Strateji hədəflər və dayanıqlı ərzaq təhlükəsizliyi

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirə Azərbaycanın aqrar sektorunda növbəti inkişaf mərhələsinin konturlarını müəyyənləşdirdi. Müşavirədə müzakirə olunan məsələlər təkcə kənd təsərrüfatının texniki və iqtisadi inkişafı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi, regional inkişaf, sosial rifah və qeyri-neft iqtisadiyyatının gücləndirilməsi kimi strateji istiqamətləri əhatə edir. Dövlət başçısı çıxışında kənd təsərrüfatının artıq sırf istehsal sahəsi deyil, milli təhlükəsizlik və iqtisadi dayanıqlığın əsas sütunlarından biri olduğunu vurğuladı. Qlobal miqyasda müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər, müharibələr, logistika zəncirlərinin pozulması və iqlim dəyişiklikləri fonunda ərzaq təhlükəsizliyi hər bir dövlət üçün strateji prioritetə çevrilib. 2004-cü ildən etibarən həyata keçirilən regional inkişaf proqramları ölkənin kənd təsərrüfatı potensialının güclənməsində həlledici rol oynayıb. Regionlarda qazlaşdırma, elektrik enerjisi təminatı, yol infrastrukturu, suvarma sistemləri və sosial obyektlərin yaradılması aqrar sektorun inkişafı üçün möhkəm baza formalaşdırıb. Hazırda qazlaşdırmanın yüksək səviyyəyə çatması, yeni su anbarlarının və magistral kanalların istifadəyə verilməsi kənd təsərrüfatının genişlənməsini sürətləndirir. Bu proses kənd yerlərində məşğulluğun artmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə də birbaşa təsir göstərir. Müşavirədə ərzaq təhlükəsizliyi xüsusi diqqət mərkəzində oldu. Bir sıra məhsullar üzrə özünütəminetmə səviyyəsinin yüksək olması müsbət nəticə kimi qeyd edilsə də, bəzi strateji məhsullarda idxaldan asılılıq hələ də qalmaqdadır. Meyvə-tərəvəz, bostan məhsulları, şəkər, yumurta və bir sıra heyvandarlıq məhsulları üzrə ölkə yüksək təminat səviyyəsinə çatıb və hətta ixrac potensialı formalaşıb. Bununla yanaşı, buğda, bitki yağları, kərə yağı və dənli paxlalar üzrə idxaldan asılılıq ciddi çağırış olaraq qalır. Bu vəziyyət kənd təsərrüfatı siyasətində əsas prioritetin strateji məhsullar üzrə özünütəminetmə səviyyəsinin artırılması olduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi mühüm mesajlardan biri kənd təsərrüfatının yalnız xammal istehsalı ilə məhdudlaşmaması idi. Məqsəd aqrar sektorun dəyər zəncirinin tam formalaşdırılmasıdır: istehsal, emal, logistika və ixrac mərhələlərinin bir-biri ilə inteqrasiya olunması əsas hədəflərdəndir. Xüsusilə pambıqçılıq və digər ixracyönümlü sahələrdə hazır məhsul istehsalının artırılması, emal müəssisələrinin genişləndirilməsi və aqrar sənaye klasterlərinin yaradılması prioritet istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Aqrar sahədə innovativ yanaşmaların tətbiqi də müşavirənin əsas istiqamətlərindən biri oldu. Torpaqların elektron “pasportlaşdırılması”, peyk müşahidə sistemləri, süni intellekt və rəqəmsal idarəetmə mexanizmləri kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılmasına xidmət edir. Bu yanaşma ənənəvi idarəetmə modelindən məlumat əsaslı qərarvermə sisteminə keçidi təmin edir və resursların daha səmərəli istifadəsinə şərait yaradır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonları Azərbaycanın gələcək aqrar inkişafında xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Burada suvarma sistemlərinin bərpası, yeni kanalların çəkilməsi, intensiv bağçılıq və müasir kənd təsərrüfatı layihələrinin həyata keçirilməsi böyük potensial formalaşdırır. Bu ərazilərdə kənd təsərrüfatının inkişafı həm iqtisadi dəyər yaradır, həm də Böyük Qayıdış proqramının sosial-iqtisadi əsaslarını gücləndirir. Müşavirədə növbəti illəri əhatə edən yeni Dövlət Proqramının hazırlanması xüsusi olaraq vurğulandı. 2030-cu ilə qədər nəzərdə tutulan hədəflər arasında strateji məhsullar üzrə tam özünütəminetməyə nail olmaq, ixracı genişləndirmək və aqrar sektorun rəqabət qabiliyyətini artırmaq dayanır. Proqram çərçivəsində dövlət və özəl sektor investisiyalarının birgə həyata keçirilməsi, subsidiya və güzəştli kredit mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, eləcə də xarici investisiyaların cəlbi əsas istiqamətlər kimi müəyyən edilib.
Ümumilikdə, kənd təsərrüfatı sahəsində həyata keçirilən və planlaşdırılan islahatlar Azərbaycanın iqtisadi modelində mühüm dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Aqrar sektor artıq yalnız daxili istehsal sahəsi deyil, həm də ixrac yönümlü, rəqabətqabiliyyətli və innovativ iqtisadi platformaya çevrilməkdədir. Bu siyasətin davamlı icrası ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin tam təmin olunmasına, regionların sosial-iqtisadi inkişafına və Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi mövqeyinin daha da güclənməsinə xidmət edəcək.

Namiq Əhmədov
YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri