İqtisadi şaxələndirmə və regional sabitlik müstəvisi - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası ilə Çex Respublikası arasında münasibətlər müstəqillik dövründən etibarən ardıcıl şəkildə inkişaf edərək bu gün strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Çex Respublikası Azərbaycanın müstəqilliyini 8 yanvar 1992-ci ildə tanımış, 27 yanvar 1993-cü ildə isə iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər qurulmuşdur. Bu münasibətlər siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi və humanitar əlaqələr kimi müxtəlif istiqamətləri əhatə edir.

İkitərəfli münasibətlərin inkişafında dövlət başçıları səviyyəsində qarşılıqlı səfərlər mühüm rol oynayır. İlham Əliyev tərəfindən Çexiyaya bir neçə rəsmi və işgüzar səfər həyata keçirilmiş, sonuncu səfər 6–7 oktyabr 2022-ci ildə baş tutmuşdur. Çexiya Prezidenti Miloş Zeman isə 2015-ci ildə Azərbaycana rəsmi səfər etmişdir. Bu səfərlər çərçivəsində mühüm sənədlər imzalanmış, o cümlədən 15 sentyabr 2015-ci ildə Bakıda “Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” qəbul olunmuşdur.

Xarici işlər nazirləri səviyyəsində də qarşılıqlı səfərlər intensiv xarakter daşıyır. Bu isə siyasi dialoqun davamlılığını və çoxtərəfli əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsini təmin edir.

2026-cı il aprelin 27-də Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş Azərbaycana rəsmi səfər etmişdir. Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyev ilə keçirilən görüş və mətbuata verilən birgə bəyanatlar ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirmişdir.

Dövlət başçısı çıxışında qeyd etmişdir ki, Azərbaycan ilə Çexiya arasında siyasi dialoq yüksək səviyyədədir və bu dialoq yalnız ikitərəfli deyil, həm də regional və beynəlxalq məsələləri əhatə edir. İlk yüksək səviyyəli görüşlərin Davos Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində baş tutması münasibətlərin inkişafında mühüm başlanğıc nöqtəsi olmuşdur.

İqtisadi sahə Azərbaycan–Çexiya münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ticarət dövriyyəsi yüz milyonlarla ABŞ dolları ilə ölçülür və 800 milyon dollar həddini aşmışdır. Bununla belə, ticarət balansında Azərbaycanın enerji ixracı üstünlük təşkil edir.

Bu səbəbdən tərəflər iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərirlər. Sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi prioritet kimi müəyyən olunmuşdur. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən Çexiya investisiyalı şirkətlərin sayı da artmaqdadır ki, bu da qarşılıqlı iqtisadi maraqların göstəricisidir.

Enerji sahəsi ikitərəfli münasibətlərin strateji sütunlarından biridir. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır və hazırda təbii qazını bir çox Avropa ölkələrinə ixrac edir. Çexiya da bu əməkdaşlıqda vacib tərəfdaşlardan biri kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi mövqeyini vurğulayaraq, gələcəkdə bu sahədə əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyini qeyd etmişdir. Bu, Azərbaycanın Avropa istiqamətli enerji siyasətinin mühüm elementidir.

Azərbaycan ilə Çexiya arasında müdafiə sənayesi sahəsində də əməkdaşlıq mövcuddur. Azərbaycan Çexiyadan müxtəlif hərbi təyinatlı məhsullar idxal edir və tərəflər arasında birgə istehsal imkanları müzakirə olunur. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın milli təhlükəsizlik strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Eyni zamanda, regional sabitlik və təhlükəsizlik məsələləri də tərəflərin gündəliyində mühüm yer tutur. Azərbaycan Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunmasına xüsusi önəm verir və regional əməkdaşlıq platformalarının yaradılmasında maraqlıdır.

Parlamentlərarası əlaqələr də ikitərəfli münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisində və Çexiya Parlamentində fəaliyyət göstərən dostluq qrupları qarşılıqlı dialoqun inkişafına xidmət edir. Bu əlaqələr qanunvericilik səviyyəsində əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə imkan yaradır.

Eyni zamanda, 2011-ci ildə yaradılmış Hökumətlərarası Qarışıq Komissiya iqtisadi, elmi-texniki və mədəni əməkdaşlığın koordinasiyasında mühüm rol oynayır.

Azərbaycan Respublikası ilə Çex Respublikası arasında münasibətlər çoxşaxəli və dinamik inkişaf edən əməkdaşlıq modeli kimi xarakterizə olunur. Siyasi dialoq, iqtisadi tərəfdaşlıq, enerji əməkdaşlığı və təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət bu münasibətlərin əsasını təşkil edir.

27 aprel 2026-cı il tarixli görüş və verilən birgə bəyanatlar göstərir ki, Azərbaycan–Çexiya əlaqələri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu əməkdaşlıq gələcəkdə hər iki ölkə üçün yeni iqtisadi və siyasi imkanlar yaradaraq, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir.

Şamo Qasımov

Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini