Azərbaycan və İtaliya: strateji tərəfdaşlığın tarixi və qlobal üfüqləri - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət strategiyasında Avropa ölkələri ilə münasibətlər, xüsusilə İtaliya Respublikası ilə qurulan əlaqələr müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Bu gün Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər sadəcə iki dövlət arasındakı diplomatik əlaqələr deyil, həm də regional təhlükəsizliyə, enerji şaxələndirilməsinə və mədəniyyətlərarası dialoqa xidmət edən qlobal miqyaslı bir modeldir. Cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən uzaqgörən siyasət nəticəsində bu tərəfdaşlıq sarsılmaz təməllər üzərində bərqərar olmuşdur. Ölkələrimiz arasında formalaşmış yüksək səviyyəli siyasi dialoq iki fundamental sənədlə beynəlxalq hüquqi status almışdır. 2014-cü və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair bəyannamələr münasibətlərimizin gələcək inkişaf vektorunu müəyyən etmişdir. 2014-cü il bəyannaməsi tərəfdaşlığın ilk ciddi siqnalı idisə, 2020-ci ilin fevralında imzalanan "Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamə" münasibətləri keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə — strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltmişdir. Bu sənədlər Azərbaycanın İtaliya üçün nəinki etibarlı tərəfdaş, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçısı olduğunu bir daha dünya ictimaiyyətinə nümayiş etdirdi. İtaliya Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşı olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycan enerji resurslarının Avropaya çıxışında əsas qapı rolunu oynayır. TransAdriatik Boru Kəməri layihəsi bu əməkdaşlığın tacıdır. Bu kəmər vasitəsilə Azərbaycan qazı birbaşa İtaliya bazarına və oradan Avropanın digər nöqtələrinə çatdırılır. Bu, təkcə iqtisadi mənfəət deyil, həm də Azərbaycanın qlobal geosiyasi çəkisinin artması deməkdir. Dünya miqyaslı faktlar göstərir ki, enerji böhranlarının yaşandığı indiki dövrdə Azərbaycan və İtaliya arasındakı bu tərəfdaşlıq qitənin enerji sabitliyini qoruyan ən etibarlı mexanizmlərdən biridir.

İtaliya şirkətləri Azərbaycanda onilliklərdir ki, uğurla fəaliyyət göstərir. Bu fəaliyyət təkcə neft-qaz sektoru ilə məhdudlaşmır; kənd təsərrüfatı, yüngül sənaye, qida istehsalı və memarlıq sahələrində də dərin izlər var. Xüsusilə vurğulanmalıdır ki, Vətən müharibəsindən sonra işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası prosesində İtaliya şirkətləri ən fəal iştirakçılardan biridir. Bu, İtaliyanın Azərbaycanın haqq işinə verdiyi dəstəyin və ölkəmizin ərazi bütövlüyünə hörmətinin əməli sübutudur. "Ağıllı kənd" layihələrindən tutmuş enerji infrastrukturunun yenidən qurulmasına qədər hər bir sahədə İtaliya mütəxəssislərinin əməyi yüksək qiymətləndirilir. Strateji tərəfdaşlığın digər mühüm sütunu humanitar sahədir. Heydər Əliyev Fondunun İtaliyada həyata keçirdiyi möhtəşəm layihələr, tarixi abidələrin bərpası xalqlarımız arasındakı mənəvi körpüləri daha da möhkəmləndirib. Bakıda İtaliya - Azərbaycan Universitetinin təsis edilməsi isə gələcək nəsillərin birgə inkişafı üçün atılan ən mühüm addımdır. Bu universitet həm İtaliyanın yüksək təhsil standartlarını ölkəmizə gətirəcək, həm də gənc mütəxəssislərin strateji sahələrdə hazırlanmasını təmin edəcəkdir. Azərbaycan-İtaliya münasibətləri bu gün hər iki tərəfin qarşılıqlı hörməti və milli maraqlarının üst-üstə düşməsi nəticəsində özünün qızıl dövrünü yaşayır. Bu tərəfdaşlıq təkcə bügünkü nəticələrlə kifayətlənmir, həm də gələcək onilliklər üçün perspektivlər vəd edir. Azərbaycanın iqtisadi gücü və İtaliyanın texnoloji imkanları birləşərək yeni bir uğur hekayəsi yazmaqdadır. Biz, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvləri olaraq, dövlətimizin bu uğurlu xarici siyasət xəttini tam dəstəkləyir və bu əlaqələrin daha da dərinləşməsi üçün üzərimizə düşən məsuliyyəti dərk edirik.

Turanə Atakişiyeva

YAP-Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü