Azərbaycan-İtaliya strateji tərəfdaşlığı - ŞƏRH

2026-cı il mayın 4-də İtaliya Respublikasının Nazirlər Şurasının sədri Giorgia Meloninin Azərbaycana rəsmi səfəri, iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərində yeni və tarixi bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Prezident cənab İlham Əliyev ilə İtaliya Baş naziri arasında keçirilən yüksək səviyyəli danışıqlar, ənənəvi enerji əməkdaşlığının şaxələndirilməsi və daha strateji, həmçinin təhlükəsizlik əhəmiyyətli sahələrə doğru genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısının bu səfər zamanı xüsusi vurğuladığı "Yeni əməkdaşlıq sahəmiz olan hərbi-texniki əməkdaşlıq ümidvericidir" fikri, qarşılıqlı münasibətlərin artıq yeni bir keyfiyyət müstəvisinə yüksəldiyini təsdiqləyir.
Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər uzun illərdir ki, qarşılıqlı hörmət və etimad üzərində qurulmuşdur. İtaliya, Azərbaycanın Avropadakı ən mühüm siyasi tərəfdaşlarından biridir və iki ölkə arasında 2014-cü ildə imzalanmış "Strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə" münasibətlərin fundamental sənədidir. Giorgia Meloninin 2026-cı ilin mayında Azərbaycana səfəri, İtaliyanın Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqları düzgün dəyərləndirdiyini və bölgədəki sabitliyin təminatçısı kimi Azərbaycanı strateji müttəfiq olaraq gördüyünü bir daha sübut etdi. Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında qeyd etdiyi kimi, İtaliya ilə olan yüksək səviyyəli siyasi dialoq, ən həssas sahələrdə belə praktiki əməkdaşlıq üçün zəmin yaradır. Bu etimad mühiti, hərbi-texniki əməkdaşlıq kimi qapalı və strateji sahələrin müzakirəyə çıxarılmasını mümkün edən əsas amildir.
Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında vurğuladığı hərbi-texniki əməkdaşlıq istiqaməti, sadəcə hazır məhsulların alınması ilə məhdudlaşmır. Bu, iki ölkənin hərbi sənaye komplekslərinin inteqrasiyasını və texnoloji mübadiləni nəzərdə tutan kompleks bir yanaşmadır. İtaliyanın "Leonardo", "Fincantieri" və "Elettronica" kimi dünya miqyaslı müdafiə şirkətlərinin potensialı, Azərbaycanın ordu quruculuğunda ən müasir texnologiyalardan istifadə etməsinə imkan verəcək. Tərəflər arasında hərbi məhsulların birgə istehsalı, yəni "Made in Azerbaijan" brendi ilə İtaliya texnologiyalarının sintezi, Azərbaycanın müdafiə sənayesinin ixrac potensialını da artıracaq. İtalyan mühəndislərinin təcrübəsi ilə Azərbaycanın müdafiə obyektlərinin modernləşdirilməsi, milli təhlükəsizliyin daha effektiv təmin edilməsinə xidmət edəcək.
İtaliya Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır və enerji təhlükəsizliyi, xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi (TAP) layihəsi bu əlaqələrin bel sütununu təşkil edir. Lakin 2026-cı il səfəri göstərdi ki, iqtisadi tərəfdaşlıq özünü artıq hərbi-sənaye sahəsində də büruzə verir. Bu yeni reallıq iki ölkənin iqtisadi maraqlarını daha da yaxınlaşdırır. Enerji sahəsindəki uğurlu təcrübə, hərbi-texniki sahədəki layihələrə inamı artırır. İtaliya üçün Azərbaycan təkcə enerji mənbəyi deyil, həm də strateji tərəfdaşdır. Azərbaycan üçün isə İtaliya, Avropanın yüksək texnologiyalarına və müdafiə sənayesinə açılan qapıdır. Bu ikitərəfli maraq, hər iki ölkənin iqtisadi dayanıqlılığını gücləndirir və regionda balanslaşdırıcı rol oynayır.
Prezident cənab İlham Əliyevin "ümidvericidir" deyərək xarakterizə etdiyi bu əməkdaşlıq, regionda sülh və sabitliyin qorunması üçün də yeni bir alətə çevrilir. Hərbi-texniki sahədə İtaliya kimi NATO üzvü olan bir dövlətlə əməkdaşlıq, Azərbaycanın müdafiə potensialını beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaqla yanaşı, həm də regiondakı təhlükəsizlik balansını qorumağa kömək edir. Gələcəkdə bu əməkdaşlıq çərçivəsində birgə hərbi təlimlər, kadr hazırlığı və kiber-təhlükəsizlik sahəsində təcrübə mübadiləsinin aparılması gözlənilir. İtaliya və Azərbaycanın bu addımları, həm də Avropa İttifaqı-Azərbaycan münasibətlərində yeni bir nümunə yaradır. İqtisadi maraqların təhlükəsizlik maraqları ilə uzlaşdırıldığı bu model, regionun digər ölkələri üçün də maraq doğuran bir yanaşmadır.
Dövlət başçısı cənab İlham Əliyevin bəyanatı və Giorgia Meloninin Azərbaycana səfəri ilə atılan bu addımlar, strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsinin konturlarını müəyyən edir. İtaliya və Azərbaycan arasında hərbi-texniki sahədə başlayan bu əməkdaşlıq, hər iki xalqın təhlükəsizliyinə və iqtisadi rifahına töhfə verəcək uzunmüddətli bir strateji xəttin başlanğıcıdır. Bu, sadəcə bir dövlət səfəri deyil, dövlətlərin qarşılıqlı gələcəyini daha etibarlı və güclü etmək üçün qəbul etdikləri siyasi iradənin təntənəsidir. Azərbaycan-İtaliya münasibətləri, müasir dövrdə dövlətlərarası əməkdaşlığın necə şaxələndirilə biləcəyinə dair mükəmməl bir nümunə olaraq qalmaqdadır.

Varis Rüstəmov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri