Azərbaycan-Çexiya münasibətlərində sonsuz etimad mühiti - ŞƏRH

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq yalnız siyasi əlaqələrlə məhdudlaşmır. İqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, elm, təhsil və xüsusilə müdafiə sənayesi sahəsində qurulan tərəfdaşlıq dövlətlərin strateji maraqlarını müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikası ilə Çex Respublikası arasında münasibətlər də son illərdə məhz bu istiqamətdə inkişaf edərək daha geniş və çoxşaxəli xarakter almışdır. Bu münasibətlər qarşılıqlı hörmətə, siyasi etimada və ortaq maraqlara əsaslanır.

Azərbaycan Respublikası ilə Çexiya Respublikası arasında diplomatik münasibətlər 1993-cü ildən qurulmuşdur. Həmin dövrdən başlayaraq iki ölkə arasında siyasi münasibətlər mərhələli şəkildə inkişaf etmiş, qarşılıqlı səfərlər və beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq əlaqələrin möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərmişdir. Xüsusilə son illərdə Azərbaycan ilə Çexiya arasında fəal siyasi dialoqun yaranması ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.

Çexiya Respublikası Avropanın inkişaf etmiş sənaye dövlətlərindən biri olmaqla yanaşı, Azərbaycan üçün etibarlı tərəfdaş kimi də diqqəti cəlb edir. Azərbaycan isə öz növbəsində regionun iqtisadi və siyasi baxımdan aparıcı dövlətlərindən biri kimi Çexiya üçün mühüm strateji tərəfdaş hesab olunur. İki dövlət arasında münasibətlərin əsasını qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipi təşkil edir.

Azərbaycan ilə Çexiya arasında siyasi münasibətlərin inkişafında dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri xüsusi rol oynayır. Cənab Prezident İlham Əliyevin Çexiyaya səfərləri və Çexiya rəsmilərinin Azərbaycana gəlişi zamanı keçirilən görüşlərdə əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətləri geniş şəkildə müzakirə edilmişdir. Bu görüşlər zamanı enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əlaqələr, nəqliyyat-logistika sahəsi, humanitar əməkdaşlıq və müdafiə sənayesi əsas prioritet məsələlər kimi ön plana çıxmışdır.

Azərbaycan–Çexiya münasibətlərində ən diqqətçəkən məqamlardan biri tərəflər arasında formalaşan etimad mühitidir. Çünki beynəlxalq münasibətlərdə uzunmüddətli əməkdaşlığın əsas şərti qarşılıqlı inam və siyasi sabitlikdir. Hazırda hər iki dövlət bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşır ki, bu da əlaqələrin daha sağlam əsaslar üzərində inkişaf etməsinə şərait yaradır.

İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr də ildən-ilə genişlənir. Çexiya Azərbaycanın Avropadakı əsas ticarət tərəfdaşlarından biri hesab olunur. Azərbaycan Çexiyaya əsasən enerji resursları ixrac edir. Çexiya isə Azərbaycana sənaye məhsulları, texniki avadanlıqlar və müxtəlif texnologiyalar təqdim edir. Bu əməkdaşlıq hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərir.

Bununla yanaşı, nəqliyyat və logistika sahəsində də müəyyən layihələr həyata keçirilir. Azərbaycanın yerləşdiyi strateji coğrafi mövqe Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına şərait yaradır. Çexiya şirkətləri də bu layihələrdə iştirak etməyə maraq göstərirlər. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan yenidənqurma işləri Avropa şirkətləri üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradıb.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Təhsil, elm və mədəniyyət sahəsində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında yaxınlaşmaya xidmət edir. Azərbaycan tələbələrinin Çexiyada təhsil alması, müxtəlif mədəni tədbirlərin təşkili və qarşılıqlı səfərlər ölkələr arasında dostluq münasibətlərinin inkişafına müsbət təsir göstərir.

Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycan–Çexiya münasibətlərinin gələcək perspektivləri də kifayət qədər geniş görünür. Xüsusilə müdafiə sənayesi, yüksək texnologiyalar, enerji və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın daha da inkişaf edəcəyi gözlənilir. Müasir dünyada dövlətlərin qarşılıqlı əməkdaşlığa daha çox ehtiyac duyduğu bir dövrdə Azərbaycan ilə Çexiya arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikası ilə Çexiya Respublikası arasında münasibətlər son illərdə sürətlə inkişaf edən və strateji xarakter alan əməkdaşlıq nümunəsidir. İki ölkə arasında mövcud olan fəal siyasi dialoq, qarşılıqlı hörmət və ortaq maraqlar əlaqələrin gələcəkdə daha da möhkəmlənəcəyini göstərir. Xüsusilə müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycan üçün yeni texnologiyaların mənimsənilməsi və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Hesab edirəm ki, Azərbaycan–Çexiya əlaqələri gələcək illərdə daha da inkişaf edərək həm region, həm də Avropa üçün mühüm tərəfdaşlıq modelinə çevriləcəkdir.

Çinarə Məmmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı