Tarixi yaddaşın qorunması - ŞƏRH

1918-ci ilin mart soyqırımının 100 illik yubileyi Azərbaycan dövlətinin tarixə, milli yaddaşa və ədalətin bərpasına verdiyi böyük önəmin bariz ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu münasibətlə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən imzalanmış Sərəncam təkcə anım xarakteri daşımır, eyni zamanda tarixi həqiqətlərin daha geniş miqyasda araşdırılması, təbliği və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində mühüm siyasi sənəd kimi çıxış edir.

Sərəncamda qeyd olunur ki, 1918-ci ilin mart-aprel aylarında azərbaycanlılara qarşı törədilmiş kütləvi qırğınlar xalqımıza qarşı həyata keçirilmiş ən ağır cinayətlərdən biridir. Bu sənədin əsas məqsədi həmin hadisələrin mahiyyətinin – yəni mülki əhaliyə qarşı yönəlmiş soyqırımı siyasətinin – daha dərindən öyrənilməsi, tarixi faktların sistemləşdirilməsi və gələcək nəsillərə çatdırılmasıdır. Dövlət səviyyəsində bu məsələyə verilən qiymət, eyni zamanda beynəlxalq hüquq müstəvisində də həqiqətlərin tanıdılması üçün ciddi əsas yaradır.

Sərəncam çərçivəsində ölkə daxilində və xaricdə silsilə tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Elmi konfranslar, sərgilər, nəşrlər və digər maarifləndirici layihələr vasitəsilə 1918-ci il hadisələrinin real mənzərəsinin təqdim olunması prioritet istiqamət kimi müəyyən edilmişdir. Bu isə göstərir ki, Azərbaycan dövləti tarixi yaddaşın qorunmasına yalnız emosional yanaşma ilə deyil, sistemli və elmi əsaslarla yanaşır.

Bu kontekstdə Ümummilli Lider Heydər Əliyev-in mövqeyi xüsusi olaraq qeyd olunmalıdır. Onun 1998-ci ildə imzaladığı “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” Fərman, ümumilikdə bu məsələyə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verilməsinin əsasını qoymuşdur. Heydər Əliyev çıxışlarının birində qeyd edirdi: “Xalqımıza qarşı törədilmiş soyqırımı aktları heç vaxt unudulmamalıdır. Biz bu həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə çatdırmalı və tarixi ədalətin bərpasına nail olmalıyıq.” Bu fikir bu gün də öz aktuallığını qoruyur və dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi davam etdirilir.

Eyni zamanda, Heydər Əliyev vurğulayırdı ki, tarix yalnız xatırlanmaq üçün deyil, həm də nəticə çıxarmaq üçündür: “Keçmişimizi bilmədən gələcəyimizi düzgün qura bilmərik.” Məhz bu yanaşma 100 illik yubiley Sərəncamında da aydın şəkildə öz əksini tapmışdır. Burada əsas məqsəd yalnız anım tədbirləri keçirmək deyil, həm də bu faciənin dərslərini gələcək nəsillərə ötürməkdir.

İmzalanmış Sərəncamın mühüm cəhətlərindən biri də onun beynəlxalq əhəmiyyətidir. Belə ki, sənəd yalnız daxili auditoriyaya deyil, həm də dünya ictimaiyyətinə ünvanlanmış mesajdır. Bu mesaj ondan ibarətdir ki, 1918-ci il mart hadisələri lokal xarakterli toqquşma deyil, konkret bir xalqın məhv edilməsinə yönəlmiş sistemli zorakılıq siyasəti olmuşdur. Bu həqiqətin tanıdılması isə beynəlxalq ədalətin təmin olunmasının vacib şərtlərindən biridir.

Nəticə etibarilə, 1918-ci ilin mart soyqırımının 100 illik yubileyi ilə bağlı imzalanmış Sərəncam Azərbaycan dövlətinin tarixi yaddaşa sədaqətinin, milli kimliyə bağlılığının və ədalət uğrunda prinsipial mövqeyinin mühüm göstəricisidir. Bu sənəd bir daha sübut edir ki, xalqımıza qarşı törədilmiş faciələr unudulmur, əksinə, sistemli şəkildə araşdırılır, təbliğ olunur və gələcək nəsillərə ötürülür.

Elnarə Vəlibəyli

YAP fəalı