Sülh sazişi ilə bərpa olunan regional ticarət - ŞƏRH

Azərbaycan və Ermənistan arasında davam edən sülh prosesi artıq real iqtisadi nəticələrini verməyə başlayıb. Hazırda regionda müşahidə olunan yeni geosiyasi reallıq tərəflərin qarşılıqlı etimad mühitində əməkdaşlıq etməsinə yol açır. Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda, Ağ evdə Ermənistan və Azərbaycan liderləri birgə Bəyannamə imzaladılar. Prezident Tramp, artıq qeyd edildiyi kimi, həmçinin şahid kimi imza atdı. Bu sənəd tərəflər arasında gərginliyin azaldılması və dayanıqlı sülhün hüquqi çərçivəsini müəyyən etdi. Diplomatik müstəvidə atılan bu addım praktiki icra ilə də tamamlandı; Ermənistanın və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri sülh sazişinin mətnini parafladılar. Bu, onilliklər boyu davam edən münaqişənin rəsmən arxada qalması deməkdir. Bizim üçün və əminəm ki, ermənistanlı həmkarlarımız üçün sülh qurulub. Artıq düşmənçilik ritorikası deyil, iqtisadi dividend və kommunikasiyaların açılması gündəmin əsas mövzusuna çevrilib.
​ Sülhün əldə olunması faktı əsasında Azərbaycan 1990-cı illərin əvvəlindən Ermənistana tətbiq edilən bütün tranzit məhdudiyyətlərini birtərəfli qaydada aradan qaldırdı. Bu qərar regionun nəqliyyat xəritəsini kökündən dəyişərək, Cənubi Qafqazın tranzit potensialını canlandırdı. Blokadanın aradan qaldırılmasının nəticəsi olaraq, sülhün əldə olunması faktı əsasında Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana 28 min ton yük çatdırılıb ki, bu da ticari əlaqələrin bərpasının ilk böyük göstəricisidir. Lakin rəsmi Bakı təkcə tranzit imkanları yaratmaqla kifayətlənmədi, hətta əlavə addımlar atdı. Biz ilk dəfə olaraq öz neft məhsullarımızı - benzin və dizeli Ermənistana təchiz etməyə başladıq. Beləliklə, ticarət münasibətləri başladı. Bu vaxta qədər 12 min ton neft məhsullarımız Ermənistana ixrac edilib. Enerji resurslarının birbaşa tədarükü regionda iqtisadi asılılığın müsbət müstəviyə keçdiyini və qarşılıqlı faydalı işbirliyinin dayanıqlı xarakter aldığını sübut edir. Bu proseslər gələcəkdə regionun tam inteqrasiyasına və rifahına xidmət edəcəkdir.
Bu iqtisadi canlanma və logistik dəhlizlərin bərpası təkcə iki ölkə arasındakı münasibətlərə deyil, bütövlükdə regionun təhlükəsizlik arxitekturasına yeni nəfəs verir. Kommunikasiya xətlərinin aktivləşməsi tərəflər arasında "iqtisadi sülh" modelini formalaşdırır ki, bu da siyasi razılaşmaların daha möhkəm təməllər üzərində dayanmasını təmin edir. Azərbaycanın öz enerji resurslarını qonşu ölkəyə birbaşa təklif etməsi həm də humanitar və iqtisadi jest olmaqla yanaşı, gələcək inteqrasiya layihələri üçün mühüm presedent yaradır. Artıq region dövlətləri rəqabət və qarşıdurma deyil, ortaq ticarət və tranzit imkanlarından bərabər şəkildə faydalanmaq mərhələsinə qədəm qoyurlar.
​ Məhz bu kontekstdə, sərhədlərin ticarət üçün açılması və yük daşımalarının həcminin mütəmadi artması tərəflər arasındakı etimadın ən bariz göstəricisidir. İmzalanmış bəyannamələr və paraflanmış sülh sazişləri kağız üzərindəki öhdəliklərdən real həyatdakı qarşılıqlı fəaliyyətə keçid edir. Bu yeni dövr Cənubi Qafqazın dünya bazarları üçün əhəmiyyətini artırır, bölgəni hərbi gərginlik ocağından sabit inkişaf və logistik qovşağa çevirir. Atılan hər bir praktiki addım, ixrac edilən hər ton məhsul göstərir ki, sülhün qorunması artıq tərəflər üçün sadəcə siyasi hədəf deyil, həm də iqtisadi zərurətdir.
Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunmuş bu sülh platforması regionun onilliklərdir gözlədiyi sabitlik dövrünün əsasını qoyur. Vaşinqtonda atılan imzalar sadəcə hüquqi sənədlər deyil, bölgə xalqlarının rifahına yönəlmiş yeni bir strateji yol xəritəsidir. Reallığa çevrilən ticarət əlaqələri, neft məhsullarının tədarükü və tranzit yollarının bərpası göstərir ki, iqtisadi maraqların birləşməsi sülhü daha qalıcı və sarsılmaz edir.
​ Bu gün Cənubi Qafqazda formalaşan yeni mənzərə qarşılıqlı hörmət və dinc yanaşı yaşama prinsiplərinə söykənir. Azərbaycanın atdığı konstruktiv və birtərəfli addımlar regionun gələcəyinə olan inamın təzahürüdür. Artıq münaqişə dumanı dağılır, yerini isə ortaq tərəfdaşlıq, açıq sərhədlər və firavan gələcək perspektivləri tutur. Bu müsbət dinamikanın qorunması təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Avrasiya qitəsinin nəqliyyat və enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verməkdədir.
Türkanə Kərimova
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı