Yüksələn xətt üzrə inkişaf edən əlaqələr - ŞƏRH

Azərbaycanın Avropa ilə çoxşaxəli diplomatik və iqtisadi münasibətləri fonunda İtaliya ilə qurulan əlaqələr strateji əhəmiyyətinə görə fərqlənir. Bu gün tam əminliklə demək olar ki, Bakı ilə Roma arasındakı siyasi əlaqələr qarşılıqlı etimadın ən yüksək mərhələsinə yüksələrək özünün tarixi zirvəsini yaşayır. İtaliya Respublikası Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini 1 yanvar 1992-ci ildə tanımış, 8 may 1992-ci ildə isə iki ölkə arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
Azərbaycanla İtaliya arasında əlaqələrin inkişafına təkan verən bir çox mühüm məqam var. Sevindirici haldır ki, ikitərəfli münasibətlər mükəmməl hüquqi bazaya malikdir. Bu vaxta qədər Azərbaycanla İtaliya arasında çox sayda sənəd imzalanıb. Bu isə münasibətlərimizin yüksələn xətlə inkişafına geniş zəmin yaradır. Münasibətlərimiz həm siyasi, həm iqtisadi, həm də sosial-humanitar sahələri əhatə edir. Siyasi münasibətlər hələ ümummilli lider Heydər Əliyevin 1997-ci ildə İtaliyaya səfəri zamanı əsasını qoyduğu möhkəm təməl üzərində qurulub.Azərbaycanla İtaliya arasında çox güclü siyasi əlaqələrin olması tərəfdaşlığımızın güclü təməlini təşkil edir. 2014-cü və 2020-ci illərdə iki ölkə arasında imzalanan strateji tərəfdaşlıq üzrə iki mühüm bəyannamə əlaqələrin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini sübut edir.
İtaliya Respublikası Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloninin Azərbaycana səfəri təkcə diplomatik hadisə deyil, həm də ölkələrimiz arasındakı münasibətlərin yeni mərhələyə keçidinin bariz göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu gün İtaliyanın Azərbaycana marağı artan xətt üzrə davam edir və bu maraq təkcə iqtisadi deyil, siyasi və strateji məzmun da daşıyır. İtaliya Avropanın böyük gücləri arasında Azərbaycanın ilk strateji tərəfdaşı kimi fərqlənir. Münasibətlərin bu səviyyəyə çatması onu göstərir ki, Azərbaycan artıq region daxilində deyil, daha geniş miqyasda ciddi tərəfdaş kimi qəbul olunur. Enerji, iqtisadiyyat və nəqliyyat sahələrində qurulan əlaqələr iki ölkəni bir-birinə daha da yaxınlaşdırıb. Bu münasibətlərdə qarşılıqlı etimad açıq hiss olunur və tərəflər bir-birini, sadəcə, tərəfdaş yox, eyni zamanda, etibarlı müttəfiq kimi görür.
Bu baxımdan, Ciorcia Meloninin Azərbaycana səfəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə dövlət başçıları arasında intensiv dialoq müşahidə olunur.
Azərbaycan-İtaliya münasibətlərində enerji sahəsi xüsusi yer tutur. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan əsas ölkələrdən biridir. İtaliya isə Azərbaycanın enerji resurslarının əsas ixrac bazarlarından biridir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatına əsasən, İtaliya Azərbaycanın bir nömrəli ticarət tərəfdaşıdır və ticarət dövriyyəsi 12 milyard dollara yaxınlaşır. Bu göstərici iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin nə qədər geniş miqyas aldığını nümayiş etdirir. Xüsusilə təbii qaz sahəsində əməkdaşlıq diqqət çəkir. Azərbaycan tərəfindən ixrac olunan qazın əhəmiyyətli hissəsi İtaliya bazarına yönəlir. Bu proses Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində həyata keçirilir. Bu dəhlizin əsas komponentlərindən biri olan TAP layihəsi vasitəsilə Azərbaycan qazı Avropa bazarlarına çatdırılır.
Son illərin statistik göstəricilərinə əsasən, Azərbaycan İtaliyaya milyardlarla kubmetr qaz ixrac edib və ümumilikdə bu həcm 50 milyard kubmetrə yaxınlaşıb. Bu, Azərbaycanın Avropa enerji bazarındakı mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Eyni zamanda, neft sahəsində də Azərbaycan İtaliya üçün əsas təchizatçılardan biridir və bu istiqamətdə də ikinci yerdə qərarlaşır. Bu fakt enerji əməkdaşlığının çoxşaxəli xarakter daşıdığını göstərir.
Ümumilikdə, Azərbaycan ilə İtaliya arasında əməkdaşlıq çoxşaxəli və davamlı xarakter daşıyır. Siyasi, iqtisadi, enerji, hərbi və humanitar sahələri əhatə edən bu münasibətlər hər iki ölkənin milli maraqlarına xidmət edir. Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatından da aydın olduğu kimi, Azərbaycan-İtaliya münasibətləri artıq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsindən daha yüksək mərhələyə doğru inkişaf edir. Ciorcia Meloninin Azərbaycana səfəri bu münasibətlərin gələcək inkişafına yeni təkan verəcək mühüm hadisə kimi tarixə düşür.

Rövlan Heydərov

YAP Naftalan şəhər təşkilatının sədri