Şəhərsalma və Memarlıqda yeni mərhələ - ŞƏRH

2026-cı ilin Azərbaycan Respublikasında “Şəhərsalma və Memarlıq İli ” elan edilməsi təsadüfi deyil. Məhz 30 illik həsrətdən sonra öz torpaqlarını düşmən işğalından azad edən bir ölkə olaraq işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin aparılması əsas prioritetlərdəndir. Cənab Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, COP-29 kimi möhtəşəm və genişmiqyaslı bir tədbirdən sonra WUF13-ə ev sahibliyi etmək ölkəmiz üçün böyük şərəfdir.
2026-cı il may ayının 17- dən 22 – dək Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası keçirilir. Formda 182 ölkədən 40 mindən çox iştirak edir. Bu, COP29-dan sonra Azərbaycanda keçirilən ikinci ən böyük tədbirdir.
Bu gün ölkəmizdə aparılan bərpa və quruculuq işlərinin əsasında tarixi abidələrin olduğu kimi bərpası və memarlıq irsinin qorunması və bununla yanaşı şəhərlərin müasirləşməsi mühüm məsələ kimi qarşıda durur. İşğaldan azad edildikdən sonra bir neçə tarixi abidənin bərpası, şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, hava limanlarının bərpası və tikintisi görülən işlərə nümunədir. Ölkəmizin digər şəhər və rayonlarında, kəndlərində müasir tələblər cavab verən tikinti işləri aparılır, memarlıq inciləri bərpa edilir. Bu məqsədlə Cənab Prezident bir neçə Sərəncam imzalamışdır ki, həmin sərəncamlardan biri də Naxçıvan şəhərində yerləşən Möminə xatun türbəsində bərpa və konservasiya işlərinin davam etdirilməsi məqsədilə verilən Sərəncamdır.
Ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu forum bizim üçün indiyədək görülən işlər, gələcək planlarımız barədə auditoriyaya və beynəlxalq ictimaiyyətə məlumat vermək, eyni zamanda, tərəfdaşlarımızın təcrübəsindən yararlanmaq baxımından da bir fürsətdir. Çünki iştirak səviyyəsi, dövlət və hökumət başçılarının sayı göstərir ki, bu gün şəhərsalma məsələləri bir çox dünya liderlərinin diqqət yetirdiyi mövzulardan biridir.
Prezident İlham Əliyev şəhər və kəndlərin sıfırdan qurulması ilə bağlı misilsiz təcrübə formalaşdırıldığını qeyd etmişdir. İşğal altında olmuş ərazilərin genişmiqyaslı dağıntılara məruz qalması bizi buna vadar etdi. Mərhələli yanaşma, bəzi hallarda isə paralel inkişaf nəticəsində beş ilə artıq 85 min insanın doğma torpaqlarına qayıdışı təmin edilmişdir.
Cənab Prezident qeyd etdi ki, bu günədək 307 meqavatlıq hidroenerji gücü istifadəyə verilib, hazırda 340 meqavat gücündə Günəş enerjisi layihələri isə inşa edilir. Bu həcm yalnız Qarabağ və Şərqi Zəngəzur üçün deyil, daha geniş ərazilər üçün də kifayət edəcək. Bununla yanaşı, elektrik şəbəkəsinin ölkənin ümumi enerji sistemi ilə inteqrasiyası təmin olunub. Ümumi uzunluğu 75 kilometr olan tunellərin 70 kilometri artıq istifadəyə verilib, 500 körpüdən 435-i artıq tikilib.
Həmçinin ölkədə bütün şəhərlərin Baş planları hazırlanır. Demək olar ki, yekunlaşmaq mərhələsindədir. Yaşıl enerjiyə keçid diqqət mərkəzindədir. Dəmir yolarının bərpası aparılır. Cənab Prezident çıxışı zamanı bu məsələlərə də xüsiusi diqqət yetirmişdir. O, qeyd etmişdir ki, hazırda əsas sərmayələrimiz yaşayış sahələrinin tikintisinə yönəldilib - şəhərlərin Baş planları, “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” konsepsiyaları üzrə layihələr həyata keçirilir. Hər bir kənd üzrə planlar icra edilir. Beləliklə, hesab edirəm ki, bizim təcrübəmiz bənzər problemlərlə üzləşmiş ölkələrə yenidənqurma üçün bir nümunə ola bilər.
Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Avropa ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusilə 2020-ci ildən sonra - Cənub Qaz Dəhlizinin istifadəyə verilməsi ilə daha da sürətlənib. Hazırda həmin dəhliz vasitəsilə 16 ölkəyə təbii qaz ixrac olunur. Boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük etdiyimiz ölkələrin sayına görə biz dünyada birinci yerdəyik. Bu rəqəm artmaqdadır. Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti bizim müştərimizdir. Ümumilikdə isə 12 Avropa ölkəsi Azərbaycandan qaz alır.
Bəli, bu gün Cənab Prezidentin apardığı uğurlu siyasəti nəticəsində ölkəmiz xarici dövlətlər arasında öz layiqli yerini tutmuşdur. Şəhərsalma və Memarlıq ilinin də vətənimiz üçün gözəl töhvələr verəcəyindən əminik. Bundan sonra da COP 29, WUF 13 və digər bu forrmatda keçiriləcək beynəlxalq səviyəli tədbirlərə ev sahibliyi edəcəyimizdən və ölkəmizin təcrübələrini dünya ölkələri arasında yayacağımızdan əminik.

Sevinc Mustafayeva

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı