Azərbaycan və İtaliya arasında strateji tərəfdaşlıq - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyev ilə İtaliya Respublikasının Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloni arasında 2026-cı il mayın 4-də Bakıda keçirilmiş görüş zamanı verilən bəyanat Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini əks etdirən mühüm siyasi sənəd kimi qiymətləndirilə bilər. Bu bəyanat iki ölkə arasında uzun illər ərzində formalaşmış dostluq əlaqələrinin, qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlığın və ortaq maraqların daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında ikitərəfli münasibətlər dinamik inkişaf edən və çoxşaxəli xarakter daşıyan əməkdaşlıq modeli ilə seçilir. Siyasi sahədə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, müntəzəm dialoq və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək bu münasibətlərin əsas sütunlarını təşkil edir. İki ölkə beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət məsələlərinə sadiqlik nümayiş etdirərək qlobal və regional təhlükəsizlik məsələlərində oxşar mövqelərdən çıxış edirlər. Bu da onların beynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsinə şərait yaradır.

İqtisadi sahədə əməkdaşlıq Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin aparıcı istiqamətlərindən biridir. İtaliya Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olmaqla yanaşı, Avropada ən böyük idxalçı ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Enerji sahəsində qurulmuş möhkəm tərəfdaşlıq xüsusilə diqqətəlayiqdir. Azərbaycan qazının Avropa bazarına nəqlində mühüm rol oynayan layihələr, o cümlədən Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüslər, İtaliya ilə enerji əməkdaşlığını strateji səviyyəyə yüksəltmişdir. Bu əməkdaşlıq Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolunu daha da gücləndirir.

Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi təsadüfi deyil. 2014-cü ildə və 2020-ci ildə imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair bəyannamələr bu əlaqələrin hüquqi və siyasi əsasını təşkil edir. Həmin sənədlər iki ölkə arasında əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərini – siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələri əhatə etməklə uzunmüddətli inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirir. Bu bəyannamələr həm də tərəflərin qarşılıqlı öhdəliklərini və gələcək əməkdaşlıq perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Nəticə etibarilə Azərbaycan və İtaliya bu gün artıq sadəcə tərəfdaş deyil, bir-birinin strateji maraqlarını nəzərə alan müttəfiq dövlətlər kimi çıxış edirlər.

Humanitar və mədəni sahədə əlaqələr də xüsusi diqqətə layiqdir. Azərbaycan və İtaliya zəngin tarixi və mədəni irsə malik ölkələr kimi bu sahədə əməkdaşlığı genişləndirərək xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirirlər. Təhsil proqramları, mədəni tədbirlər, sərgilər və incəsənət layihələri iki xalq arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu əməkdaşlıq həmçinin turizm sahəsinin inkişafına da müsbət təsir göstərir və qarşılıqlı səfərlərin sayının artmasına səbəb olur.

İtaliya şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyəti isə bu əməkdaşlığın ən praktik və görünən nəticələrindən biridir. İtaliya biznes strukturları uzun illərdir ki, Azərbaycanda müxtəlif sahələrdə uğurla fəaliyyət göstərirlər. Xüsusilə energetika, tikinti, infrastruktur, nəqliyyat, sənaye və dizayn sahələrində həyata keçirilən layihələr ölkənin iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verir. Bu şirkətlər yalnız investisiya yatırmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi, idarəetmə təcrübəsinin paylaşılması və yerli kadrların hazırlanması istiqamətində də mühüm rol oynayırlar. Bu baxımdan İtaliya şirkətlərinin fəaliyyəti Azərbaycanın modernləşmə prosesinə dəstək verən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan hökuməti tərəfindən yaradılmış əlverişli biznes mühiti, hüquqi təminatlar və investisiyaların qorunması mexanizmləri xarici şirkətlər üçün, o cümlədən İtaliya biznesi üçün geniş imkanlar açır. Bu da öz növbəsində ölkəyə xarici sərmayələrin cəlb edilməsini stimullaşdırır və iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə şərait yaradır. Gələcək perspektivlər baxımından qeyri-neft sektoru, bərpa olunan enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat və “yaşıl texnologiyalar” sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Prezident cənab İlham Əliyev öz bəyanatında vurğulamışdır ki, Azərbaycan ilə İtaliya arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlıq möhkəm təməllər üzərində qurulub və bu münasibətlər gələcəkdə daha da inkişaf edəcəkdir. O, həmçinin qeyd etmişdir ki, həyata keçirilən birgə layihələr və qarşılıqlı səylər iki ölkənin milli maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, regional sabitliyə və beynəlxalq əməkdaşlığa da töhfə verir. Baş nazir Ciorcia Meloni isə Azərbaycanın regionda artan rolunu yüksək qiymətləndirərək İtaliyanın bu əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlı olduğunu bildirmişdir.

Ümumilikdə, 2026-cı il mayın 4-də səsləndirilmiş bu bəyanat Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin yüksək səviyyədə olduğunu, tərəflər arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlığın real məzmunla zənginləşdirildiyini və gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq imkanlarının mövcudluğunu bir daha nümayiş etdirir. Bu münasibətlər yalnız iki ölkə üçün deyil, həm də daha geniş regional və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini