Siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq - ŞƏRH

Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi mühit fonunda Azərbaycan ilə Gürcüstan arasındakı münasibətlər artıq sadəcə ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsini aşaraq daha geniş regional və beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan strateji model kimi formalaşıb. İlham Əliyevin 6 aprel 2026-cı il tarixində Gürcüstana həyata keçirdiyi səfər zamanı verdiyi mesajlar göstərir ki, bu əlaqələr qarşılıqlı etimad, sabit siyasi iradə və üst-üstə düşən strateji maraqlar üzərində qurularaq regionun gələcək geosiyasi düzəninə təsir edən əsas faktorlar sırasında yer alır.

Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında münasibətlərin təməli dərin tarixi köklərə dayanır. XX əsrin əvvəllərində hər iki xalqın müstəqil dövlət quruculuğu mərhələsində qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlıq mövcud idi. 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə Gürcüstan Demokratik Respublikası arasında qurulan əlaqələr regionda müasir dövlətlərarası münasibətlərin ilk nümunələrindən biri kimi tarixə düşmüşdür. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra bu ənənə davam etdirilmiş və 18 noyabr 1992-ci ildə diplomatik münasibətlərin rəsmi şəkildə təsis olunması ilə əməkdaşlıq yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur.

Həmin dövrdən etibarən iki ölkə arasında əlaqələr ardıcıl şəkildə genişlənmiş, hüquqi baza möhkəmləndirilmişdir. Bu günədək Azərbaycan və Gürcüstan arasında müxtəlif sahələri əhatə edən 100-dən çox ikitərəfli sənəd imzalanmışdır ki, bu da münasibətlərin sistemli və davamlı xarakter daşıdığını nümayiş etdirir. Əməkdaşlıq siyasi dialoqdan tutmuş iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat-logistika və humanitar sahələrə qədər geniş spektri əhatə edir.

Yüksək səviyyəli siyasi dialoq bu tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir. Qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi, hökumətlərarası mexanizmlərin fəaliyyəti və müxtəlif beynəlxalq platformalarda aparılan müzakirələr əlaqələrin dinamik inkişafına təkan verir. Tbilisi şəhərində səsləndirilən bəyanatlarda da vurğulandığı kimi, iki ölkə arasında münasibətlər möhkəm dostluq və qarşılıqlı etimada əsaslanır və bu xətt gələcəkdə də qorunacaq.

Azərbaycan–Gürcüstan əməkdaşlığının geosiyasi əhəmiyyətini artıran əsas istiqamətlərdən biri enerji və nəqliyyat layihələridir. Bu təşəbbüslər yalnız iki ölkənin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının iqtisadi və enerji xəritəsinə ciddi təsir göstərmişdir. 2006-cı ildə istismara verilən Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri Xəzər regionunun enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxışında yeni mərhələ yaratmışdır. Daha sonra Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və Cənub Qaz Dəhlizi layihələri reallaşdırılaraq Azərbaycan qazının Gürcüstan üzərindən Türkiyə və Avropaya çatdırılması təmin edilmişdir. Bu isə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır.

Nəqliyyat sahəsində də mühüm irəliləyişlər əldə olunmuşdur. 2017-ci ildə istifadəyə verilən Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Şərq və Qərb arasında ən qısa marşrutlardan biri kimi regionun tranzit imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Bu xətt Orta Dəhlizin əsas komponentlərindən biri olmaqla yükdaşımaların həcminin artmasına və regionun logistika potensialının güclənməsinə şərait yaradır. Son illərdə bu marşrut üzrə daşımaların artması əməkdaşlığın real nəticələrini açıq şəkildə göstərir.

Eyni zamanda, Azərbaycan və Gürcüstan beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də bir-birinə ardıcıl dəstək verir. Hər iki ölkə qarşılıqlı olaraq suverenlik və ərazi bütövlüyü məsələlərində prinsipial mövqe nümayiş etdirir. Bu yanaşma regionda sabitliyin qorunmasına xidmət etməklə yanaşı, beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına da töhfə verir.

İqtisadi sahədə tərəfdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Gürcüstanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olmaqla yanaşı, bu ölkəyə ən çox sərmayə yatıran dövlətlər sırasındadır. Enerji, bankçılıq, telekommunikasiya və sənaye sahələrində Azərbaycan kapitalının iştirakı Gürcüstan iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır və bu da qarşılıqlı iqtisadi bağlılığı daha da gücləndirir.

Humanitar əməkdaşlıq da münasibətlərin ayrılmaz hissəsidir. Təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində həyata keçirilən birgə təşəbbüslər xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı möhkəmləndirir. Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı icması bu əlaqələrin inkişafında mühüm körpü funksiyasını yerinə yetirir.

Müasir mərhələdə tərəfdaşlıq yeni istiqamətlər üzrə də genişlənir. Xüsusilə yaşıl enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat və innovativ logistika layihələri gələcək əməkdaşlığın əsas prioritetləri kimi çıxış edir. Xəzər regionunun bərpaolunan enerji potensialının Avropaya ötürülməsi istiqamətində planlar bu əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

İlham Əliyevin Gürcüstana son səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan–Gürcüstan münasibətləri yalnız mövcud nailiyyətlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda gələcəyə yönəlmiş aydın və uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanır. Bu əlaqələr qarşıdakı dövrdə də inkişaf edərək regionda sabitliyin və əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biri olaraq qalacaq.

Nazilə Qurbanlı

YAP Babək rayon təşkilatının fəal üzvü