaşıl enerji layihələri gələcək enerji strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunur.

Bu yanaşma Azərbaycanın qlobal enerji bazarında uzunmüddətli strateji aktor kimi mövqeyini daha da gücləndirir və enerji diplomatiyasının ölkənin xarici siyasətində mühüm rol oynadığını göstərir.

Çıxışda regional təhlükəsizlik məsələləri də geniş yer aldı. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, regionda sabitliyin və əməkdaşlığın təmin olunması uzunmüddətli inkişaf üçün vacib şərtlərdən biridir. Dövlət başçısı bölgədə davamlı sülhün təmin olunmasının bütün region ölkələri üçün yeni iqtisadi və siyasi imkanlar yaradacağını vurğuladı.

Bu baxımdan Azərbaycanın regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri və diplomatik fəaliyyəti Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmləndirilməsinə yönəlib. Analitiklər hesab edirlər ki, regionda yeni geosiyasi reallıqların formalaşması iqtisadi inteqrasiyanın genişlənməsi və nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafı üçün də yeni perspektivlər açır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan mövzulardan biri də beynəlxalq hüququn universal tətbiqi məsələsi oldu. Dövlət başçısı bildirdi ki, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi qlobal sistemdə etimadı sarsıdır və beynəlxalq münasibətlərdə ədalət prinsipini zəiflədir. Bu səbəbdən bütün dövlətlər üçün eyni hüquqi prinsiplərin tətbiqi qlobal sabitliyin əsas şərtlərindən biri hesab olunur.

Bu fikir müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud olan əsas problemlərdən birinə – beynəlxalq hüququn siyasi maraqlar çərçivəsində şərh olunmasına işarə edir. Analitik müstəvidə bu yanaşma daha ədalətli və balanslı qlobal sistemin formalaşdırılması zərurətini ortaya qoyur.

XIII Qlobal Bakı Forumu bir daha göstərdi ki, müasir dünyada qlobal problemlərin həlli üçün dialoq və əməkdaşlıq platformalarına böyük ehtiyac var. Forumun gündəliyində yer alan mövzular – geosiyasi transformasiya, enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik və beynəlxalq hüquq məsələləri – müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin əsas çağırışlarını əks etdirir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə Azərbaycanın bu mürəkkəb qlobal mühitdə tutduğu mövqeyi və ölkənin beynəlxalq dialoq prosesinə verdiyi töhfəni aydın şəkildə nümayiş etdirdi. Analitik baxımdan, Bakı Forumunun davamlı şəkildə keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik platforma kimi rolunu daha da möhkəmləndirir və ölkənin qlobal siyasi diskursda iştirakını gücləndirir.

Beləliklə, XIII Qlobal Bakı Forumu yalnız beynəlxalq tədbir deyil, həm də qlobal siyasətin aktual məsələlərinin müzakirə olunduğu və yeni ideyaların formalaşdığı mühüm intellektual platforma kimi öz əhəmiyyətini bir daha təsdiq etdi. Bu platformada səsləndirilən fikirlər və təşəbbüslər beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına və qlobal sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə vermək potensialına malikdir.

Elnur Qəhrəmanov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı.